रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 25

415 of 606 · 57 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ तां जातसंतापां तेन वाक्येन मोहिताम् । (१।१)

atha tāṃ jātasaṃtāpāṃ tena vākyena mohitām |

1.2१.२

सरमा ह्लादयामास पृथिवीं द्यौर् इवाम्भसा ॥ (१।२)

saramā hlādayāmāsa pṛthivīṃ dyaur ivāmbhasā ||

2.1२.१

ततस्तस्या हितं सख्याश्चिकीर्षन्ती सखी वचः । (२।१)

tatastasyā hitaṃ sakhyāścikīrṣantī sakhī vacaḥ |

2.2२.२

उवाच काले कालज्ञा स्मितपूर्वाभिभाषिणी ॥ (२।२)

uvāca kāle kālajñā smitapūrvābhibhāṣiṇī ||

3.1३.१

उत्सहेयम् अहं गत्वा त्वद्वाक्यम् असितेक्षणे । (३।१)

utsaheyam ahaṃ gatvā tvadvākyam asitekṣaṇe |

3.2३.२

निवेद्य कुशलं रामे प्रतिच्छन्ना निवर्तितुम् ॥ (३।२)

nivedya kuśalaṃ rāme praticchannā nivartitum ||

4.1४.१

न हि मे क्रममाणाया निरालम्बे विहायसि । (४।१)

na hi me kramamāṇāyā nirālambe vihāyasi |

4.2४.२

समर्थो गतिम् अन्वेतुं पवनो गरुडो ऽपि वा ॥ (४।२)

samartho gatim anvetuṃ pavano garuḍo 'pi vā ||

5.1५.१

एवं ब्रुवाणां तां सीता सरमां पुनर् अब्रवीत् । (५।१)

evaṃ bruvāṇāṃ tāṃ sītā saramāṃ punar abravīt |

5.2५.२

मधुरं श्लक्ष्णया वाचा पूर्वशोकाभिपन्नया ॥ (५।२)

madhuraṃ ślakṣṇayā vācā pūrvaśokābhipannayā ||

6.1६.१

समर्था गगनं गन्तुम् अपि वा त्वं रसातलम् । (६।१)

samarthā gaganaṃ gantum api vā tvaṃ rasātalam |

6.2६.२

अवगच्छाम्यकर्तव्यं कर्तव्यं ते मदन्तरे ॥ (६।२)

avagacchāmyakartavyaṃ kartavyaṃ te madantare ||

7.1७.१

मत्प्रियं यदि कर्तव्यं यदि बुद्धिः स्थिरा तव । (७।१)

matpriyaṃ yadi kartavyaṃ yadi buddhiḥ sthirā tava |

7.2७.२

ज्ञातुम् इच्छामि तं गत्वा किं करोतीति रावणः ॥ (७।२)

jñātum icchāmi taṃ gatvā kiṃ karotīti rāvaṇaḥ ||

8.1८.१

स हि मायाबलः क्रूरो रावणः शत्रुरावणः । (८।१)

sa hi māyābalaḥ krūro rāvaṇaḥ śatrurāvaṇaḥ |

8.2८.२

मां मोहयति दुष्टात्मा पीतमात्रेव वारुणी ॥ (८।२)

māṃ mohayati duṣṭātmā pītamātreva vāruṇī ||

9.1९.१

तर्जापयति मां नित्यं भर्त्सापयति चासकृत् । (९।१)

tarjāpayati māṃ nityaṃ bhartsāpayati cāsakṛt |

9.2९.२

राक्षसीभिः सुघोराभिर् या मां रक्षन्ति नित्यशः ॥ (९।२)

rākṣasībhiḥ sughorābhir yā māṃ rakṣanti nityaśaḥ ||

10.1१०.१

उद्विग्ना शङ्किता चास्मि न च स्वस्थं मनो मम । (१०।१)

udvignā śaṅkitā cāsmi na ca svasthaṃ mano mama |

10.2१०.२

तद्भयाच्चाहम् उद्विग्ना अशोकवनिकां गता ॥ (१०।२)

tadbhayāccāham udvignā aśokavanikāṃ gatā ||

11.1११.१

यदि नाम कथा तस्य निश्चितं वापि यद् भवेत् । (११।१)

yadi nāma kathā tasya niścitaṃ vāpi yad bhavet |

11.2११.२

निवेदयेथाः सर्वं तत् परो मे स्याद् अनुग्रहः ॥ (११।२)

nivedayethāḥ sarvaṃ tat paro me syād anugrahaḥ ||

12.1१२.१

सा त्वेवं ब्रुवतीं सीतां सरमा वल्गुभाषिणी । (१२।१)

sā tvevaṃ bruvatīṃ sītāṃ saramā valgubhāṣiṇī |

12.2१२.२

उवाच वचनं तस्याः स्पृशन्ती बाष्पविक्लवम् ॥ (१२।२)

uvāca vacanaṃ tasyāḥ spṛśantī bāṣpaviklavam ||

13.1१३.१

एष ते यद्यभिप्रायस्तस्माद् गच्छामि जानकि । (१३।१)

eṣa te yadyabhiprāyastasmād gacchāmi jānaki |

13.2१३.२

गृह्य शत्रोर् अभिप्रायम् उपावृत्तां च पश्य माम् ॥ (१३।२)

gṛhya śatror abhiprāyam upāvṛttāṃ ca paśya mām ||

14.1१४.१

एवम् उक्त्वा ततो गत्वा समीपं तस्य रक्षसः । (१४।१)

evam uktvā tato gatvā samīpaṃ tasya rakṣasaḥ |

14.2१४.२

शुश्राव कथितं तस्य रावणस्य समन्त्रिणः ॥ (१४।२)

śuśrāva kathitaṃ tasya rāvaṇasya samantriṇaḥ ||

15.1१५.१

सा श्रुत्वा निश्चयं तस्य निश्चयज्ञा दुरात्मनः । (१५।१)

sā śrutvā niścayaṃ tasya niścayajñā durātmanaḥ |

15.2१५.२

पुनर् एवागमत् क्षिप्रम् अशोकवनिकां तदा ॥ (१५।२)

punar evāgamat kṣipram aśokavanikāṃ tadā ||

16.1१६.१

सा प्रविष्टा पुनस्तत्र ददर्श जनकात्मजाम् । (१६।१)

sā praviṣṭā punastatra dadarśa janakātmajām |

16.2१६.२

प्रतीक्षमाणां स्वाम् एव भ्रष्टपद्माम् इव श्रियम् ॥ (१६।२)

pratīkṣamāṇāṃ svām eva bhraṣṭapadmām iva śriyam ||

17.1१७.१

तां तु सीता पुनः प्राप्तां सरमां वल्गुभाषिणीम् । (१७।१)

tāṃ tu sītā punaḥ prāptāṃ saramāṃ valgubhāṣiṇīm |

17.2१७.२

परिष्वज्य च सुस्निग्धं ददौ च स्वयम् आसनम् ॥ (१७।२)

pariṣvajya ca susnigdhaṃ dadau ca svayam āsanam ||

18.1१८.१

इहासीना सुखं सर्वम् आख्याहि मम तत्त्वतः । (१८।१)

ihāsīnā sukhaṃ sarvam ākhyāhi mama tattvataḥ |

18.2१८.२

क्रूरस्य निश्चयं तस्य रावणस्य दुरात्मनः ॥ (१८।२)

krūrasya niścayaṃ tasya rāvaṇasya durātmanaḥ ||

19.1१९.१

एवम् उक्ता तु सरमा सीतया वेपमानया । (१९।१)

evam uktā tu saramā sītayā vepamānayā |

19.2१९.२

कथितं सर्वम् आचष्ट रावणस्य समन्त्रिणः ॥ (१९।२)

kathitaṃ sarvam ācaṣṭa rāvaṇasya samantriṇaḥ ||

20.1२०.१

जनन्या राक्षसेन्द्रो वै त्वन्मोक्षार्थं बृहद्वचः । (२०।१)

