रामायणRāmāyaṇa

Rām, 4, 56

314 of 606 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

शोकाद् भ्रष्टस्वरम् अपि श्रुत्वा ते हरियूथपाः । (१।१)

śokād bhraṣṭasvaram api śrutvā te hariyūthapāḥ |

1.2१.२

श्रद्दधुर् नैव तद् वाक्यं कर्मणा तस्य शङ्किताः ॥ (१।२)

śraddadhur naiva tad vākyaṃ karmaṇā tasya śaṅkitāḥ ||

2.1२.१

ते प्रायम् उपविष्टास् तु दृष्ट्वा गृध्रं प्लवंगमाः । (२।१)

te prāyam upaviṣṭās tu dṛṣṭvā gṛdhraṃ plavaṃgamāḥ |

2.2२.२

चक्रुर् बुद्धिं तदा रौद्रां सर्वान् नो भक्षयिष्यति ॥ (२।२)

cakrur buddhiṃ tadā raudrāṃ sarvān no bhakṣayiṣyati ||

3.1३.१

सर्वथा प्रायम् आसीनान् यदि नो भक्षयिष्यति । (३।१)

sarvathā prāyam āsīnān yadi no bhakṣayiṣyati |

3.2३.२

कृतकृत्या भविष्यामः क्षिप्रं सिद्धिम् इतो गताः ॥ (३।२)

kṛtakṛtyā bhaviṣyāmaḥ kṣipraṃ siddhim ito gatāḥ ||

4.1४.१

एतां बुद्धिं ततश् चक्रुः सर्वे ते वानरर्षभाः । (४।१)

etāṃ buddhiṃ tataś cakruḥ sarve te vānararṣabhāḥ |

4.2४.२

अवतार्य गिरेः शृङ्गाद् गृध्रम् आहाङ्गदस् तदा ॥ (४।२)

avatārya gireḥ śṛṅgād gṛdhram āhāṅgadas tadā ||

5.1५.१

बभूवर्क्षरजा नाम वानरेन्द्रः प्रतापवान् । (५।१)

babhūvarkṣarajā nāma vānarendraḥ pratāpavān |

5.2५.२

ममार्यः पार्थिवः पक्षिन् धार्मिकौ तस्य चात्मजौ ॥ (५।२)

mamāryaḥ pārthivaḥ pakṣin dhārmikau tasya cātmajau ||

6.1६.१

सुग्रीवश् चैव वाली च पुत्राव् ओघबलाव् उभौ । (६।१)

sugrīvaś caiva vālī ca putrāv oghabalāv ubhau |

6.2६.२

लोके विश्रुतकर्माभूद् राजा वाली पिता मम ॥ (६।२)

loke viśrutakarmābhūd rājā vālī pitā mama ||

7.1७.१

राजा कृत्स्नस्य जगत इक्ष्वाकूणां महारथः । (७।१)

rājā kṛtsnasya jagata ikṣvākūṇāṃ mahārathaḥ |

7.2७.२

रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डकावनम् ॥ (७।२)

rāmo dāśarathiḥ śrīmān praviṣṭo daṇḍakāvanam ||

8.1८.१

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया । (८।१)

lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā cāpi bhāryayā |

8.2८.२

पितुर् निदेशनिरतो धर्म्यं पन्थानम् आश्रितः । (८।२)

pitur nideśanirato dharmyaṃ panthānam āśritaḥ |

8.3८.३

तस्य भार्या जनस्थानाद् रावणेन हृता बलात् ॥ (८।३)

tasya bhāryā janasthānād rāvaṇena hṛtā balāt ||

9.1९.१

रामस्य च पितुर् मित्रं जटायुर् नाम गृध्रराट् । (९।१)

rāmasya ca pitur mitraṃ jaṭāyur nāma gṛdhrarāṭ |

9.2९.२

ददर्श सीतां वैदेहीं ह्रियमाणां विहायसा ॥ (९।२)

dadarśa sītāṃ vaidehīṃ hriyamāṇāṃ vihāyasā ||

10.1१०.१

रावणं विरथं कृत्वा स्थापयित्वा च मैथिलीम् । (१०।१)

