रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 85

591 of 606 · 47 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तौ रजन्यां प्रभातायां स्नातौ हुतहुताशनौ । (१।१)

tau rajanyāṃ prabhātāyāṃ snātau hutahutāśanau |

1.2१.२

यथोक्तम् ऋषिणा पूर्वं तत्र तत्राभ्यगायताम् ॥ (१।२)

yathoktam ṛṣiṇā pūrvaṃ tatra tatrābhyagāyatām ||

2.1२.१

तां स शुश्राव काकुत्स्थः पूर्वचर्यां ततस्ततः । (२।१)

tāṃ sa śuśrāva kākutsthaḥ pūrvacaryāṃ tatastataḥ |

2.2२.२

अपूर्वां पाठ्यजातिं च गेयेन समलंकृताम् ॥ (२।२)

apūrvāṃ pāṭhyajātiṃ ca geyena samalaṃkṛtām ||

3.1३.१

प्रमाणैर् बहुभिर् बद्धां तन्त्रीलयसमन्विताम् । (३।१)

pramāṇair bahubhir baddhāṃ tantrīlayasamanvitām |

3.2३.२

बालाभ्यां राघवः श्रुत्वा कौतूहलपरो ऽभवत् ॥ (३।२)

bālābhyāṃ rāghavaḥ śrutvā kautūhalaparo 'bhavat ||

4.1४.१

अथ कर्मान्तरे राजा समानीय महामुनीन् । (४।१)

atha karmāntare rājā samānīya mahāmunīn |

4.2४.२

पार्थिवांश्च नरव्याघ्रः पण्डितान्नैगमांस्तथा ॥ (४।२)

pārthivāṃśca naravyāghraḥ paṇḍitānnaigamāṃstathā ||

5.1५.१

पौराणिकाञ्शब्दविदो ये च वृद्धा द्विजातयः । (५।१)

paurāṇikāñśabdavido ye ca vṛddhā dvijātayaḥ |

5.2५.२

एतान् सर्वान् समानीय गातारौ समवेशयत् ॥ (५।२)

etān sarvān samānīya gātārau samaveśayat ||

6.1६.१

हृष्टा ऋषिगणास्तत्र पार्थिवाश्च महौजसः । (६।१)

hṛṣṭā ṛṣigaṇāstatra pārthivāśca mahaujasaḥ |

6.2६.२

पिबन्त इव चक्षुर्भ्यां राजानं गायकौ च तौ ॥ (६।२)

pibanta iva cakṣurbhyāṃ rājānaṃ gāyakau ca tau ||

7.1७.१

परस्परम् अथोचुस्ते सर्व एव समं ततः । (७।१)

parasparam athocuste sarva eva samaṃ tataḥ |

7.2७.२

उभौ रामस्य सदृशौ बिम्बाद् बिम्बम् इवोद्धृतौ ॥ (७।२)

ubhau rāmasya sadṛśau bimbād bimbam ivoddhṛtau ||

8.1८.१

जटिलौ यदि न स्यातां न वल्कलधरौ यदि । (८।१)

jaṭilau yadi na syātāṃ na valkaladharau yadi |

8.2८.२

विशेषं नाधिगच्छामो गायतो राघवस्य च ॥ (८।२)

viśeṣaṃ nādhigacchāmo gāyato rāghavasya ca ||

9.1९.१

तेषां संवदताम् एवं श्रोतॄणां हर्षवर्धनम् । (९।१)

teṣāṃ saṃvadatām evaṃ śrotṝṇāṃ harṣavardhanam |

9.2९.२

गेयं प्रचक्रतुस्तत्र तावुभौ मुनिदारकौ ॥ (९।२)

geyaṃ pracakratustatra tāvubhau munidārakau ||

10.1१०.१

ततः प्रवृत्तं मधुरं गान्धर्वम् अतिमानुषम् । (१०।१)

tataḥ pravṛttaṃ madhuraṃ gāndharvam atimānuṣam |

10.2१०.२

न च तृप्तिं ययुः सर्वे श्रोतारो गेयसंपदा ॥ (१०।२)

na ca tṛptiṃ yayuḥ sarve śrotāro geyasaṃpadā ||

11.1११.१

प्रवृत्तम् आदितः पूर्वं सर्गान्नारददर्शनात् । (११।१)

pravṛttam āditaḥ pūrvaṃ sargānnāradadarśanāt |

11.2११.२

ततः प्रभृति सर्गांश्च यावद्विंशत्यगायताम् ॥ (११।२)

tataḥ prabhṛti sargāṃśca yāvadviṃśatyagāyatām ||

12.1१२.१

ततो ऽपराह्णसमये राघवः समभाषत । (१२।१)

tato 'parāhṇasamaye rāghavaḥ samabhāṣata |

12.2१२.२

श्रुत्वा विंशतिसर्गांस्तान् भरतं भ्रातृवत्सलः ॥ (१२।२)

śrutvā viṃśatisargāṃstān bharataṃ bhrātṛvatsalaḥ ||

13.1१३.१

अष्टादश सहस्राणि सुवर्णस्य महात्मनोः । (१३।१)

aṣṭādaśa sahasrāṇi suvarṇasya mahātmanoḥ |

13.2१३.२

ददस्व शीघ्रं काकुत्स्थ बालयोर् मा वृथा श्रमः ॥ (१३।२)

dadasva śīghraṃ kākutstha bālayor mā vṛthā śramaḥ ||

14.1१४.१

दीयमानं सुवर्णं तन्नागृह्णीतां कुशीलवौ । (१४।१)

dīyamānaṃ suvarṇaṃ tannāgṛhṇītāṃ kuśīlavau |

14.2१४.२

ऊचतुश्च महात्मानौ किम् अनेनेति विस्मितौ ॥ (१४।२)

ūcatuśca mahātmānau kim aneneti vismitau ||

15.1१५.१

वन्येन फलमूलेन निरतौ स्वो वनौकसौ । (१५।१)

vanyena phalamūlena niratau svo vanaukasau |

15.2१५.२

सुवर्णेन हिरण्येन किं करिष्यावहे वने ॥ (१५।२)

suvarṇena hiraṇyena kiṃ kariṣyāvahe vane ||

16.1१६.१

तथा तयोः प्रब्रुवतोः कौतूहलसमन्विताः । (१६।१)

tathā tayoḥ prabruvatoḥ kautūhalasamanvitāḥ |

16.2१६.२

श्रोतारश्चैव रामश्च सर्व एव सुविस्मिताः ॥ (१६।२)

śrotāraścaiva rāmaśca sarva eva suvismitāḥ ||

17.1१७.१

तस्य चैवागमं रामः काव्यस्य श्रोतुम् उत्सुकः । (१७।१)

tasya caivāgamaṃ rāmaḥ kāvyasya śrotum utsukaḥ |

17.2१७.२

पप्रच्छ तौ महातेजास्तावुभौ मुनिदारकौ ॥ (१७।२)

papraccha tau mahātejāstāvubhau munidārakau ||

18.1१८.१

किंप्रमाणम् इदं काव्यं का प्रतिष्ठा महात्मनः । (१८।१)

kiṃpramāṇam idaṃ kāvyaṃ kā pratiṣṭhā mahātmanaḥ |

18.2१८.२

कर्ता काव्यस्य महतः को वासौ मुनिपुंगवः ॥ (१८।२)

kartā kāvyasya mahataḥ ko vāsau munipuṃgavaḥ ||

19.1१९.१

पृच्छन्तं राघवं वाक्यम् ऊचतुर् मुनिदारकौ । (१९।१)

pṛcchantaṃ rāghavaṃ vākyam ūcatur munidārakau |

19.2१९.२

वाल्मीकिर् भगवान् कर्ता सम्प्राप्तो यज्ञसंनिधिम् । (१९।२)

vālmīkir bhagavān kartā samprāpto yajñasaṃnidhim |

19.3१९.३

येनेदं चरितं तुभ्यम् अशेषं संप्रदर्शितम् ॥ (१९।३)

yenedaṃ caritaṃ tubhyam aśeṣaṃ saṃpradarśitam ||

20.1२०.१

आदिप्रभृति राजेन्द्र पञ्च सर्गशतानि च । (२०।१)

ādiprabhṛti rājendra pañca sargaśatāni ca |

20.2२०.२

प्रतिष्ठा जीवितं यावत् तावद् राजञ्शुभाशुभम् ॥ (२०।२)

pratiṣṭhā jīvitaṃ yāvat tāvad rājañśubhāśubham ||

21.1२१.१

यदि बुद्धिः कृता राजञ्श्रवणाय महारथ । (२१।१)

yadi buddhiḥ kṛtā rājañśravaṇāya mahāratha |

21.2२१.२

कर्मान्तरे क्षणीभूतस्तच्छृणुष्व सहानुजः ॥ (२१।२)

karmāntare kṣaṇībhūtastacchṛṇuṣva sahānujaḥ ||

22.1२२.१

बाढम् इत्यब्रवीद् रामस्तौ चानुज्ञाप्य राघवम् । (२२।१)

bāḍham ityabravīd rāmastau cānujñāpya rāghavam |

22.2२२.२

प्रहृष्टौ जग्मतुर् वासं यत्रासौ मुनिपुंगवः ॥ (२२।२)

prahṛṣṭau jagmatur vāsaṃ yatrāsau munipuṃgavaḥ ||

23.1२३.१

रामो ऽपि मुनिभिः सार्धं पार्थिवैश्च महात्मभिः । (२३।१)

rāmo 'pi munibhiḥ sārdhaṃ pārthivaiśca mahātmabhiḥ |

23.2२३.२

श्रुत्वा तद् गीतमाधुर्यं कर्मशालाम् उपागमत् ॥ (२३।२)

śrutvā tad gītamādhuryaṃ karmaśālām upāgamat ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 85

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit