रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 5

81 of 606 · 48 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संदिश्य रामं नृपतिः श्वोभाविन्य् अभिषेचने । (१।१)

saṃdiśya rāmaṃ nṛpatiḥ śvobhāviny abhiṣecane |

1.2१.२

पुरोहितं समाहूय वसिष्ठम् इदम् अब्रवीत् ॥ (१।२)

purohitaṃ samāhūya vasiṣṭham idam abravīt ||

2.1२.१

गच्छोपवासं काकुत्स्थं कारयाद्य तपोधन । (२।१)

gacchopavāsaṃ kākutsthaṃ kārayādya tapodhana |

2.2२.२

श्रीयशोराज्यलाभाय वध्वा सह यतव्रतम् ॥ (२।२)

śrīyaśorājyalābhāya vadhvā saha yatavratam ||

3.1३.१

तथेति च स राजानम् उक्त्वा वेदविदां वरः । (३।१)

tatheti ca sa rājānam uktvā vedavidāṃ varaḥ |

3.2३.२

स्वयं वसिष्ठो भगवान् ययौ रामनिवेशनम् ॥ (३।२)

svayaṃ vasiṣṭho bhagavān yayau rāmaniveśanam ||

4.1४.१

स रामभवनं प्राप्य पाण्डुराभ्रघनप्रभम् । (४।१)

sa rāmabhavanaṃ prāpya pāṇḍurābhraghanaprabham |

4.2४.२

तिस्रः कक्ष्या रथेनैव विवेश मुनिसत्तमः ॥ (४।२)

tisraḥ kakṣyā rathenaiva viveśa munisattamaḥ ||

5.1५.१

तम् आगतम् ऋषिं रामस् त्वरन्न् इव ससंभ्रमः । (५।१)

tam āgatam ṛṣiṃ rāmas tvarann iva sasaṃbhramaḥ |

5.2५.२

मानयिष्यन् स मानार्हं निश्चक्राम निवेशनात् ॥ (५।२)

mānayiṣyan sa mānārhaṃ niścakrāma niveśanāt ||

6.1६.१

अभ्येत्य त्वरमाणश् च रथाभ्याशं मनीषिणः । (६।१)

abhyetya tvaramāṇaś ca rathābhyāśaṃ manīṣiṇaḥ |

6.2६.२

ततो ऽवतारयामास परिगृह्य रथात् स्वयम् ॥ (६।२)

tato 'vatārayāmāsa parigṛhya rathāt svayam ||

7.1७.१

स चैनं प्रश्रितं दृष्ट्वा सम्भाष्याभिप्रसाद्य च । (७।१)

sa cainaṃ praśritaṃ dṛṣṭvā sambhāṣyābhiprasādya ca |

7.2७.२

प्रियार्हं हर्षयन् रामम् इत्य् उवाच पुरोहितः ॥ (७।२)

priyārhaṃ harṣayan rāmam ity uvāca purohitaḥ ||

8.1८.१

प्रसन्नस् ते पिता राम यौवराज्यम् अवाप्स्यसि । (८।१)

prasannas te pitā rāma yauvarājyam avāpsyasi |

8.2८.२

उपवासं भवान् अद्य करोतु सह सीतया ॥ (८।२)

upavāsaṃ bhavān adya karotu saha sītayā ||

9.1९.१

प्रातस् त्वाम् अभिषेक्ता हि यौवराज्ये नराधिपः । (९।१)

prātas tvām abhiṣektā hi yauvarājye narādhipaḥ |

9.2९.२

पिता दशरथः प्रीत्या ययातिं नहुषो यथा ॥ (९।२)

pitā daśarathaḥ prītyā yayātiṃ nahuṣo yathā ||

10.1१०.१

इत्य् उक्त्वा स तदा रामम् उपवासं यतव्रतम् । (१०।१)

ity uktvā sa tadā rāmam upavāsaṃ yatavratam |

10.2१०.२

मन्त्रवत् कारयामास वैदेह्या सहितं मुनिः ॥ (१०।२)

mantravat kārayāmāsa vaidehyā sahitaṃ muniḥ ||

11.1११.१

ततो यथावद् रामेण स राज्ञो गुरुर् अर्चितः । (११।१)

tato yathāvad rāmeṇa sa rājño gurur arcitaḥ |

11.2११.२

अभ्यनुज्ञाप्य काकुत्स्थं ययौ रामनिवेशनात् ॥ (११।२)

abhyanujñāpya kākutsthaṃ yayau rāmaniveśanāt ||

12.1१२.१

सुहृद्भिस् तत्र रामो ऽपि तान् अनुज्ञाप्य सर्वशः । (१२।१)

suhṛdbhis tatra rāmo 'pi tān anujñāpya sarvaśaḥ |

12.2१२.२

सभाजितो विवेशाथ तान् अनुज्ञाप्य सर्वशः ॥ (१२।२)

sabhājito viveśātha tān anujñāpya sarvaśaḥ ||

13.1१३.१

हृष्टनारीनरयुतं रामवेश्म तदा बभौ । (१३।१)

hṛṣṭanārīnarayutaṃ rāmaveśma tadā babhau |

13.2१३.२

यथा मत्तद्विजगणं प्रफुल्लनलिनं सरः ॥ (१३।२)

yathā mattadvijagaṇaṃ praphullanalinaṃ saraḥ ||

14.1१४.१

स राजभवनप्रख्यात् तस्माद् रामनिवेशनात् । (१४।१)

sa rājabhavanaprakhyāt tasmād rāmaniveśanāt |

14.2१४.२

निर्गत्य ददृशे मार्गं वसिष्ठो जनसंवृतम् ॥ (१४।२)

nirgatya dadṛśe mārgaṃ vasiṣṭho janasaṃvṛtam ||

15.1१५.१

वृन्दवृन्दैर् अयोध्यायां राजमार्गाः समन्ततः । (१५।१)

vṛndavṛndair ayodhyāyāṃ rājamārgāḥ samantataḥ |

15.2१५.२

बभूवुर् अभिसंबाधाः कुतूहलजनैर् वृताः ॥ (१५।२)

babhūvur abhisaṃbādhāḥ kutūhalajanair vṛtāḥ ||

16.1१६.१

जनवृन्दोर्मिसंघर्षहर्षस्वनवतस् तदा । (१६।१)

janavṛndormisaṃgharṣaharṣasvanavatas tadā |

16.2१६.२

बभूव राजमार्गस्य सागरस्येव निस्वनः ॥ (१६।२)

babhūva rājamārgasya sāgarasyeva nisvanaḥ ||

17.1१७.१

सिक्तसंमृष्टरथ्या हि तद् अहर् वनमालिनी । (१७।१)

siktasaṃmṛṣṭarathyā hi tad ahar vanamālinī |

17.2१७.२

आसीद् अयोध्या नगरी समुच्छ्रितगृहध्वजा ॥ (१७।२)

āsīd ayodhyā nagarī samucchritagṛhadhvajā ||

18.1१८.१

तदा ह्य् अयोध्यानिलयः सस्त्रीबालाबलो जनः । (१८।१)

tadā hy ayodhyānilayaḥ sastrībālābalo janaḥ |

18.2१८.२

रामाभिषेकम् आकाङ्क्षन्न् आकाङ्क्षन्न् उदयं रवेः ॥ (१८।२)

rāmābhiṣekam ākāṅkṣann ākāṅkṣann udayaṃ raveḥ ||

19.1१९.१

प्रजालंकारभूतं च जनस्यानन्दवर्धनम् । (१९।१)

prajālaṃkārabhūtaṃ ca janasyānandavardhanam |

19.2१९.२

उत्सुको ऽभूज् जनो द्रष्टुं तम् अयोध्यामहोत्सवम् ॥ (१९।२)

utsuko 'bhūj jano draṣṭuṃ tam ayodhyāmahotsavam ||

20.1२०.१

एवं तं जनसम्बाधं राजमार्गं पुरोहितः । (२०।१)

evaṃ taṃ janasambādhaṃ rājamārgaṃ purohitaḥ |

20.2२०.२

व्यूहन्न् इव जनौघं तं शनै राजकुलं ययौ ॥ (२०।२)

vyūhann iva janaughaṃ taṃ śanai rājakulaṃ yayau ||

21.1२१.१

सिताभ्रशिखरप्रख्यं प्रासादम् अधिरुह्य सः । (२१।१)

sitābhraśikharaprakhyaṃ prāsādam adhiruhya saḥ |

21.2२१.२

समियाय नरेन्द्रेण शक्रेणेव बृहस्पतिः ॥ (२१।२)

samiyāya narendreṇa śakreṇeva bṛhaspatiḥ ||

22.1२२.१

तम् आगतम् अभिप्रेक्ष्य हित्वा राजासनं नृपः । (२२।१)

tam āgatam abhiprekṣya hitvā rājāsanaṃ nṛpaḥ |

22.2२२.२

पप्रच्छ स च तस्मै तत् कृतम् इत्य् अभ्यवेदयत् ॥ (२२।२)

papraccha sa ca tasmai tat kṛtam ity abhyavedayat ||

23.1२३.१

गुरुणा त्व् अभ्यनुज्ञातो मनुजौघं विसृज्य तम् । (२३।१)

guruṇā tv abhyanujñāto manujaughaṃ visṛjya tam |

23.2२३.२

विवेशान्तःपुरं राजा सिंहो गिरिगुहाम् इव ॥ (२३।२)

viveśāntaḥpuraṃ rājā siṃho giriguhām iva ||

24.1२४.१

तद् अग्र्यवेषप्रमदाजनाकुलं महेन्द्रवेश्मप्रतिमं निवेशनम् । (२४।१)

tad agryaveṣapramadājanākulaṃ mahendraveśmapratimaṃ niveśanam |

24.2२४.२

विदीपयंश् चारु विवेश पार्थिवः शशीव तारागणसंकुलं नभः ॥ (२४।२)

vidīpayaṃś cāru viveśa pārthivaḥ śaśīva tārāgaṇasaṃkulaṃ nabhaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 5

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit