स वीक्षमाणस्तत्रस्थो मार्गमाणश्च मैथिलीम् । (१।१)

अवेक्षमाणश्च महीं सर्वां ताम् अन्ववैक्षत ॥ (१।२)

संतानकलताभिश्च पादपैर् उपशोभिताम् । (२।१)

दिव्यगन्धरसोपेतां सर्वतः समलंकृताम् ॥ (२।२)

तां स नन्दनसंकाशां मृगपक्षिभिर् आवृताम् । (३।१)

हर्म्यप्रासादसंबाधां कोकिलाकुलनिःस्वनाम् ॥ (३।२)

काञ्चनोत्पलपद्माभिर् वापीभिर् उपशोभिताम् । (४।१)

बह्वासनकुथोपेतां बहुभूमिगृहायुताम् ॥ (४।२)

सर्वर्तुकुसुमै रम्यैः फलवद्भिश्च पादपैः । (५।१)

पुष्पितानाम् अशोकानां श्रिया सूर्योदयप्रभाम् ॥ (५।२)

प्रदीप्ताम् इव तत्रस्थो मारुतिः समुदैक्षत । (६।१)

निष्पत्त्रशाखां विहगैः क्रियमाणाम् इवासकृत् । (६।२)

विनिष्पतद्भिः शतशश्चित्रैः पुष्पावतंसकैः ॥ (६।३)

आ मूलपुष्पनिचितैर् अशोकैः शोकनाशनैः । (७।१)

पुष्पभारातिभारैश्च स्पृशद्भिर् इव मेदिनीम् ॥ (७।२)

कर्णिकारैः कुसुमितैः किंशुकैश्च सुपुष्पितैः । (८।१)

स देशः प्रभया तेषां प्रदीप्त इव सर्वतः ॥ (८।२)

पुंनागाः सप्तपर्णाश्च चम्पकोद्दालकास्तथा । (९।१)

विवृद्धमूला बहवः शोभन्ते स्म सुपुष्पिताः ॥ (९।२)

शातकुम्भनिभाः केचित् केचिद् अग्निशिखोपमाः । (१०।१)

नीलाञ्जननिभाः केचित् तत्राशोकाः सहस्रशः ॥ (१०।२)

नन्दनं विविधोद्यानं चित्रं चैत्ररथं यथा । (११।१)

अतिवृत्तम् इवाचिन्त्यं दिव्यं रम्यं श्रिया वृतम् ॥ (११।२)

द्वितीयम् इव चाकाशं पुष्पज्योतिर्गणायुतम् । (१२।१)

पुष्परत्नशतैश्चित्रं पञ्चमं सागरं यथा ॥ (१२।२)

सर्वर्तुपुष्पैर् निचितं पादपैर् मधुगन्धिभिः । (१३।१)

नानानिनादैर् उद्यानं रम्यं मृगगणैर् द्विजैः ॥ (१३।२)

अनेकगन्धप्रवहं पुण्यगन्धं मनोरमम् । (१४।१)

शैलेन्द्रम् इव गन्धाढ्यं द्वितीयं गन्धमादनम् ॥ (१४।२)

अशोकवनिकायां तु तस्यां वानरपुंगवः । (१५।१)

स ददर्शाविदूरस्थं चैत्यप्रासादम् ऊर्जितम् ॥ (१५।२)

मध्ये स्तम्भसहस्रेण स्थितं कैलासपाण्डुरम् । (१६।१)

प्रवालकृतसोपानं तप्तकाञ्चनवेदिकम् ॥ (१६।२)

मुष्णन्तम् इव चक्षूंषि द्योतमानम् इव श्रिया । (१७।१)

विमलं प्रांशुभावत्वाद् उल्लिखन्तम् इवाम्बरम् ॥ (१७।२)

ततो मलिनसंवीतां राक्षसीभिः समावृताम् । (१८।१)

उपवासकृशां दीनां निःश्वसन्तीं पुनः पुनः । (१८।२)

ददर्श शुक्लपक्षादौ चन्द्ररेखाम् इवामलाम् ॥ (१८।३)

मन्दप्रख्यायमानेन रूपेण रुचिरप्रभाम् । (१९।१)

पिनद्धां धूमजालेन शिखाम् इव विभावसोः ॥ (१९।२)

पीतेनैकेन संवीतां क्लिष्टेनोत्तमवाससा । (२०।१)

सपङ्काम् अनलंकारां विपद्माम् इव पद्मिनीम् ॥ (२०।२)

व्रीडितां दुःखसंतप्तां परिम्लानां तपस्विनीम् । (२१।१)

ग्रहेणाङ्गारकेणैव पीडिताम् इव रोहिणीम् ॥ (२१।२)

अश्रुपूर्णमुखीं दीनां कृशाम् अनशनेन च । (२२।१)

शोकध्यानपरां दीनां नित्यं दुःखपरायणाम् ॥ (२२।२)

प्रियं जनम् अपश्यन्तीं पश्यन्तीं राक्षसीगणम् । (२३।१)

स्वगणेन मृगीं हीनां श्वगणाभिवृताम् इव ॥ (२३।२)

नीलनागाभया वेण्या जघनं गतयैकया । (२४।१)

सुखार्हां दुःखसंतप्तां व्यसनानाम् अकोविदाम् ॥ (२४।२)

तां समीक्ष्य विशालाक्षीम् अधिकं मलिनां कृशाम् । (२५।१)

तर्कयामास सीतेति कारणैर् उपपादिभिः ॥ (२५।२)

ह्रियमाणा तदा तेन रक्षसा कामरूपिणा । (२६।१)

यथारूपा हि दृष्टा वै तथारूपेयम् अङ्गना ॥ (२६।२)

पूर्णचन्द्राननां सुभ्रूं चारुवृत्तपयोधराम् । (२७।१)

कुर्वन्तीं प्रभया देवीं सर्वा वितिमिरा दिशः ॥ (२७।२)

तां नीलकेशीं बिम्बौष्ठीं सुमध्यां सुप्रतिष्ठिताम् । (२८।१)

सीतां पद्मपलाशाक्षीं मन्मथस्य रतिं यथा ॥ (२८।२)

इष्टां सर्वस्य जगतः पूर्णचन्द्रप्रभाम् इव । (२९।१)

भूमौ सुतनुम् आसीनां नियताम् इव तापसीम् ॥ (२९।२)

निःश्वासबहुलां भीरुं भुजगेन्द्रवधूम् इव । (३०।१)

शोकजालेन महता विततेन न राजतीम् ॥ (३०।२)

संसक्तां धूमजालेन शिखाम् इव विभावसोः । (३१।१)

तां स्मृतीम् इव संदिग्धाम् ऋद्धिं निपतिताम् इव ॥ (३१।२)

विहताम् इव च श्रद्धाम् आशां प्रतिहताम् इव । (३२।१)

सोपसर्गां यथा सिद्धिं बुद्धिं सकलुषाम् इव ॥ (३२।२)

अभूतेनापवादेन कीर्तिं निपतिताम् इव । (३३।१)

रामोपरोधव्यथितां रक्षोहरणकर्शिताम् ॥ (३३।२)

अबलां मृगशावाक्षीं वीक्षमाणां ततस्ततः । (३४।१)

बाष्पाम्बुप्रतिपूर्णेन कृष्णवक्त्राक्षिपक्ष्मणा । (३४।२)

वदनेनाप्रसन्नेन निःश्वसन्तीं पुनः पुनः ॥ (३४।३)

मलपङ्कधरां दीनां मण्डनार्हाम् अमण्डिताम् । (३५।१)

प्रभां नक्षत्रराजस्य कालमेघैर् इवावृताम् ॥ (३५।२)

तस्य संदिदिहे बुद्धिर् मुहुः सीतां निरीक्ष्य तु । (३६।१)

आम्नायानाम् अयोगेन विद्यां प्रशिथिलाम् इव ॥ (३६।२)

दुःखेन बुबुधे सीतां हनुमान् अनलंकृताम् । (३७।१)

संस्कारेण यथाहीनां वाचम् अर्थान्तरं गताम् ॥ (३७।२)

तां समीक्ष्य विशालाक्षीं राजपुत्रीम् अनिन्दिताम् । (३८।१)

तर्कयामास सीतेति कारणैर् उपपादयन् ॥ (३८।२)

वैदेह्या यानि चाङ्गेषु तदा रामो ऽन्वकीर्तयत् । (३९।१)

तान्याभरणजालानि गात्रशोभीन्यलक्षयत् ॥ (३९।२)

सुकृतौ कर्णवेष्टौ च श्वदंष्ट्रौ च सुसंस्थितौ । (४०।१)

मणिविद्रुमचित्राणि हस्तेष्वाभरणानि च ॥ (४०।२)

श्यामानि चिरयुक्तत्वात् तथा संस्थानवन्ति च । (४१।१)

तान्येवैतानि मन्ये ऽहं यानि रामो ऽन्वकीर्तयत् ॥ (४१।२)

तत्र यान्यवहीनानि तान्यहं नोपलक्षये । (४२।१)

यान्यस्या नावहीनानि तानीमानि न संशयः ॥ (४२।२)

पीतं कनकपट्टाभं स्रस्तं तद् वसनं शुभम् । (४३।१)

उत्तरीयं नगासक्तं तदा दृष्टं प्लवंगमैः ॥ (४३।२)

भूषणानि च मुख्यानि दृष्टानि धरणीतले । (४४।१)

अनयैवापविद्धानि स्वनवन्ति महान्ति च ॥ (४४।२)

इदं चिरगृहीतत्वाद् वसनं क्लिष्टवत्तरम् । (४५।१)

तथा हि नूनं तद् वर्णं तथा श्रीमद् यथेतरत् ॥ (४५।२)

इयं कनकवर्णाङ्गी रामस्य महिषी प्रिया । (४६।१)

प्रनष्टापि सती यस्य मनसो न प्रणश्यति ॥ (४६।२)

इयं सा यत्कृते रामश्चतुर्भिः परितप्यते । (४७।१)

कारुण्येनानृशंस्येन शोकेन मदनेन च ॥ (४७।२)

स्त्री प्रनष्टेति कारुण्याद् आश्रितेत्यानृशंस्यतः । (४८।१)

पत्नी नष्टेति शोकेन प्रियेति मदनेन च ॥ (४८।२)

अस्या देव्या यथा रूपम् अङ्गप्रत्यङ्गसौष्ठवम् । (४९।१)

रामस्य च यथारूपं तस्येयम् असितेक्षणा ॥ (४९।२)

अस्या देव्या मनस्तस्मिंस्तस्य चास्यां प्रतिष्ठितम् । (५०।१)

तेनेयं स च धर्मात्मा मुहूर्तम् अपि जीवति ॥ (५०।२)

दुष्करं कुरुते रामो य इमां मत्तकाशिनीम् । (५१।१)

सीतां विना महाबाहुर् मुहूर्तम् अपि जीवति ॥ (५१।२)

एवं सीतां तदा दृष्ट्वा हृष्टः पवनसंभवः । (५२।१)

जगाम मनसा रामं प्रशशंस च तं प्रभुम् ॥ (५२।२)