rāvaṇaṃ virathaṃ kṛtvā sthāpayitvā ca maithilīm |

10.2१०.२

परिश्रान्तश् च वृद्धश् च रावणेन हतो रणे ॥ (१०।२)

pariśrāntaś ca vṛddhaś ca rāvaṇena hato raṇe ||

11.1११.१

एवं गृध्रो हतस् तेन रावणेन बलीयसा । (११।१)

evaṃ gṛdhro hatas tena rāvaṇena balīyasā |

11.2११.२

संस्कृतश् चापि रामेण गतश् च गतिम् उत्तमाम् ॥ (११।२)

saṃskṛtaś cāpi rāmeṇa gataś ca gatim uttamām ||

12.1१२.१

ततो मम पितृव्येण सुग्रीवेण महात्मना । (१२।१)

tato mama pitṛvyeṇa sugrīveṇa mahātmanā |

12.2१२.२

चकार राघवः सख्यं सो ऽवधीत् पितरं मम ॥ (१२।२)

cakāra rāghavaḥ sakhyaṃ so 'vadhīt pitaraṃ mama ||

13.1१३.१

मम पित्रा विरुद्धो हि सुग्रीवः सचिवैः सह । (१३।१)

mama pitrā viruddho hi sugrīvaḥ sacivaiḥ saha |

13.2१३.२

निहत्य वालिनं रामस् ततस् तम् अभिषेचयत् ॥ (१३।२)

nihatya vālinaṃ rāmas tatas tam abhiṣecayat ||

14.1१४.१

स राज्ये स्थापितस् तेन सुग्रीवो वानरेश्वरः । (१४।१)

sa rājye sthāpitas tena sugrīvo vānareśvaraḥ |

14.2१४.२

राजा वानरमुख्यानां येन प्रस्थापिता वयम् ॥ (१४।२)

rājā vānaramukhyānāṃ yena prasthāpitā vayam ||

15.1१५.१

एवं रामप्रयुक्तास् तु मार्गमाणास् ततस् ततः । (१५।१)

evaṃ rāmaprayuktās tu mārgamāṇās tatas tataḥ |

15.2१५.२

वैदेहीं नाधिगच्छामो रात्रौ सूर्यप्रभाम् इव ॥ (१५।२)

vaidehīṃ nādhigacchāmo rātrau sūryaprabhām iva ||

16.1१६.१

ते वयं दण्डकारण्यं विचित्य सुसमाहिताः । (१६।१)

te vayaṃ daṇḍakāraṇyaṃ vicitya susamāhitāḥ |

16.2१६.२

अज्ञानात् तु प्रविष्टाः स्म धरण्या विवृतं बिलम् ॥ (१६।२)

ajñānāt tu praviṣṭāḥ sma dharaṇyā vivṛtaṃ bilam ||

17.1१७.१

मयस्य मायाविहितं तद् बिलं च विचिन्वताम् । (१७।१)

mayasya māyāvihitaṃ tad bilaṃ ca vicinvatām |

17.2१७.२

व्यतीतस् तत्र नो मासो यो राज्ञा समयः कृतः ॥ (१७।२)

vyatītas tatra no māso yo rājñā samayaḥ kṛtaḥ ||

18.1१८.१

ते वयं कपिराजस्य सर्वे वचनकारिणः । (१८।१)

te vayaṃ kapirājasya sarve vacanakāriṇaḥ |

18.2१८.२

कृतां संस्थाम् अतिक्रान्ता भयात् प्रायम् उपास्महे ॥ (१८।२)

kṛtāṃ saṃsthām atikrāntā bhayāt prāyam upāsmahe ||

19.1१९.१

क्रुद्धे तस्मिंस् तु काकुत्स्थे सुग्रीवे च सलक्ष्मणे । (१९।१)

kruddhe tasmiṃs tu kākutsthe sugrīve ca salakṣmaṇe |

19.2१९.२

गतानाम् अपि सर्वेषां तत्र नो नास्ति जीवितम् ॥ (१९।२)

gatānām api sarveṣāṃ tatra no nāsti jīvitam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 4, 56

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit