अत्र यात्रां समीहन्तं शत्रुघ्नो लक्ष्मणानुजः । (१।१)

भरतं शोकसंतप्तम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१।२)

गतिर् यः सर्वभूतानां दुःखे किं पुनर् आत्मनः । (२।१)

स रामः सत्त्वसम्पन्नः स्त्रिया प्रव्राजितो वनम् ॥ (२।२)

बलवान् वीर्यसम्पन्नो लक्ष्मणो नाम यो ऽप्य् असौ । (३।१)

किं न मोचयते रामं कृत्वापि पितृनिग्रहम् ॥ (३।२)

पूर्वम् एव तु निग्राह्यः समवेक्ष्य नयानयौ । (४।१)

उत्पथं यः समारूढो नार्या राजा वशं गतः ॥ (४।२)

इति सम्भाषमाणे तु शत्रुघ्ने लक्ष्मणानुजे । (५।१)

प्राग्द्वारे ऽभूत् तदा कुब्जा सर्वाभरणभूषिता ॥ (५।२)

लिप्ता चन्दनसारेण राजवस्त्राणि बिभ्रती । (६।१)

मेखलादामभिश् चित्रै रज्जुबद्धेव वानरी ॥ (६।२)

तां समीक्ष्य तदा द्वाःस्थो भृशं पापस्य कारिणीम् । (७।१)

गृहीत्वाकरुणां कुब्जां शत्रुघ्नाय न्यवेदयत् ॥ (७।२)

यस्याः कृते वने रामो न्यस्तदेहश् च वः पिता । (८।१)

सेयं पापा नृशंसा च तस्याः कुरु यथामति ॥ (८।२)

शत्रुघ्नश् च तद् आज्ञाय वचनं भृशदुःखितः । (९।१)

अन्तःपुरचरान् सर्वान् इत्य् उवाच धृतव्रतः ॥ (९।२)

तीव्रम् उत्पादितं दुःखं भ्रातॄणां मे तथा पितुः । (१०।१)

यया सेयं नृशंसस्य कर्मणः फलम् अश्नुताम् ॥ (१०।२)

एवम् उक्ता च तेनाशु सखीजनसमावृता । (११।१)

गृहीता बलवत् कुब्जा सा तद्गृहम् अनादयत् ॥ (११।२)

ततः सुभृशसंतप्तस् तस्याः सर्वः सखीजनः । (१२।१)

क्रुद्धम् आज्ञाय शत्रुघ्नं व्यपलायत सर्वशः ॥ (१२।२)

अमन्त्रयत कृत्स्नश् च तस्याः सर्वसखीजनः । (१३।१)

यथायं समुपक्रान्तो निःशेषं नः करिष्यति ॥ (१३।२)

सानुक्रोशां वदान्यां च धर्मज्ञां च यशस्विनीम् । (१४।१)

कौसल्यां शरणं यामः सा हि नो ऽस्तु ध्रुवा गतिः ॥ (१४।२)

स च रोषेण ताम्राक्षः शत्रुघ्नः शत्रुतापनः । (१५।१)

विचकर्ष तदा कुब्जां क्रोशन्तीं पृथिवीतले ॥ (१५।२)

तस्या ह्य् आकृष्यमाणाया मन्थरायास् ततस् ततः । (१६।१)

चित्रं बहुविधं भाण्डं पृथिव्यां तद् व्यशीर्यत ॥ (१६।२)

तेन भाण्डेन संकीर्णं श्रीमद्राजनिवेशनम् । (१७।१)

अशोभत तदा भूयः शारदं गगनं यथा ॥ (१७।२)

स बली बलवत् क्रोधाद् गृहीत्वा पुरुषर्षभः । (१८।१)

कैकेयीम् अभिनिर्भर्त्स्य बभाषे परुषं वचः ॥ (१८।२)

तैर् वाक्यैः परुषैर् दुःखैः कैकेयी भृशदुःखिता । (१९।१)

शत्रुघ्नभयसंत्रस्ता पुत्रं शरणम् आगता ॥ (१९।२)

तां प्रेक्ष्य भरतः क्रुद्धं शत्रुघ्नम् इदम् अब्रवीत् । (२०।१)

अवध्याः सर्वभूतानां प्रमदाः क्षम्यताम् इति ॥ (२०।२)

हन्याम् अहम् इमां पापां कैकेयीं दुष्टचारिणीम् । (२१।१)

यदि मां धार्मिको रामो नासूयेन् मातृघातकम् ॥ (२१।२)

इमाम् अपि हतां कुब्जां यदि जानाति राघवः । (२२।१)

त्वां च मां चैव धर्मात्मा नाभिभाषिष्यते ध्रुवम् ॥ (२२।२)

भरतस्य वचः श्रुत्वा शत्रुघ्नो लक्ष्मणानुजः । (२३।१)

न्यवर्तत ततो रोषात् तां मुमोच च मन्थराम् ॥ (२३।२)

सा पादमूले कैकेय्या मन्थरा निपपात ह । (२४।१)

निःश्वसन्ती सुदुःखार्ता कृपणं विललाप च ॥ (२४।२)

शत्रुघ्नविक्षेपविमूढसंज्ञां समीक्ष्य कुब्जां भरतस्य माता । (२५।१)

शनैः समाश्वासयद् आर्तरूपां क्रौञ्चीं विलग्नाम् इव वीक्षमाणाम् ॥ (२५।२)