रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 24

100 of 606 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

एवम् उक्ता तु वैदेही प्रियार्हा प्रियवादिनी । (१।१)

evam uktā tu vaidehī priyārhā priyavādinī |

1.2१.२

प्रणयाद् एव संक्रुद्धा भर्तारम् इदम् अब्रवीत् ॥ (१।२)

praṇayād eva saṃkruddhā bhartāram idam abravīt ||

2.1२.१

आर्यपुत्र पिता माता भ्राता पुत्रस् तथा स्नुषा । (२।१)

āryaputra pitā mātā bhrātā putras tathā snuṣā |

2.2२.२

स्वानि पुण्यानि भुञ्जानाः स्वं स्वं भाग्यम् उपासते ॥ (२।२)

svāni puṇyāni bhuñjānāḥ svaṃ svaṃ bhāgyam upāsate ||

3.1३.१

भर्तुर् भाग्यं तु भार्यैका प्राप्नोति पुरुषर्षभ । (३।१)

bhartur bhāgyaṃ tu bhāryaikā prāpnoti puruṣarṣabha |

3.2३.२

अतश् चैवाहम् आदिष्टा वने वस्तव्यम् इत्य् अपि ॥ (३।२)

ataś caivāham ādiṣṭā vane vastavyam ity api ||

4.1४.१

न पिता नात्मजो नात्मा न माता न सखीजनः । (४।१)

na pitā nātmajo nātmā na mātā na sakhījanaḥ |

4.2४.२

इह प्रेत्य च नारीणां पतिर् एको गतिः सदा ॥ (४।२)

iha pretya ca nārīṇāṃ patir eko gatiḥ sadā ||

5.1५.१

यदि त्वं प्रस्थितो दुर्गं वनम् अद्यैव राघव । (५।१)

yadi tvaṃ prasthito durgaṃ vanam adyaiva rāghava |

5.2५.२

अग्रतस् ते गमिष्यामि मृद्नन्ती कुशकण्टकान् ॥ (५।२)

agratas te gamiṣyāmi mṛdnantī kuśakaṇṭakān ||

6.1६.१

ईर्ष्यारोषौ बहिष्कृत्य भुक्तशेषम् इवोदकम् । (६।१)

īrṣyāroṣau bahiṣkṛtya bhuktaśeṣam ivodakam |

6.2६.२

नय मां वीर विश्रब्धः पापं मयि न विद्यते ॥ (६।२)

naya māṃ vīra viśrabdhaḥ pāpaṃ mayi na vidyate ||

7.1७.१

प्रासादाग्रैर् विमानैर् वा वैहायसगतेन वा । (७।१)

prāsādāgrair vimānair vā vaihāyasagatena vā |

7.2७.२

सर्वावस्थागता भर्तुः पादच्छाया विशिष्यते ॥ (७।२)

sarvāvasthāgatā bhartuḥ pādacchāyā viśiṣyate ||

8.1८.१

अनुशिष्टास्मि मात्रा च पित्रा च विविधाश्रयम् । (८।१)

anuśiṣṭāsmi mātrā ca pitrā ca vividhāśrayam |

8.2८.२

नास्मि सम्प्रति वक्तव्या वर्तितव्यं यथा मया ॥ (८।२)

nāsmi samprati vaktavyā vartitavyaṃ yathā mayā ||

9.1९.१

सुखं वने निवत्स्यामि यथैव भवने पितुः । (९।१)

sukhaṃ vane nivatsyāmi yathaiva bhavane pituḥ |

9.2९.२

अचिन्तयन्ती त्रींल् लोकांश् चिन्तयन्ती पतिव्रतम् ॥ (९।२)

acintayantī trīṃl lokāṃś cintayantī pativratam ||

10.1१०.१

शुश्रूषमाणा ते नित्यं नियता ब्रह्मचारिणी । (१०।१)

śuśrūṣamāṇā te nityaṃ niyatā brahmacāriṇī |

10.2१०.२

सह रंस्ये त्वया वीर वनेषु मधुगन्धिषु ॥ (१०।२)

saha raṃsye tvayā vīra vaneṣu madhugandhiṣu ||

11.1११.१

त्वं हि कर्तुं वने शक्तो राम सम्परिपालनम् । (११।१)

tvaṃ hi kartuṃ vane śakto rāma samparipālanam |

11.2११.२

अन्यस्यापि जनस्येह किं पुनर् मम मानद ॥ (११।२)

anyasyāpi janasyeha kiṃ punar mama mānada ||

12.1१२.१

फलमूलाशना नित्यं भविष्यामि न संशयः । (१२।१)

phalamūlāśanā nityaṃ bhaviṣyāmi na saṃśayaḥ |

12.2१२.२

न ते दुःखं करिष्यामि निवसन्ती सह त्वया ॥ (१२।२)

na te duḥkhaṃ kariṣyāmi nivasantī saha tvayā ||

13.1१३.१

इच्छामि सरितः शैलान् पल्वलानि वनानि च । (१३।१)

icchāmi saritaḥ śailān palvalāni vanāni ca |

13.2१३.२

द्रष्टुं सर्वत्र निर्भीता त्वया नाथेन धीमता ॥ (१३।२)

draṣṭuṃ sarvatra nirbhītā tvayā nāthena dhīmatā ||

14.1१४.१

हंसकारण्डवाकीर्णाः पद्मिनीः साधुपुष्पिताः । (१४।१)

haṃsakāraṇḍavākīrṇāḥ padminīḥ sādhupuṣpitāḥ |

14.2१४.२

इच्छेयं सुखिनी द्रष्टुं त्वया वीरेण संगता ॥ (१४।२)

iccheyaṃ sukhinī draṣṭuṃ tvayā vīreṇa saṃgatā ||

15.1१५.१

सह त्वया विशालाक्ष रंस्ये परमनन्दिनी । (१५।१)

saha tvayā viśālākṣa raṃsye paramanandinī |

15.2१५.२

एवं वर्षसहस्राणां शतं वाहं त्वया सह ॥ (१५।२)

evaṃ varṣasahasrāṇāṃ śataṃ vāhaṃ tvayā saha ||

16.1१६.१

स्वर्गे ऽपि च विना वासो भविता यदि राघव । (१६।१)

svarge 'pi ca vinā vāso bhavitā yadi rāghava |

16.2१६.२

त्वया मम नरव्याघ्र नाहं तम् अपि रोचये ॥ (१६।२)

tvayā mama naravyāghra nāhaṃ tam api rocaye ||

17.1१७.१

अहं गमिष्यामि वनं सुदुर्गमं मृगायुतं वानरवारणैर् युतम् । (१७।१)

ahaṃ gamiṣyāmi vanaṃ sudurgamaṃ mṛgāyutaṃ vānaravāraṇair yutam |

17.2१७.२

वने निवत्स्यामि यथा पितुर् गृहे तवैव पादाव् उपगृह्य संमता ॥ (१७।२)

vane nivatsyāmi yathā pitur gṛhe tavaiva pādāv upagṛhya saṃmatā ||

18.1१८.१

अनन्यभावाम् अनुरक्तचेतसं त्वया वियुक्तां मरणाय निश्चिताम् । (१८।१)

ananyabhāvām anuraktacetasaṃ tvayā viyuktāṃ maraṇāya niścitām |

18.2१८.२

नयस्व मां साधु कुरुष्व याचनां न ते मयातो गुरुता भविष्यति ॥ (१८।२)

nayasva māṃ sādhu kuruṣva yācanāṃ na te mayāto gurutā bhaviṣyati ||

19.1१९.१

तथा ब्रुवाणाम् अपि धर्मवत्सलो न च स्म सीतां नृवरो निनीषति । (१९।१)

tathā bruvāṇām api dharmavatsalo na ca sma sītāṃ nṛvaro ninīṣati |

19.2१९.२

उवाच चैनां बहु संनिवर्तने वने निवासस्य च दुःखितां प्रति ॥ (१९।२)

uvāca caināṃ bahu saṃnivartane vane nivāsasya ca duḥkhitāṃ prati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 24

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit