रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 70

70 of 606 · 49 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

एवं ब्रुवाणं जनकः प्रत्युवाच कृताञ्जलिः । (१।१)

evaṃ bruvāṇaṃ janakaḥ pratyuvāca kṛtāñjaliḥ |

1.2१.२

श्रोतुम् अर्हसि भद्रं ते कुलं नः कीर्तितं परम् । (१।२)

śrotum arhasi bhadraṃ te kulaṃ naḥ kīrtitaṃ param |

1.3१.३

प्रदाने हि मुनिश्रेष्ठ कुलं निरवशेषतः । (१।३)

pradāne hi muniśreṣṭha kulaṃ niravaśeṣataḥ |

1.4१.४

वक्तव्यं कुलजातेन तन् निबोध महामुने ॥ (१।४)

vaktavyaṃ kulajātena tan nibodha mahāmune ||

2.1२.१

राजाभूत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतः स्वेन कर्मणा । (२।१)

rājābhūt triṣu lokeṣu viśrutaḥ svena karmaṇā |

2.2२.२

निमिः परमधर्मात्मा सर्वसत्त्ववतां वरः ॥ (२।२)

nimiḥ paramadharmātmā sarvasattvavatāṃ varaḥ ||

3.1३.१

तस्य पुत्रो मिथिर् नाम जनको मिथिपुत्रकः । (३।१)

tasya putro mithir nāma janako mithiputrakaḥ |

3.2३.२

प्रथमो जनको नाम जनकाद् अप्य् उदावसुः ॥ (३।२)

prathamo janako nāma janakād apy udāvasuḥ ||

4.1४.१

उदावसोस् तु धर्मात्मा जातो वै नन्दिवर्धनः । (४।१)

udāvasos tu dharmātmā jāto vai nandivardhanaḥ |

4.2४.२

नन्दिवर्धनपुत्रस् तु सुकेतुर् नाम नामतः ॥ (४।२)

nandivardhanaputras tu suketur nāma nāmataḥ ||

5.1५.१

सुकेतोर् अपि धर्मात्मा देवरातो महाबलः । (५।१)

suketor api dharmātmā devarāto mahābalaḥ |

5.2५.२

देवरातस्य राजर्षेर् बृहद्रथ इति श्रुतः ॥ (५।२)

devarātasya rājarṣer bṛhadratha iti śrutaḥ ||

6.1६.१

बृहद्रथस्य शूरो ऽभून् महावीरः प्रतापवान् । (६।१)

bṛhadrathasya śūro 'bhūn mahāvīraḥ pratāpavān |

6.2६.२

महावीरस्य धृतिमान् सुधृतिः सत्यविक्रमः ॥ (६।२)

mahāvīrasya dhṛtimān sudhṛtiḥ satyavikramaḥ ||

7.1७.१

सुधृतेर् अपि धर्मात्मा धृष्टकेतुः सुधार्मिकः । (७।१)

sudhṛter api dharmātmā dhṛṣṭaketuḥ sudhārmikaḥ |

7.2७.२

धृष्टकेतोस् तु राजर्षेर् हर्यश्व इति विश्रुतः ॥ (७।२)

dhṛṣṭaketos tu rājarṣer haryaśva iti viśrutaḥ ||

8.1८.१

हर्यश्वस्य मरुः पुत्रो मरोः पुत्रः प्रतीन्धकः । (८।१)

haryaśvasya maruḥ putro maroḥ putraḥ pratīndhakaḥ |

8.2८.२

प्रतीन्धकस्य धर्मात्मा राजा कीर्तिरथः सुतः ॥ (८।२)

pratīndhakasya dharmātmā rājā kīrtirathaḥ sutaḥ ||

9.1९.१

पुत्रः कीर्तिरथस्यापि देवमीढ इति स्मृतः । (९।१)

putraḥ kīrtirathasyāpi devamīḍha iti smṛtaḥ |

9.2९.२

देवमीढस्य विबुधो विबुधस्य महीध्रकः ॥ (९।२)

devamīḍhasya vibudho vibudhasya mahīdhrakaḥ ||

10.1१०.१

महीध्रकसुतो राजा कीर्तिरातो महाबलः । (१०।१)

mahīdhrakasuto rājā kīrtirāto mahābalaḥ |

10.2१०.२

कीर्तिरातस्य राजर्षेर् महारोमा व्यजायत ॥ (१०।२)

kīrtirātasya rājarṣer mahāromā vyajāyata ||

11.1११.१

महारोम्णस् तु धर्मात्मा स्वर्णरोमा व्यजायत । (११।१)

mahāromṇas tu dharmātmā svarṇaromā vyajāyata |

11.2११.२

स्वर्णरोम्णस् तु राजर्षेर् ह्रस्वरोमा व्यजायत ॥ (११।२)

svarṇaromṇas tu rājarṣer hrasvaromā vyajāyata ||

12.1१२.१

तस्य पुत्रद्वयं जज्ञे धर्मज्ञस्य महात्मनः । (१२।१)

tasya putradvayaṃ jajñe dharmajñasya mahātmanaḥ |

12.2१२.२

ज्येष्ठो ऽहम् अनुजो भ्राता मम वीरः कुशध्वजः ॥ (१२।२)

jyeṣṭho 'ham anujo bhrātā mama vīraḥ kuśadhvajaḥ ||

13.1१३.१

मां तु ज्येष्ठं पिता राज्ये सो ऽभिषिच्य नराधिपः । (१३।१)

māṃ tu jyeṣṭhaṃ pitā rājye so 'bhiṣicya narādhipaḥ |

13.2१३.२

कुशध्वजं समावेश्य भारं मयि वनं गतः ॥ (१३।२)

kuśadhvajaṃ samāveśya bhāraṃ mayi vanaṃ gataḥ ||

14.1१४.१

वृद्धे पितरि स्वर्याते धर्मेण धुरम् आवहम् । (१४।१)

vṛddhe pitari svaryāte dharmeṇa dhuram āvaham |

14.2१४.२

भ्रातरं देवसंकाशं स्नेहात् पश्यन् कुशध्वजम् ॥ (१४।२)

bhrātaraṃ devasaṃkāśaṃ snehāt paśyan kuśadhvajam ||

15.1१५.१

कस्यचित् त्व् अथ कालस्य सांकाश्याद् अगमत् पुरात् । (१५।१)

kasyacit tv atha kālasya sāṃkāśyād agamat purāt |

15.2१५.२

सुधन्वा वीर्यवान् राजा मिथिलाम् अवरोधकः ॥ (१५।२)

sudhanvā vīryavān rājā mithilām avarodhakaḥ ||

16.1१६.१

स च मे प्रेषयामास शैवं धनुर् अनुत्तमम् । (१६।१)

sa ca me preṣayāmāsa śaivaṃ dhanur anuttamam |

16.2१६.२

सीता कन्या च पद्माक्षी मह्यं वै दीयताम् इति ॥ (१६।२)

sītā kanyā ca padmākṣī mahyaṃ vai dīyatām iti ||

17.1१७.१

तस्याप्रदानाद् ब्रह्मर्षे युद्धम् आसीन् मया सह । (१७।१)

tasyāpradānād brahmarṣe yuddham āsīn mayā saha |

17.2१७.२

स हतो ऽभिमुखो राजा सुधन्वा तु मया रणे ॥ (१७।२)

sa hato 'bhimukho rājā sudhanvā tu mayā raṇe ||

18.1१८.१

निहत्य तं मुनिश्रेष्ठ सुधन्वानं नराधिपम् । (१८।१)

nihatya taṃ muniśreṣṭha sudhanvānaṃ narādhipam |

18.2१८.२

सांकाश्ये भ्रातरं शूरम् अभ्यषिञ्चं कुशध्वजम् ॥ (१८।२)

sāṃkāśye bhrātaraṃ śūram abhyaṣiñcaṃ kuśadhvajam ||

19.1१९.१

कनीयान् एष मे भ्राता अहं ज्येष्ठो महामुने । (१९।१)

kanīyān eṣa me bhrātā ahaṃ jyeṣṭho mahāmune |

19.2१९.२

ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते मुनिपुंगव ॥ (१९।२)

dadāmi paramaprīto vadhvau te munipuṃgava ||

20.1२०.१

सीतां रामाय भद्रं ते ऊर्मिलां लक्ष्मणाय च । (२०।१)

sītāṃ rāmāya bhadraṃ te ūrmilāṃ lakṣmaṇāya ca |

20.2२०.२

वीर्यशुल्कां मम सुतां सीतां सुरसुतोपमाम् ॥ (२०।२)

vīryaśulkāṃ mama sutāṃ sītāṃ surasutopamām ||

21.1२१.१

द्वितीयाम् ऊर्मिलां चैव त्रिर् वदामि न संशयः । (२१।१)

dvitīyām ūrmilāṃ caiva trir vadāmi na saṃśayaḥ |

21.2२१.२

ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते रघुनन्दन ॥ (२१।२)

dadāmi paramaprīto vadhvau te raghunandana ||

22.1२२.१

रामलक्ष्मणयो राजन् गोदानं कारयस्व ह । (२२।१)

rāmalakṣmaṇayo rājan godānaṃ kārayasva ha |

22.2२२.२

पितृकार्यं च भद्रं ते ततो वैवाहिकं कुरु ॥ (२२।२)

pitṛkāryaṃ ca bhadraṃ te tato vaivāhikaṃ kuru ||

23.1२३.१

मघा ह्य् अद्य महाबाहो तृतीये दिवसे प्रभो । (२३।१)

maghā hy adya mahābāho tṛtīye divase prabho |

23.2२३.२

फल्गुन्याम् उत्तरे राजंस् तस्मिन् वैवाहिकं कुरु । (२३।२)

phalgunyām uttare rājaṃs tasmin vaivāhikaṃ kuru |

23.3२३.३

रामलक्ष्मणयोर् अर्थे दानं कार्यं सुखोदयम् ॥ (२३।३)

rāmalakṣmaṇayor arthe dānaṃ kāryaṃ sukhodayam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 70

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit