Rām, 7, 42
Select a line for its word-by-word analysis.
किं च सीतां समाश्रित्य भरतं किं नु लक्ष्मणम् ॥ (५।२)
kiṃ ca sītāṃ samāśritya bharataṃ kiṃ nu lakṣmaṇam ||
किं नु शत्रुघ्नम् आश्रित्य कैकेयीं मातरं च मे । (६।१)
kiṃ nu śatrughnam āśritya kaikeyīṃ mātaraṃ ca me |
वक्तव्यतां च राजानो नवे राज्ये व्रजन्ति हि ॥ (६।२)
vaktavyatāṃ ca rājāno nave rājye vrajanti hi ||
एवम् उक्ते तु रामेण भद्रः प्राञ्जलिर् अब्रवीत् । (७।१)
evam ukte tu rāmeṇa bhadraḥ prāñjalir abravīt |
स्थिताः कथाः शुभा राजन् वर्तन्ते पुरवासिनाम् ॥ (७।२)
sthitāḥ kathāḥ śubhā rājan vartante puravāsinām ||
भूयिष्ठं स्वपुरे पौरैः कथ्यते पुरुषर्षभ ॥ (८।२)
bhūyiṣṭhaṃ svapure pauraiḥ kathyate puruṣarṣabha ||
एवम् उक्तस्तु भद्रेण राघवो वाक्यम् अब्रवीत् । (९।१)
evam uktastu bhadreṇa rāghavo vākyam abravīt |
श्रुत्वेदानीं शुभं कुर्यां न कुर्याम् अशुभानि च ॥ (१०।२)
śrutvedānīṃ śubhaṃ kuryāṃ na kuryām aśubhāni ca ||
कथयस्व च विश्रब्धो निर्भयो विगतज्वरः । (११।१)
kathayasva ca viśrabdho nirbhayo vigatajvaraḥ |
राघवेणैवम् उक्तस्तु भद्रः सुरुचिरं वचः । (१२।१)
rāghaveṇaivam uktastu bhadraḥ suruciraṃ vacaḥ |
प्रत्युवाच महाबाहुं प्राञ्जलिः सुसमाहितः ॥ (१२।२)
pratyuvāca mahābāhuṃ prāñjaliḥ susamāhitaḥ ||
शृणु राजन् यथा पौराः कथयन्ति शुभाशुभम् । (१३।१)
śṛṇu rājan yathā paurāḥ kathayanti śubhāśubham |
दुष्करं कृतवान् रामः समुद्रे सेतुबन्धनम् । (१४।१)
duṣkaraṃ kṛtavān rāmaḥ samudre setubandhanam |
अकृतं पूर्वकैः कैश्चिद् देवैर् अपि सदानवैः ॥ (१४।२)
akṛtaṃ pūrvakaiḥ kaiścid devair api sadānavaiḥ ||
वानराश्च वशं नीता ऋक्षाश्च सह राक्षसैः ॥ (१५।२)
vānarāśca vaśaṃ nītā ṛkṣāśca saha rākṣasaiḥ ||
हत्वा च रावणं युद्धे सीताम् आहृत्य राघवः । (१६।१)
hatvā ca rāvaṇaṃ yuddhe sītām āhṛtya rāghavaḥ |
अमर्षं पृष्ठतः कृत्वा स्ववेश्म पुनर् आनयत् ॥ (१६।२)
amarṣaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā svaveśma punar ānayat ||
अङ्कम् आरोप्य हि पुरा रावणेन बलाद्धृताम् ॥ (१७।२)
aṅkam āropya hi purā rāvaṇena balāddhṛtām ||
लङ्काम् अपि पुनर् नीताम् अशोकवनिकां गताम् । (१८।१)
laṅkām api punar nītām aśokavanikāṃ gatām |
रक्षसां वशम् आपन्नां कथं रामो न कुत्सते ॥ (१८।२)
rakṣasāṃ vaśam āpannāṃ kathaṃ rāmo na kutsate ||
तस्यैतद् भाषितं श्रुत्वा राघवः परमार्तवत् । (२१।१)
tasyaitad bhāṣitaṃ śrutvā rāghavaḥ paramārtavat |
उवाच सर्वान् सुहृदः कथम् एतन्निवेद्यताम् ॥ (२१।२)
uvāca sarvān suhṛdaḥ katham etannivedyatām ||
प्रत्यूचू राघवं दीनम् एवम् एतन्न संशयः ॥ (२२।२)
pratyūcū rāghavaṃ dīnam evam etanna saṃśayaḥ ||
श्रुत्वा तु वाक्यं काकुत्स्थः सर्वेषां समुदीरितम् । (२३।१)
śrutvā tu vākyaṃ kākutsthaḥ sarveṣāṃ samudīritam |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.