रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 110

500 of 606 · 48 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

उपस्थितं तु तं दृष्ट्वा पुष्पकं पुष्पभूषितम् । (१।१)

upasthitaṃ tu taṃ dṛṣṭvā puṣpakaṃ puṣpabhūṣitam |

1.2१.२

अविदूरे स्थितं रामं प्रत्युवाच विभीषणः ॥ (१।२)

avidūre sthitaṃ rāmaṃ pratyuvāca vibhīṣaṇaḥ ||

2.1२.१

स तु बद्धाञ्जलिः प्रह्वो विनीतो राक्षसेश्वरः । (२।१)

sa tu baddhāñjaliḥ prahvo vinīto rākṣaseśvaraḥ |

2.2२.२

अब्रवीत् त्वरयोपेतः किं करोमीति राघवम् ॥ (२।२)

abravīt tvarayopetaḥ kiṃ karomīti rāghavam ||

3.1३.१

तम् अब्रवीन्महातेजा लक्ष्मणस्योपशृण्वतः । (३।१)

tam abravīnmahātejā lakṣmaṇasyopaśṛṇvataḥ |

3.2३.२

विमृश्य राघवो वाक्यम् इदं स्नेहपुरस्कृतम् ॥ (३।२)

vimṛśya rāghavo vākyam idaṃ snehapuraskṛtam ||

4.1४.१

कृतप्रयत्नकर्माणो विभीषण वनौकसः । (४।१)

kṛtaprayatnakarmāṇo vibhīṣaṇa vanaukasaḥ |

4.2४.२

रत्नैर् अर्थैश्च विविधैर् भूषणैश्चाभिपूजय ॥ (४।२)

ratnair arthaiśca vividhair bhūṣaṇaiścābhipūjaya ||

5.1५.१

सहैभिर् अर्दिता लङ्का निर्जिता राक्षसेश्वर । (५।१)

sahaibhir arditā laṅkā nirjitā rākṣaseśvara |

5.2५.२

हृष्टैः प्राणभयं त्यक्त्वा संग्रामेष्वनिवर्तिभिः ॥ (५।२)

hṛṣṭaiḥ prāṇabhayaṃ tyaktvā saṃgrāmeṣvanivartibhiḥ ||

6.1६.१

एवं संमानिताश्चेमे मानार्हा मानद त्वया । (६।१)

evaṃ saṃmānitāśceme mānārhā mānada tvayā |

6.2६.२

भविष्यन्ति कृतज्ञेन निर्वृता हरियूथपाः ॥ (६।२)

bhaviṣyanti kṛtajñena nirvṛtā hariyūthapāḥ ||

7.1७.१

त्यागिनं संग्रहीतारं सानुक्रोशं यशस्विनम् । (७।१)

tyāginaṃ saṃgrahītāraṃ sānukrośaṃ yaśasvinam |

7.2७.२

यतस्त्वाम् अवगच्छन्ति ततः संबोधयामि ते ॥ (७।२)

yatastvām avagacchanti tataḥ saṃbodhayāmi te ||

8.1८.१

एवम् उक्तस्तु रामेण वानरांस्तान् विभीषणः । (८।१)

evam uktastu rāmeṇa vānarāṃstān vibhīṣaṇaḥ |

8.2८.२

रत्नार्थैः संविभागेन सर्वान् एवान्वपूजयत् ॥ (८।२)

ratnārthaiḥ saṃvibhāgena sarvān evānvapūjayat ||

9.1९.१

ततस्तान् पूजितान् दृष्ट्वा रत्नैर् अर्थैश्च यूथपान् । (९।१)

tatastān pūjitān dṛṣṭvā ratnair arthaiśca yūthapān |

9.2९.२

आरुरोह ततो रामस्तद् विमानम् अनुत्तमम् ॥ (९।२)

āruroha tato rāmastad vimānam anuttamam ||

10.1१०.१

अङ्केनादाय वैदेहीं लज्जमानां यशस्विनीम् । (१०।१)

aṅkenādāya vaidehīṃ lajjamānāṃ yaśasvinīm |

10.2१०.२

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा विक्रान्तेन धनुष्मता ॥ (१०।२)

lakṣmaṇena saha bhrātrā vikrāntena dhanuṣmatā ||

11.1११.१

अब्रवीच्च विमानस्थः काकुत्स्थः सर्ववानरान् । (११।१)

abravīcca vimānasthaḥ kākutsthaḥ sarvavānarān |

11.2११.२

सुग्रीवं च महावीर्यं राक्षसं च विभीषणम् ॥ (११।२)

sugrīvaṃ ca mahāvīryaṃ rākṣasaṃ ca vibhīṣaṇam ||

12.1१२.१

मित्रकार्यं कृतम् इदं भवद्भिर् वानरोत्तमाः । (१२।१)

mitrakāryaṃ kṛtam idaṃ bhavadbhir vānarottamāḥ |

12.2१२.२

अनुज्ञाता मया सर्वे यथेष्टं प्रतिगच्छत ॥ (१२।२)

anujñātā mayā sarve yatheṣṭaṃ pratigacchata ||

13.1१३.१

यत् तु कार्यं वयस्येन सुहृदा वा परंतप । (१३।१)

yat tu kāryaṃ vayasyena suhṛdā vā paraṃtapa |

13.2१३.२

कृतं सुग्रीव तत् सर्वं भवता धर्मभीरुणा । (१३।२)

kṛtaṃ sugrīva tat sarvaṃ bhavatā dharmabhīruṇā |

13.3१३.३

किष्किन्धां प्रतियाह्याशु स्वसैन्येनाभिसंवृतः ॥ (१३।३)

kiṣkindhāṃ pratiyāhyāśu svasainyenābhisaṃvṛtaḥ ||

14.1१४.१

स्वराज्ये वस लङ्कायां मया दत्ते विभीषण । (१४।१)

svarājye vasa laṅkāyāṃ mayā datte vibhīṣaṇa |

14.2१४.२

न त्वां धर्षयितुं शक्ताः सेन्द्रा अपि दिवौकसः ॥ (१४।२)

na tvāṃ dharṣayituṃ śaktāḥ sendrā api divaukasaḥ ||

15.1१५.१

अयोध्यां प्रतियास्यामि राजधानीं पितुर् मम । (१५।१)

ayodhyāṃ pratiyāsyāmi rājadhānīṃ pitur mama |

15.2१५.२

अभ्यनुज्ञातुम् इच्छामि सर्वान् आमन्त्रयामि वः ॥ (१५।२)

abhyanujñātum icchāmi sarvān āmantrayāmi vaḥ ||

16.1१६.१

एवम् उक्तास्तु रामेण वानरास्ते महाबलाः । (१६।१)

evam uktāstu rāmeṇa vānarāste mahābalāḥ |

16.2१६.२

ऊचुः प्राञ्जलयो रामं राक्षसश्च विभीषणः । (१६।२)

ūcuḥ prāñjalayo rāmaṃ rākṣasaśca vibhīṣaṇaḥ |

16.3१६.३

अयोध्यां गन्तुम् इच्छामः सर्वान्नयतु नो भवान् ॥ (१६।३)

ayodhyāṃ gantum icchāmaḥ sarvānnayatu no bhavān ||

17.1१७.१

दृष्ट्वा त्वाम् अभिषेकार्द्रं कौसल्याम् अभिवाद्य च । (१७।१)

dṛṣṭvā tvām abhiṣekārdraṃ kausalyām abhivādya ca |

17.2१७.२

अचिरेणागमिष्यामः स्वान् गृहान्नृपतेः सुत ॥ (१७।२)

acireṇāgamiṣyāmaḥ svān gṛhānnṛpateḥ suta ||

18.1१८.१

एवम् उक्तस्तु धर्मात्मा वानरैः सविभीषणैः । (१८।१)

evam uktastu dharmātmā vānaraiḥ savibhīṣaṇaiḥ |

18.2१८.२

अब्रवीद् राघवः श्रीमान् ससुग्रीवविभीषणान् ॥ (१८।२)

abravīd rāghavaḥ śrīmān sasugrīvavibhīṣaṇān ||

19.1१९.१

प्रियात् प्रियतरं लब्धं यद् अहं ससुहृज्जनः । (१९।१)

priyāt priyataraṃ labdhaṃ yad ahaṃ sasuhṛjjanaḥ |

19.2१९.२

सर्वैर् भवद्भिः सहितः प्रीतिं लप्स्ये पुरीं गतः ॥ (१९।२)

sarvair bhavadbhiḥ sahitaḥ prītiṃ lapsye purīṃ gataḥ ||

20.1२०.१

क्षिप्रम् आरोह सुग्रीव विमानं वानरैः सह । (२०।१)

kṣipram āroha sugrīva vimānaṃ vānaraiḥ saha |

20.2२०.२

त्वम् अध्यारोह सामात्यो राक्षसेन्द्र विभीषण ॥ (२०।२)

tvam adhyāroha sāmātyo rākṣasendra vibhīṣaṇa ||

21.1२१.१

ततस्तत् पुष्पकं दिव्यं सुग्रीवः सह सेनया । (२१।१)

tatastat puṣpakaṃ divyaṃ sugrīvaḥ saha senayā |

21.2२१.२

अध्यारोहत् त्वरञ् शीघ्रं सामात्यश्च विभीषणः ॥ (२१।२)

adhyārohat tvarañ śīghraṃ sāmātyaśca vibhīṣaṇaḥ ||

22.1२२.१

तेष्वारूढेषु सर्वेषु कौबेरं परमासनम् । (२२।१)

teṣvārūḍheṣu sarveṣu kauberaṃ paramāsanam |

22.2२२.२

राघवेणाभ्यनुज्ञातम् उत्पपात विहायसं ॥ (२२।२)

rāghaveṇābhyanujñātam utpapāta vihāyasaṃ ||

23.1२३.१

ययौ तेन विमानेन हंसयुक्तेन भास्वता । (२३।१)

yayau tena vimānena haṃsayuktena bhāsvatā |

23.2२३.२

प्रहृष्टश्च प्रतीतश्च बभौ रामः कुबेरवत् ॥ (२३।२)

prahṛṣṭaśca pratītaśca babhau rāmaḥ kuberavat ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 110

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit