ततः संदिश्य सुग्रीवः श्वशुरं पश्चिमां दिशम् । (१।१)

वीरं शतबलिं नाम वानरं वानरर्षभः ॥ (१।२)

उवाच राजा मन्त्रज्ञः सर्ववानरसंमतम् । (२।१)

वाक्यम् आत्महितं चैव रामस्य च हितं तथा ॥ (२।२)

वृतः शतसहस्रेण त्वद्विधानां वनौकसाम् । (३।१)

वैवस्वतसुतैः सार्धं प्रतिष्ठस्व स्वमन्त्रिभिः ॥ (३।२)

दिशं ह्य् उदीचीं विक्रान्तां हिमशैलावतंसकाम् । (४।१)

सर्वतः परिमार्गध्वं रामपत्नीम् अनिन्दिताम् ॥ (४।२)

अस्मिन् कार्ये विनिवृत्ते कृते दाशरथेः प्रिये । (५।१)

ऋणान् मुक्ता भविष्यामः कृतार्थार्थविदां वराः ॥ (५।२)

कृतं हि प्रियम् अस्माकं राघवेण महात्मना । (६।१)

तस्य चेत् प्रतिकारो ऽस्ति सफलं जीवितं भवेत् ॥ (६।२)

एतां बुद्धिं समास्थाय दृश्यते जानकी यथा । (७।१)

तथा भवद्भिः कर्तव्यम् अस्मत्प्रियहितैषिभिः ॥ (७।२)

अयं हि सर्वभूतानां मान्यस् तु नरसत्तमः । (८।१)

अस्मासु चागतप्रीती रामः परपुरंजयः ॥ (८।२)

इमानि वनदुर्गाणि नद्यः शैलान्तराणि च । (९।१)

भवन्तः परिमार्गंस् तु बुद्धिविक्रमसम्पदा ॥ (९।२)

तत्र म्लेच्छान् पुलिन्दांश् च शूरसेनांस् तथाइव च । (१०।१)

प्रस्थालान् भरतांश् चैव कुरूंश् च सह मद्रकैः ॥ (१०।२)

काम्बोजान् यवनांश् चैव शकान् आरट्टकान् अपि । (११।१)

वाह्लीकान् ऋषिकांश् चैव पौरवान् अथ टङ्कणान् ॥ (११।२)

चीनान् परमचीनांश् च नीहारांश् च पुनः पुनः । (१२।१)

अन्विष्य दरदांश् चैव हिमवन्तं विचिन्वथ ॥ (१२।२)

लोध्रपद्मकषण्डेषु देवदारुवनेषु च । (१३।१)

रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस् ततस् ततः ॥ (१३।२)

ततः सोमाश्रमं गत्वा देवगन्धर्वसेवितम् । (१४।१)

कालं नाम महासानुं पर्वतं तं गमिष्यथ ॥ (१४।२)

महत्सु तस्य शृङ्गेषु निर्दरेषु गुहासु च । (१५।१)

विचिनुध्वं महाभागां रामपत्नीं यशस्विनीम् ॥ (१५।२)

तम् अतिक्रम्य शैलेन्द्रं हेमवर्गं महागिरिम् । (१६।१)

ततः सुदर्शनं नाम पर्वतं गन्तुम् अर्हथ ॥ (१६।२)

तस्य काननषण्डेषु निर्दरेषु गुहासु च । (१७।१)

रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस् ततस् ततः ॥ (१७।२)

तम् अतिक्रम्य चाकाशं सर्वतः शतयोजनम् । (१८।१)

अपर्वतनदीवृक्षं सर्वसत्त्वविवर्जितम् ॥ (१८।२)

तं तु शीघ्रम् अतिक्रम्य कान्तारं रोमहर्षणम् । (१९।१)

कैलासं पाण्डुरं शैलं प्राप्य हृष्टा भविष्यथ ॥ (१९।२)

तत्र पाण्डुरमेघाभं जाम्बूनदपरिष्कृतम् । (२०।१)

कुबेरभवनं दिव्यं निर्मितं विश्वकर्मणा ॥ (२०।२)

विशाला नलिनी यत्र प्रभूतकमलोत्पला । (२१।१)

हंसकारण्डवाकीर्णा अप्सरोगणसेविता ॥ (२१।२)

तत्र वैश्रवणो राजा सर्वभूतनमस्कृतः । (२२।१)

धनदो रमते श्रीमान् गुह्यकैः सह यक्षराट् ॥ (२२।२)

तस्य चन्द्रनिकाशेषु पर्वतेषु गुहासु च । (२३।१)

रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यस् ततस् ततः ॥ (२३।२)

क्रौञ्चं तु गिरिम् आसाद्य बिलं तस्य सुदुर्गमम् । (२४।१)

अप्रमत्तैः प्रवेष्टव्यं दुष्प्रवेशं हि तत् स्मृतम् ॥ (२४।२)

वसन्ति हि महात्मानस् तत्र सूर्यसमप्रभाः । (२५।१)

देवैर् अप्य् अर्चिताः सम्यग् देवरूपा महर्षयः ॥ (२५।२)

क्रौञ्चस्य तु गुहाश् चान्याः सानूनि शिखराणि च । (२६।१)

निर्दराश् च नितम्बाश् च विचेतव्यास् ततस् ततः ॥ (२६।२)

क्रौञ्चस्य शिखरं चापि निरीक्ष्य च ततस् ततः । (२७।१)

अवृक्षं कामशैलं च मानसं विहगालयम् ॥ (२७।२)

न गतिस् तत्र भूतानां देवदानवरक्षसाम् । (२८।१)

स च सर्वैर् विचेतव्यः ससानुप्रस्थभूधरः ॥ (२८।२)

क्रौञ्चं गिरिम् अतिक्रम्य मैनाको नाम पर्वतः । (२९।१)

मयस्य भवनं तत्र दानवस्य स्वयं कृतम् ॥ (२९।२)

मैनाकस् तु विचेतव्यः ससानुप्रस्थकन्दरः । (३०।१)

स्त्रीणाम् अश्वमुखीनां च निकेतास् तत्र तत्र तु ॥ (३०।२)

तं देशं समतिक्रम्य आश्रमं सिद्धसेवितम् । (३१।१)

सिद्धा वैखानसास् तत्र वालखिल्याश् च तापसाः ॥ (३१।२)

वन्द्यास् ते तु तपःसिद्धास् तापसा वीतकल्मषाः । (३२।१)

प्रष्टव्याश् चापि सीतायाः प्रवृत्तं विनयान्वितैः ॥ (३२।२)

हेमपुष्करसंछन्नं तत्र वैखानसं सरः । (३३।१)

तरुणादित्यसंकाशैर् हंसैर् विचरितं शुभैः ॥ (३३।२)

औपवाह्यः कुबेरस्य सार्वभौम इति स्मृतः । (३४।१)

गजः पर्येति तं देशं सदा सह करेणुभिः ॥ (३४।२)

तत्सरः समतिक्रम्य नष्टचन्द्रदिवाकरम् । (३५।१)

अनक्षत्रगणं व्योम निष्पयोदम् अनादिमत् ॥ (३५।२)

गभस्तिभिर् इवार्कस्य स तु देशः प्रकाशते । (३६।१)

विश्राम्यद्भिस् तपः सिद्धैर् देवकल्पैः स्वयम्प्रभैः ॥ (३६।२)

तं तु देशम् अतिक्रम्य शैलोदा नाम निम्नगा । (३७।१)

उभयोस् तीरयोर् यस्याः कीचका नाम वेणवः ॥ (३७।२)

ते नयन्ति परं तीरं सिद्धान् प्रत्यानयन्ति च । (३८।१)

उत्तराः कुरवस् तत्र कृतपुण्यप्रतिश्रियाः ॥ (३८।२)

ततः काञ्चनपद्माभिः पद्मिनीभिः कृतोदकाः । (३९।१)

नीलवैडूर्यपत्त्राढ्या नद्यस् तत्र सहस्रशः ॥ (३९।२)

रक्तोत्पलवनैश् चात्र मण्डिताश् च हिरण्मयैः । (४०।१)

तरुणादित्यसदृशैर् भान्ति तत्र जलाशयाः ॥ (४०।२)

महार्हमणिपत्त्रैश् च काञ्चनप्रभकेसरैः । (४१।१)

नीलोत्पलवनैश् चित्रैः स देशः सर्वतोवृतः ॥ (४१।२)

निस्तुलाभिश् च मुक्ताभिर् मणिभिश् च महाधनैः । (४२।१)

उद्भूतपुलिनास् तत्र जातरूपैश् च निम्नगाः ॥ (४२।२)

सर्वरत्नमयैश् चित्रैर् अवगाढा नगोत्तमैः । (४३।१)

जातरूपमयैश् चापि हुताशनसमप्रभैः ॥ (४३।२)

नित्यपुष्पफलाश् चात्र नगाः पत्त्ररथाकुलाः । (४४।१)

दिव्यगन्धरसस्पर्शाः सर्वकामान् स्रवन्ति च ॥ (४४।२)

नानाकाराणि वासांसि फलन्त्य् अन्ये नगोत्तमाः । (४५।१)

मुक्तावैडूर्यचित्राणि भूषणानि तथैव च ॥ (४५।२)

स्त्रीणां यान्य् अनुरूपाणि पुरुषाणां तथैव च । (४६।१)

सर्वर्तुसुखसेव्यानि फलन्त्य् अन्ये नगोत्तमाः ॥ (४६।२)

महार्हाणि विचित्राणि हैमान्य् अन्ये नगोत्तमाः । (४७।१)

शयनानि प्रसूयन्ते चित्रास्तारणवन्ति च ॥ (४७।२)

मनःकान्तानि माल्यानि फलन्त्य् अत्रापरे द्रुमाः । (४८।१)

पानानि च महार्हाणि भक्ष्याणि विविधानि च ॥ (४८।२)

स्त्रियश् च गुणसम्पन्ना रूपयौवनलक्षिताः । (४९।१)

गन्धर्वाः किंनराः सिद्धा नागा विद्याधरास् तथा । (४९।२)

रमन्ते सहितास् तत्र नारीभिर् भास्करप्रभाः ॥ (४९।३)

सर्वे सुकृतकर्माणः सर्वे रतिपरायणाः । (५०।१)

सर्वे कामार्थसहिता वसन्ति सह योषितः ॥ (५०।२)

गीतवादित्रनिर्घोषः सोत्कृष्टहसितस्वनः । (५१।१)

श्रूयते सततं तत्र सर्वभूतमनोहरः ॥ (५१।२)

तत्र नामुदितः कश्चिन् नास्ति कश्चिद् असत्प्रियः । (५२।१)

अहन्य् अहनि वर्धन्ते गुणास् तत्र मनोरमाः ॥ (५२।२)

समतिक्रम्य तं देशम् उत्तरस् पयसां निधिः । (५३।१)

तत्र सोमगिरिर् नाम मध्ये हेममयो महान् ॥ (५३।२)

इन्द्रलोकगता ये च ब्रह्मलोकगताश् च ये । (५४।१)

देवास् तं समवेक्षन्ते गिरिराजं दिवं गतम् ॥ (५४।२)

स तु देशो विसूर्यो ऽपि तस्य भासा प्रकाशते । (५५।१)

सूर्यलक्ष्म्याभिविज्ञेयस् तपसेव विवस्वता ॥ (५५।२)

भगवान् अपि विश्वात्मा शम्भुर् एकादशात्मकः । (५६।१)

ब्रह्मा वसति देवेशो ब्रह्मर्षिपरिवारितः ॥ (५६।२)

न कथंचन गन्तव्यं कुरूणाम् उत्तरेण वः । (५७।१)

अन्येषाम् अपि भूतानां नातिक्रामति वै गतिः ॥ (५७।२)

स हि सोमगिरिर् नाम देवानाम् अपि दुर्गमः । (५८।१)

तम् आलोक्य ततः क्षिप्रम् उपावर्तितुम् अर्हथ ॥ (५८।२)

एतावद् वानरैः शक्यं गन्तुं वानरपुंगवाः । (५९।१)

अभास्करम् अमर्यादं न जानीमस् ततः परम् ॥ (५९।२)

सर्वम् एतद् विचेतव्यं यन् मया परिकीर्तितम् । (६०।१)

यद् अन्यद् अपि नोक्तं च तत्रापि क्रियतां मतिः ॥ (६०।२)

ततः कृतं दाशरथेर् महत् प्रियं महत्तरं चापि ततो मम प्रियम् । (६१।१)

कृतं भविष्यत्य् अनिलानलोपमा विदेहजा दर्शनजेन कर्मणा ॥ (६१।२)

ततः कृतार्थाः सहिताः सबान्धवा मयार्चिताः सर्वगुणैर् मनोरमैः । (६२।१)

चरिष्यथोर्वीं प्रतिशान्तशत्रवः सहप्रिया भूतधराः प्लवंगमाः ॥ (६२।२)