रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 43

43 of 606 · 42 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

स गत्वा सागरं राजा गङ्गयानुगतस् तदा । (१।१)

sa gatvā sāgaraṃ rājā gaṅgayānugatas tadā |

1.2१.२

प्रविवेश तलं भूमेर् यत्र ते भस्मसात्कृताः ॥ (१।२)

praviveśa talaṃ bhūmer yatra te bhasmasātkṛtāḥ ||

2.1२.१

भस्मन्य् अथाप्लुते राम गङ्गायाः सलिलेन वै । (२।१)

bhasmany athāplute rāma gaṅgāyāḥ salilena vai |

2.2२.२

सर्वलोकप्रभुर् ब्रह्मा राजानम् इदम् अब्रवीत् ॥ (२।२)

sarvalokaprabhur brahmā rājānam idam abravīt ||

3.1३.१

तारिता नरशार्दूल दिवं याताश् च देववत् । (३।१)

tāritā naraśārdūla divaṃ yātāś ca devavat |

3.2३.२

षष्टिः पुत्रसहस्राणि सगरस्य महात्मनः ॥ (३।२)

ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi sagarasya mahātmanaḥ ||

4.1४.१

सागरस्य जलं लोके यावत् स्थास्यति पार्थिव । (४।१)

sāgarasya jalaṃ loke yāvat sthāsyati pārthiva |

4.2४.२

सगरस्यात्मजास् तावत् स्वर्गे स्थास्यन्ति देववत् ॥ (४।२)

sagarasyātmajās tāvat svarge sthāsyanti devavat ||

5.1५.१

इयं च दुहिता ज्येष्ठा तव गङ्गा भविष्यति । (५।१)

iyaṃ ca duhitā jyeṣṭhā tava gaṅgā bhaviṣyati |

5.2५.२

त्वत्कृतेन च नाम्ना वै लोके स्थास्यति विश्रुता ॥ (५।२)

tvatkṛtena ca nāmnā vai loke sthāsyati viśrutā ||

6.1६.१

गङ्गा त्रिपथगा नाम दिव्या भागीरथीति च । (६।१)

gaṅgā tripathagā nāma divyā bhāgīrathīti ca |

6.2६.२

त्रिपथो भावयन्तीति ततस् त्रिपथगा स्मृता ॥ (६।२)

tripatho bhāvayantīti tatas tripathagā smṛtā ||

7.1७.१

पितामहानां सर्वेषां त्वम् अत्र मनुजाधिप । (७।१)

pitāmahānāṃ sarveṣāṃ tvam atra manujādhipa |

7.2७.२

कुरुष्व सलिलं राजन् प्रतिज्ञाम् अपवर्जय ॥ (७।२)

kuruṣva salilaṃ rājan pratijñām apavarjaya ||

8.1८.१

पूर्वकेण हि ते राजंस् तेनातियशसा तदा । (८।१)

pūrvakeṇa hi te rājaṃs tenātiyaśasā tadā |

8.2८.२

धर्मिणां प्रवरेणाथ नैष प्राप्तो मनोरथः ॥ (८।२)

dharmiṇāṃ pravareṇātha naiṣa prāpto manorathaḥ ||

9.1९.१

तथैवांशुमता तात लोके ऽप्रतिमतेजसा । (९।१)

tathaivāṃśumatā tāta loke 'pratimatejasā |

9.2९.२

गङ्गां प्रार्थयता नेतुं प्रतिज्ञा नापवर्जिता ॥ (९।२)

gaṅgāṃ prārthayatā netuṃ pratijñā nāpavarjitā ||

10.1१०.१

राजर्षिणा गुणवता महर्षिसमतेजसा । (१०।१)

rājarṣiṇā guṇavatā maharṣisamatejasā |

10.2१०.२

मत्तुल्यतपसा चैव क्षत्रधर्मस्थितेन च ॥ (१०।२)

mattulyatapasā caiva kṣatradharmasthitena ca ||

11.1११.१

दिलीपेन महाभाग तव पित्रातितेजसा । (११।१)

dilīpena mahābhāga tava pitrātitejasā |

11.2११.२

पुनर् न शङ्किता नेतुं गङ्गां प्रार्थयतानघ ॥ (११।२)

punar na śaṅkitā netuṃ gaṅgāṃ prārthayatānagha ||

12.1१२.१

सा त्वया समतिक्रान्ता प्रतिज्ञा पुरुषर्षभ । (१२।१)

sā tvayā samatikrāntā pratijñā puruṣarṣabha |

12.2१२.२

प्राप्तो ऽसि परमं लोके यशः परमसंमतम् ॥ (१२।२)

prāpto 'si paramaṃ loke yaśaḥ paramasaṃmatam ||

13.1१३.१

यच् च गङ्गावतरणं त्वया कृतम् अरिंदम । (१३।१)

yac ca gaṅgāvataraṇaṃ tvayā kṛtam ariṃdama |

13.2१३.२

अनेन च भवान् प्राप्तो धर्मस्यायतनं महत् ॥ (१३।२)

anena ca bhavān prāpto dharmasyāyatanaṃ mahat ||

14.1१४.१

प्लावयस्व त्वम् आत्मानं नरोत्तम सदोचिते । (१४।१)

plāvayasva tvam ātmānaṃ narottama sadocite |

14.2१४.२

सलिले पुरुषव्याघ्र शुचिः पुण्यफलो भव ॥ (१४।२)

salile puruṣavyāghra śuciḥ puṇyaphalo bhava ||

15.1१५.१

पितामहानां सर्वेषां कुरुष्व सलिलक्रियाम् । (१५।१)

pitāmahānāṃ sarveṣāṃ kuruṣva salilakriyām |

15.2१५.२

स्वस्ति ते ऽस्तु गमिष्यामि स्वं लोकं गम्यतां नृप ॥ (१५।२)

svasti te 'stu gamiṣyāmi svaṃ lokaṃ gamyatāṃ nṛpa ||

16.1१६.१

इत्य् एवम् उक्त्वा देवेशः सर्वलोकपितामहः । (१६।१)

ity evam uktvā deveśaḥ sarvalokapitāmahaḥ |

16.2१६.२

यथागतं तथागच्छद् देवलोकं महायशाः ॥ (१६।२)

yathāgataṃ tathāgacchad devalokaṃ mahāyaśāḥ ||

17.1१७.१

भगीरथो ऽपि राजर्षिः कृत्वा सलिलम् उत्तमम् । (१७।१)

bhagīratho 'pi rājarṣiḥ kṛtvā salilam uttamam |

17.2१७.२

यथाक्रमं यथान्यायं सागराणां महायशाः । (१७।२)

yathākramaṃ yathānyāyaṃ sāgarāṇāṃ mahāyaśāḥ |

17.3१७.३

कृतोदकः शुची राजा स्वपुरं प्रविवेश ह ॥ (१७।३)

kṛtodakaḥ śucī rājā svapuraṃ praviveśa ha ||

18.1१८.१

समृद्धार्थो नरश्रेष्ठ स्वराज्यं प्रशशास ह । (१८।१)

samṛddhārtho naraśreṣṭha svarājyaṃ praśaśāsa ha |

18.2१८.२

प्रमुमोद च लोकस् तं नृपम् आसाद्य राघव । (१८।२)

pramumoda ca lokas taṃ nṛpam āsādya rāghava |

18.3१८.३

नष्टशोकः समृद्धार्थो बभूव विगतज्वरः ॥ (१८।३)

naṣṭaśokaḥ samṛddhārtho babhūva vigatajvaraḥ ||

19.1१९.१

एष ते राम गङ्गाया विस्तरो ऽभिहितो मया । (१९।१)

eṣa te rāma gaṅgāyā vistaro 'bhihito mayā |

19.2१९.२

स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते संध्याकालो ऽतिवर्तते ॥ (१९।२)

svasti prāpnuhi bhadraṃ te saṃdhyākālo 'tivartate ||

20.1२०.१

धन्यं यशस्यम् आयुष्यं स्वर्ग्यं पुत्र्यम् अथापि च । (२०।१)

dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ svargyaṃ putryam athāpi ca |

20.2२०.२

इदम् आख्यानम् आख्यातं गङ्गावतरणं मया ॥ (२०।२)

idam ākhyānam ākhyātaṃ gaṅgāvataraṇaṃ mayā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 43

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit