Rām, 1, 43
Select a line for its word-by-word analysis.
प्रविवेश तलं भूमेर् यत्र ते भस्मसात्कृताः ॥ (१।२)
praviveśa talaṃ bhūmer yatra te bhasmasātkṛtāḥ ||
भस्मन्य् अथाप्लुते राम गङ्गायाः सलिलेन वै । (२।१)
bhasmany athāplute rāma gaṅgāyāḥ salilena vai |
सर्वलोकप्रभुर् ब्रह्मा राजानम् इदम् अब्रवीत् ॥ (२।२)
sarvalokaprabhur brahmā rājānam idam abravīt ||
सागरस्य जलं लोके यावत् स्थास्यति पार्थिव । (४।१)
sāgarasya jalaṃ loke yāvat sthāsyati pārthiva |
सगरस्यात्मजास् तावत् स्वर्गे स्थास्यन्ति देववत् ॥ (४।२)
sagarasyātmajās tāvat svarge sthāsyanti devavat ||
त्वत्कृतेन च नाम्ना वै लोके स्थास्यति विश्रुता ॥ (५।२)
tvatkṛtena ca nāmnā vai loke sthāsyati viśrutā ||
त्रिपथो भावयन्तीति ततस् त्रिपथगा स्मृता ॥ (६।२)
tripatho bhāvayantīti tatas tripathagā smṛtā ||
धर्मिणां प्रवरेणाथ नैष प्राप्तो मनोरथः ॥ (८।२)
dharmiṇāṃ pravareṇātha naiṣa prāpto manorathaḥ ||
गङ्गां प्रार्थयता नेतुं प्रतिज्ञा नापवर्जिता ॥ (९।२)
gaṅgāṃ prārthayatā netuṃ pratijñā nāpavarjitā ||
मत्तुल्यतपसा चैव क्षत्रधर्मस्थितेन च ॥ (१०।२)
mattulyatapasā caiva kṣatradharmasthitena ca ||
पुनर् न शङ्किता नेतुं गङ्गां प्रार्थयतानघ ॥ (११।२)
punar na śaṅkitā netuṃ gaṅgāṃ prārthayatānagha ||
सा त्वया समतिक्रान्ता प्रतिज्ञा पुरुषर्षभ । (१२।१)
sā tvayā samatikrāntā pratijñā puruṣarṣabha |
प्राप्तो ऽसि परमं लोके यशः परमसंमतम् ॥ (१२।२)
prāpto 'si paramaṃ loke yaśaḥ paramasaṃmatam ||
अनेन च भवान् प्राप्तो धर्मस्यायतनं महत् ॥ (१३।२)
anena ca bhavān prāpto dharmasyāyatanaṃ mahat ||
प्लावयस्व त्वम् आत्मानं नरोत्तम सदोचिते । (१४।१)
plāvayasva tvam ātmānaṃ narottama sadocite |
पितामहानां सर्वेषां कुरुष्व सलिलक्रियाम् । (१५।१)
pitāmahānāṃ sarveṣāṃ kuruṣva salilakriyām |
स्वस्ति ते ऽस्तु गमिष्यामि स्वं लोकं गम्यतां नृप ॥ (१५।२)
svasti te 'stu gamiṣyāmi svaṃ lokaṃ gamyatāṃ nṛpa ||
इत्य् एवम् उक्त्वा देवेशः सर्वलोकपितामहः । (१६।१)
ity evam uktvā deveśaḥ sarvalokapitāmahaḥ |
भगीरथो ऽपि राजर्षिः कृत्वा सलिलम् उत्तमम् । (१७।१)
bhagīratho 'pi rājarṣiḥ kṛtvā salilam uttamam |
समृद्धार्थो नरश्रेष्ठ स्वराज्यं प्रशशास ह । (१८।१)
samṛddhārtho naraśreṣṭha svarājyaṃ praśaśāsa ha |
स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते संध्याकालो ऽतिवर्तते ॥ (१९।२)
svasti prāpnuhi bhadraṃ te saṃdhyākālo 'tivartate ||
धन्यं यशस्यम् आयुष्यं स्वर्ग्यं पुत्र्यम् अथापि च । (२०।१)
dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ svargyaṃ putryam athāpi ca |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.