jananyā rākṣasendro vai tvanmokṣārthaṃ bṛhadvacaḥ |

20.2२०.२

अविद्धेन च वैदेहि मन्त्रिवृद्धेन बोधितः ॥ (२०।२)

aviddhena ca vaidehi mantrivṛddhena bodhitaḥ ||

21.1२१.१

दीयताम् अभिसत्कृत्य मनुजेन्द्राय मैथिली । (२१।१)

dīyatām abhisatkṛtya manujendrāya maithilī |

21.2२१.२

निदर्शनं ते पर्याप्तं जनस्थाने यद् अद्भुतम् ॥ (२१।२)

nidarśanaṃ te paryāptaṃ janasthāne yad adbhutam ||

22.1२२.१

लङ्घनं च समुद्रस्य दर्शनं च हनूमतः । (२२।१)

laṅghanaṃ ca samudrasya darśanaṃ ca hanūmataḥ |

22.2२२.२

वधं च रक्षसां युद्धे कः कुर्यान्मानुषो भुवि ॥ (२२।२)

vadhaṃ ca rakṣasāṃ yuddhe kaḥ kuryānmānuṣo bhuvi ||

23.1२३.१

एवं स मन्त्रिवृद्धैश्च मात्रा च बहु भाषितः । (२३।१)

evaṃ sa mantrivṛddhaiśca mātrā ca bahu bhāṣitaḥ |

23.2२३.२

न त्वाम् उत्सहते मोक्तुम् अर्थम् अर्थपरो यथा ॥ (२३।२)

na tvām utsahate moktum artham arthaparo yathā ||

24.1२४.१

नोत्सहत्यमृतो मोक्तुं युद्धे त्वाम् इति मैथिलि । (२४।१)

notsahatyamṛto moktuṃ yuddhe tvām iti maithili |

24.2२४.२

सामात्यस्य नृशंसस्य निश्चयो ह्येष वर्तते ॥ (२४।२)

sāmātyasya nṛśaṃsasya niścayo hyeṣa vartate ||

25.1२५.१

तद् एषा सुस्थिरा बुद्धिर् मृत्युलोभाद् उपस्थिता । (२५।१)

tad eṣā susthirā buddhir mṛtyulobhād upasthitā |

25.2२५.२

भयान्न शक्तस्त्वां मोक्तुम् अनिरस्तस्तु संयुगे । (२५।२)

bhayānna śaktastvāṃ moktum anirastastu saṃyuge |

25.3२५.३

राक्षसानां च सर्वेषाम् आत्मनश्च वधेन हि ॥ (२५।३)

rākṣasānāṃ ca sarveṣām ātmanaśca vadhena hi ||

26.1२६.१

निहत्य रावणं संख्ये सर्वथा निशितैः शरैः । (२६।१)

nihatya rāvaṇaṃ saṃkhye sarvathā niśitaiḥ śaraiḥ |

26.2२६.२

प्रतिनेष्यति रामस्त्वाम् अयोध्याम् असितेक्षणे ॥ (२६।२)

pratineṣyati rāmastvām ayodhyām asitekṣaṇe ||

27.1२७.१

एतस्मिन्न् अन्तरे शब्दो भेरीशङ्खसमाकुलः । (२७।१)

etasminn antare śabdo bherīśaṅkhasamākulaḥ |

27.2२७.२

श्रुतो वै सर्वसैन्यानां कम्पयन् धरणीतलम् ॥ (२७।२)

śruto vai sarvasainyānāṃ kampayan dharaṇītalam ||

28.1२८.१

श्रुत्वा तु तं वानरसैन्यशब्दं लङ्कागता राक्षसराजभृत्याः । (२८।१)

śrutvā tu taṃ vānarasainyaśabdaṃ laṅkāgatā rākṣasarājabhṛtyāḥ |

28.2२८.२

नष्टौजसो दैन्यपरीतचेष्टाः श्रेयो न पश्यन्ति नृपस्य दोषैः ॥ (२८।२)

naṣṭaujaso dainyaparītaceṣṭāḥ śreyo na paśyanti nṛpasya doṣaiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 25

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit