रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 42

548 of 606 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तत्रोपविष्टं राजानम् उपासन्ते विचक्षणाः । (१।१)

tatropaviṣṭaṃ rājānam upāsante vicakṣaṇāḥ |

1.2१.२

कथानां बहुरूपाणां हास्यकाराः समन्ततः ॥ (१।२)

kathānāṃ bahurūpāṇāṃ hāsyakārāḥ samantataḥ ||

2.1२.१

विजयो मधुमत्तश्च काश्यपः पिङ्गलः कुशः । (२।१)

vijayo madhumattaśca kāśyapaḥ piṅgalaḥ kuśaḥ |

2.2२.२

सुराजिः कालियो भद्रो दन्तवक्रः समागधः ॥ (२।२)

surājiḥ kāliyo bhadro dantavakraḥ samāgadhaḥ ||

3.1३.१

एते कथा बहुविधाः परिहाससमन्विताः । (३।१)

ete kathā bahuvidhāḥ parihāsasamanvitāḥ |

3.2३.२

कथयन्ति स्म संहृष्टा राघवस्य महात्मनः ॥ (३।२)

kathayanti sma saṃhṛṣṭā rāghavasya mahātmanaḥ ||

4.1४.१

ततः कथायां कस्यांचिद् राघवः समभाषत । (४।१)

tataḥ kathāyāṃ kasyāṃcid rāghavaḥ samabhāṣata |

4.2४.२

काः कथा नगरे भद्र वर्तन्ते विषयेषु च ॥ (४।२)

kāḥ kathā nagare bhadra vartante viṣayeṣu ca ||

5.1५.१

माम् आश्रितानि कान्याहुः पौरजानपदा जनाः । (५।१)

mām āśritāni kānyāhuḥ paurajānapadā janāḥ |

5.2५.२

किं च सीतां समाश्रित्य भरतं किं नु लक्ष्मणम् ॥ (५।२)

kiṃ ca sītāṃ samāśritya bharataṃ kiṃ nu lakṣmaṇam ||

6.1६.१

किं नु शत्रुघ्नम् आश्रित्य कैकेयीं मातरं च मे । (६।१)

kiṃ nu śatrughnam āśritya kaikeyīṃ mātaraṃ ca me |

6.2६.२

वक्तव्यतां च राजानो नवे राज्ये व्रजन्ति हि ॥ (६।२)

vaktavyatāṃ ca rājāno nave rājye vrajanti hi ||

7.1७.१

एवम् उक्ते तु रामेण भद्रः प्राञ्जलिर् अब्रवीत् । (७।१)

evam ukte tu rāmeṇa bhadraḥ prāñjalir abravīt |

7.2७.२

स्थिताः कथाः शुभा राजन् वर्तन्ते पुरवासिनाम् ॥ (७।२)

sthitāḥ kathāḥ śubhā rājan vartante puravāsinām ||

8.1८.१

अयं तु विजयः सौम्य दशग्रीववधाश्रितः । (८।१)

ayaṃ tu vijayaḥ saumya daśagrīvavadhāśritaḥ |

8.2८.२

भूयिष्ठं स्वपुरे पौरैः कथ्यते पुरुषर्षभ ॥ (८।२)

bhūyiṣṭhaṃ svapure pauraiḥ kathyate puruṣarṣabha ||

9.1९.१

एवम् उक्तस्तु भद्रेण राघवो वाक्यम् अब्रवीत् । (९।१)

evam uktastu bhadreṇa rāghavo vākyam abravīt |

9.2९.२

कथयस्व यथातथ्यं सर्वं निरवशेषतः ॥ (९।२)

kathayasva yathātathyaṃ sarvaṃ niravaśeṣataḥ ||

10.1१०.१

शुभाशुभानि वाक्यानि यान्याहुः पुरवासिनः । (१०।१)

śubhāśubhāni vākyāni yānyāhuḥ puravāsinaḥ |

10.2१०.२

श्रुत्वेदानीं शुभं कुर्यां न कुर्याम् अशुभानि च ॥ (१०।२)

śrutvedānīṃ śubhaṃ kuryāṃ na kuryām aśubhāni ca ||

11.1११.१

कथयस्व च विश्रब्धो निर्भयो विगतज्वरः । (११।१)

kathayasva ca viśrabdho nirbhayo vigatajvaraḥ |

11.2११.२

कथयन्ते यथा पौरा जना जनपदेषु च ॥ (११।२)

kathayante yathā paurā janā janapadeṣu ca ||

12.1१२.१

राघवेणैवम् उक्तस्तु भद्रः सुरुचिरं वचः । (१२।१)

rāghaveṇaivam uktastu bhadraḥ suruciraṃ vacaḥ |

12.2१२.२

प्रत्युवाच महाबाहुं प्राञ्जलिः सुसमाहितः ॥ (१२।२)

pratyuvāca mahābāhuṃ prāñjaliḥ susamāhitaḥ ||

13.1१३.१

शृणु राजन् यथा पौराः कथयन्ति शुभाशुभम् । (१३।१)

śṛṇu rājan yathā paurāḥ kathayanti śubhāśubham |

13.2१३.२

चत्वरापणरथ्यासु वनेषूपवनेषु च ॥ (१३।२)

catvarāpaṇarathyāsu vaneṣūpavaneṣu ca ||

14.1१४.१

दुष्करं कृतवान् रामः समुद्रे सेतुबन्धनम् । (१४।१)

duṣkaraṃ kṛtavān rāmaḥ samudre setubandhanam |

14.2१४.२

अकृतं पूर्वकैः कैश्चिद् देवैर् अपि सदानवैः ॥ (१४।२)

akṛtaṃ pūrvakaiḥ kaiścid devair api sadānavaiḥ ||

15.1१५.१

रावणश्च दुराधर्षो हतः सबलवाहनः । (१५।१)

rāvaṇaśca durādharṣo hataḥ sabalavāhanaḥ |

15.2१५.२

वानराश्च वशं नीता ऋक्षाश्च सह राक्षसैः ॥ (१५।२)

vānarāśca vaśaṃ nītā ṛkṣāśca saha rākṣasaiḥ ||

16.1१६.१

हत्वा च रावणं युद्धे सीताम् आहृत्य राघवः । (१६।१)

hatvā ca rāvaṇaṃ yuddhe sītām āhṛtya rāghavaḥ |

16.2१६.२

अमर्षं पृष्ठतः कृत्वा स्ववेश्म पुनर् आनयत् ॥ (१६।२)

amarṣaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā svaveśma punar ānayat ||

17.1१७.१

कीदृशं हृदये तस्य सीतासंभोगजं सुखम् । (१७।१)

kīdṛśaṃ hṛdaye tasya sītāsaṃbhogajaṃ sukham |

17.2१७.२

अङ्कम् आरोप्य हि पुरा रावणेन बलाद्धृताम् ॥ (१७।२)

aṅkam āropya hi purā rāvaṇena balāddhṛtām ||

18.1१८.१

लङ्काम् अपि पुनर् नीताम् अशोकवनिकां गताम् । (१८।१)

laṅkām api punar nītām aśokavanikāṃ gatām |

18.2१८.२

रक्षसां वशम् आपन्नां कथं रामो न कुत्सते ॥ (१८।२)

rakṣasāṃ vaśam āpannāṃ kathaṃ rāmo na kutsate ||

19.1१९.१

अस्माकम् अपि दारेषु सहनीयं भविष्यति । (१९।१)

asmākam api dāreṣu sahanīyaṃ bhaviṣyati |

19.2१९.२

यथा हि कुरुते राजा प्रजा तम् अनुवर्तते ॥ (१९।२)

yathā hi kurute rājā prajā tam anuvartate ||

20.1२०.१

एवं बहुविधा वाचो वदन्ति पुरवासिनः । (२०।१)

evaṃ bahuvidhā vāco vadanti puravāsinaḥ |

20.2२०.२

नगरेषु च सर्वेषु राजञ्जनपदेषु च ॥ (२०।२)

nagareṣu ca sarveṣu rājañjanapadeṣu ca ||

21.1२१.१

तस्यैतद् भाषितं श्रुत्वा राघवः परमार्तवत् । (२१।१)

tasyaitad bhāṣitaṃ śrutvā rāghavaḥ paramārtavat |

21.2२१.२

उवाच सर्वान् सुहृदः कथम् एतन्निवेद्यताम् ॥ (२१।२)

uvāca sarvān suhṛdaḥ katham etannivedyatām ||

22.1२२.१

सर्वे तु शिरसा भूमावभिवाद्य प्रणम्य च । (२२।१)

sarve tu śirasā bhūmāvabhivādya praṇamya ca |

22.2२२.२

प्रत्यूचू राघवं दीनम् एवम् एतन्न संशयः ॥ (२२।२)

pratyūcū rāghavaṃ dīnam evam etanna saṃśayaḥ ||

23.1२३.१

श्रुत्वा तु वाक्यं काकुत्स्थः सर्वेषां समुदीरितम् । (२३।१)

śrutvā tu vākyaṃ kākutsthaḥ sarveṣāṃ samudīritam |

23.2२३.२

विसर्जयामास तदा सर्वांस्ताञ्शत्रुतापनः ॥ (२३।२)

visarjayāmāsa tadā sarvāṃstāñśatrutāpanaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 42

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit