रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 75

75 of 606 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रुत्वा तज् जामदग्न्यस्य वाक्यं दाशरथिस् तदा । (१।१)

śrutvā taj jāmadagnyasya vākyaṃ dāśarathis tadā |

1.2१.२

गौरवाद् यन्त्रितकथः पितू रामम् अथाब्रवीत् ॥ (१।२)

gauravād yantritakathaḥ pitū rāmam athābravīt ||

2.1२.१

श्रुतवान् अस्मि यत् कर्म कृतवान् असि भार्गव । (२।१)

śrutavān asmi yat karma kṛtavān asi bhārgava |

2.2२.२

अनुरुध्यामहे ब्रह्मन् पितुर् आनृण्यम् आस्थितः ॥ (२।२)

anurudhyāmahe brahman pitur ānṛṇyam āsthitaḥ ||

3.1३.१

वीर्यहीनम् इवाशक्तं क्षत्रधर्मेण भार्गव । (३।१)

vīryahīnam ivāśaktaṃ kṣatradharmeṇa bhārgava |

3.2३.२

अवजानामि मे तेजः पश्य मे ऽद्य पराक्रमम् ॥ (३।२)

avajānāmi me tejaḥ paśya me 'dya parākramam ||

4.1४.१

इत्य् उक्त्वा राघवः क्रुद्धो भार्गवस्य वरायुधम् । (४।१)

ity uktvā rāghavaḥ kruddho bhārgavasya varāyudham |

4.2४.२

शरं च प्रतिसंगृह्य हस्ताल् लघुपराक्रमः ॥ (४।२)

śaraṃ ca pratisaṃgṛhya hastāl laghuparākramaḥ ||

5.1५.१

आरोप्य स धनू रामः शरं सज्यं चकार ह । (५।१)

āropya sa dhanū rāmaḥ śaraṃ sajyaṃ cakāra ha |

5.2५.२

जामदग्न्यं ततो रामं रामः क्रुद्धो ऽब्रवीद् वचः ॥ (५।२)

jāmadagnyaṃ tato rāmaṃ rāmaḥ kruddho 'bravīd vacaḥ ||

6.1६.१

ब्राह्मणो ऽसीति पूज्यो मे विश्वामित्रकृतेन च । (६।१)

brāhmaṇo 'sīti pūjyo me viśvāmitrakṛtena ca |

6.2६.२

तस्माच् छक्तो न ते राम मोक्तुं प्राणहरं शरम् ॥ (६।२)

tasmāc chakto na te rāma moktuṃ prāṇaharaṃ śaram ||

7.1७.१

इमां वा त्वद्गतिं राम तपोबलसमार्जितान् । (७।१)

imāṃ vā tvadgatiṃ rāma tapobalasamārjitān |

7.2७.२

लोकान् अप्रतिमान् वापि हनिष्यामि यद् इच्छसि ॥ (७।२)

lokān apratimān vāpi haniṣyāmi yad icchasi ||

8.1८.१

न ह्य् अयं वैष्णवो दिव्यः शरः परपुरंजयः । (८।१)

na hy ayaṃ vaiṣṇavo divyaḥ śaraḥ parapuraṃjayaḥ |

8.2८.२

मोघः पतति वीर्येण बलदर्पविनाशनः ॥ (८।२)

moghaḥ patati vīryeṇa baladarpavināśanaḥ ||

9.1९.१

वरायुधधरं रामं द्रष्टुं सर्षिगणाः सुराः । (९।१)

varāyudhadharaṃ rāmaṃ draṣṭuṃ sarṣigaṇāḥ surāḥ |

9.2९.२

पितामहं पुरस्कृत्य समेतास् तत्र संघशः ॥ (९।२)

pitāmahaṃ puraskṛtya sametās tatra saṃghaśaḥ ||

10.1१०.१

गन्धर्वाप्सरसश् चैव सिद्धचारणकिंनराः । (१०।१)

gandharvāpsarasaś caiva siddhacāraṇakiṃnarāḥ |

10.2१०.२

यक्षराक्षसनागाश् च तद् द्रष्टुं महद् अद्भुतम् ॥ (१०।२)

yakṣarākṣasanāgāś ca tad draṣṭuṃ mahad adbhutam ||

11.1११.१

जडीकृते तदा लोके रामे वरधनुर्धरे । (११।१)

jaḍīkṛte tadā loke rāme varadhanurdhare |

11.2११.२

निर्वीर्यो जामदग्न्यो ऽसौ रमो रामम् उदैक्षत ॥ (११।२)

nirvīryo jāmadagnyo 'sau ramo rāmam udaikṣata ||

12.1१२.१

तेजोभिर् हतवीर्यत्वाज् जामदग्न्यो जडीकृतः । (१२।१)

tejobhir hatavīryatvāj jāmadagnyo jaḍīkṛtaḥ |

12.2१२.२

रामं कमलपत्त्राक्षं मन्दं मन्दम् उवाच ह ॥ (१२।२)

rāmaṃ kamalapattrākṣaṃ mandaṃ mandam uvāca ha ||

13.1१३.१

काश्यपाय मया दत्ता यदा पूर्वं वसुंधरा । (१३।१)

kāśyapāya mayā dattā yadā pūrvaṃ vasuṃdharā |

13.2१३.२

विषये मे न वस्तव्यम् इति मां काश्यपो ऽब्रवीत् ॥ (१३।२)

viṣaye me na vastavyam iti māṃ kāśyapo 'bravīt ||

14.1१४.१

सो ऽहं गुरुवचः कुर्वन् पृथिव्यां न वसे निशाम् । (१४।१)

so 'haṃ guruvacaḥ kurvan pṛthivyāṃ na vase niśām |

14.2१४.२

इति प्रतिज्ञा काकुत्स्थ कृता वै काश्यपस्य ह ॥ (१४।२)

iti pratijñā kākutstha kṛtā vai kāśyapasya ha ||

15.1१५.१

तद् इमां त्वं गतिं वीर हन्तुं नार्हसि राघव । (१५।१)

tad imāṃ tvaṃ gatiṃ vīra hantuṃ nārhasi rāghava |

15.2१५.२

मनोजवं गमिष्यामि महेन्द्रं पर्वतोत्तमम् ॥ (१५।२)

manojavaṃ gamiṣyāmi mahendraṃ parvatottamam ||

16.1१६.१

लोकास् त्व् अप्रतिमा राम निर्जितास् तपसा मया । (१६।१)

lokās tv apratimā rāma nirjitās tapasā mayā |

16.2१६.२

जहि ताञ् शरमुख्येन मा भूत् कालस्य पर्ययः ॥ (१६।२)

jahi tāñ śaramukhyena mā bhūt kālasya paryayaḥ ||

17.1१७.१

अक्षय्यं मधुहन्तारं जानामि त्वां सुरेश्वरम् । (१७।१)

akṣayyaṃ madhuhantāraṃ jānāmi tvāṃ sureśvaram |

17.2१७.२

धनुषो ऽस्य परामर्शात् स्वस्ति ते ऽस्तु परंतप ॥ (१७।२)

dhanuṣo 'sya parāmarśāt svasti te 'stu paraṃtapa ||

18.1१८.१

एते सुरगणाः सर्वे निरीक्षन्ते समागताः । (१८।१)

ete suragaṇāḥ sarve nirīkṣante samāgatāḥ |

18.2१८.२

त्वाम् अप्रतिमकर्माणम् अप्रतिद्वन्द्वम् आहवे ॥ (१८।२)

tvām apratimakarmāṇam apratidvandvam āhave ||

19.1१९.१

न चेयं मम काकुत्स्थ व्रीडा भवितुम् अर्हति । (१९।१)

na ceyaṃ mama kākutstha vrīḍā bhavitum arhati |

19.2१९.२

त्वया त्रैलोक्यनाथेन यद् अहं विमुखीकृतः ॥ (१९।२)

tvayā trailokyanāthena yad ahaṃ vimukhīkṛtaḥ ||

20.1२०.१

शरम् अप्रतिमं राम मोक्तुम् अर्हसि सुव्रत । (२०।१)

śaram apratimaṃ rāma moktum arhasi suvrata |

20.2२०.२

शरमोक्षे गमिष्यामि महेन्द्रं पर्वतोत्तमम् ॥ (२०।२)

śaramokṣe gamiṣyāmi mahendraṃ parvatottamam ||

21.1२१.१

तथा ब्रुवति रामे तु जामदग्न्ये प्रतापवान् । (२१।१)

tathā bruvati rāme tu jāmadagnye pratāpavān |

21.2२१.२

रामो दाशरथिः श्रीमांश् चिक्षेप शरम् उत्तमम् ॥ (२१।२)

rāmo dāśarathiḥ śrīmāṃś cikṣepa śaram uttamam ||

22.1२२.१

ततो वितिमिराः सर्वा दिशः चोपदिशस् तथा । (२२।१)

tato vitimirāḥ sarvā diśaḥ copadiśas tathā |

22.2२२.२

सुराः सर्षिगणा रामं प्रशशंसुर् उदायुधम् ॥ (२२।२)

surāḥ sarṣigaṇā rāmaṃ praśaśaṃsur udāyudham ||

23.1२३.१

रामं दाशरथिं रामो जामदग्न्यः प्रशस्य च । (२३।१)

rāmaṃ dāśarathiṃ rāmo jāmadagnyaḥ praśasya ca |

23.2२३.२

ततः प्रदक्षिणीकृत्य जगामात्मगतिं प्रभुः ॥ (२३।२)

tataḥ pradakṣiṇīkṛtya jagāmātmagatiṃ prabhuḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 75

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit