एवम् उक्त्वा तु सौमित्रिं जातहर्षो विभीषणः । (१।१)

धनुष्पाणिनम् आदाय त्वरमाणो जगाम सः ॥ (१।२)

अविदूरं ततो गत्वा प्रविश्य च महद् वनम् । (२।१)

दर्शयामास तत् कर्म लक्ष्मणाय विभीषणः ॥ (२।२)

नीलजीमूतसंकाशं न्यग्रोधं भीमदर्शनम् । (३।१)

तेजस्वी रावणभ्राता लक्ष्मणाय न्यवेदयत् ॥ (३।२)

इहोपहारं भूतानां बलवान् रावणात्मजः । (४।१)

उपहृत्य ततः पश्चात् संग्रामम् अभिवर्तते ॥ (४।२)

अदृश्यः सर्वभूतानां ततो भवति राक्षसः । (५।१)

निहन्ति समरे शत्रून् बध्नाति च शरोत्तमैः ॥ (५।२)

तम् अप्रविष्टं न्यग्रोधं बलिनं रावणात्मजम् । (६।१)

विध्वंसय शरैस्तीक्ष्णैः सरथं साश्वसारथिम् ॥ (६।२)

तथेत्युक्त्वा महातेजाः सौमित्रिर् मित्रनन्दनः । (७।१)

बभूवावस्थितस्तत्र चित्रं विस्फारयन् धनुः ॥ (७।२)

स रथेनाग्निवर्णेन बलवान् रावणात्मजः । (८।१)

इन्द्रजित् कवची खड्गी सध्वजः प्रत्यदृश्यत ॥ (८।२)

तम् उवाच महातेजाः पौलस्त्यम् अपराजितम् । (९।१)

समाह्वये त्वां समरे सम्यग् युद्धं प्रयच्छ मे ॥ (९।२)

एवम् उक्तो महातेजा मनस्वी रावणात्मजः । (१०।१)

अब्रवीत् परुषं वाक्यं तत्र दृष्ट्वा विभीषणम् ॥ (१०।२)

इह त्वं जातसंवृद्धः साक्षाद् भ्राता पितुर् मम । (११।१)

कथं द्रुह्यसि पुत्रस्य पितृव्यो मम राक्षस ॥ (११।२)

न ज्ञातित्वं न सौहार्दं न जातिस्तव दुर्मते । (१२।१)

प्रमाणं न च सोदर्यं न धर्मो धर्मदूषण ॥ (१२।२)

शोच्यस्त्वम् असि दुर्बुद्धे निन्दनीयश्च साधुभिः । (१३।१)

यस्त्वं स्वजनम् उत्सृज्य परभृत्यत्वम् आगतः ॥ (१३।२)

नैतच्छिथिलया बुद्ध्या त्वं वेत्सि महद् अन्तरम् । (१४।१)

क्व च स्वजनसंवासः क्व च नीचपराश्रयः ॥ (१४।२)

गुणवान् वा परजनः स्वजनो निर्गुणो ऽपि वा । (१५।१)

निर्गुणः स्वजनः श्रेयान् यः परः पर एव सः ॥ (१५।२)

निरनुक्रोशता चेयं यादृशी ते निशाचर । (१६।१)

स्वजनेन त्वया शक्यं परुषं रावणानुज ॥ (१६।२)

इत्युक्तो भ्रातृपुत्रेण प्रत्युवाच विभीषणः । (१७।१)

अजानन्न् इव मच्छीलं किं राक्षस विकत्थसे ॥ (१७।२)

राक्षसेन्द्रसुतासाधो पारुष्यं त्यज गौरवात् । (१८।१)

कुले यद्यप्यहं जातो रक्षसां क्रूरकर्मणाम् । (१८।२)

गुणो ऽयं प्रथमो नॄणां तन्मे शीलम् अराक्षसम् ॥ (१८।३)

न रमे दारुणेनाहं न चाधर्मेण वै रमे । (१९।१)

भ्रात्रा विषमशीलेन कथं भ्राता निरस्यते ॥ (१९।२)

परस्वानां च हरणं परदाराभिमर्शनम् । (२०।१)

सुहृदाम् अतिशङ्का च त्रयो दोषाः क्षयावहाः ॥ (२०।२)

महर्षीणां वधो घोरः सर्वदेवैश्च विग्रहः । (२१।१)

अभिमानश्च कोपश्च वैरित्वं प्रतिकूलता ॥ (२१।२)

एते दोषा मम भ्रातुर् जीवितैश्वर्यनाशनाः । (२२।१)

गुणान् प्रच्छादयामासुः पर्वतान् इव तोयदाः ॥ (२२।२)

दोषैर् एतैः परित्यक्तो मया भ्राता पिता तव । (२३।१)

नेयम् अस्ति पुरी लङ्का न च त्वं न च ते पिता ॥ (२३।२)

अतिमानी च बालश्च दुर्विनीतश्च राक्षस । (२४।१)

बद्धस्त्वं कालपाशेन ब्रूहि मां यद् यद् इच्छसि ॥ (२४।२)

अद्य ते व्यसनं प्राप्तं किम् इह त्वं तु वक्ष्यसि । (२५।१)

प्रवेष्टुं न त्वया शक्यो न्यग्रोधो राक्षसाधम ॥ (२५।२)

धर्षयित्वा तु काकुत्स्थौ न शक्यं जीवितुं त्वया । (२६।१)

युध्यस्व नरदेवेन लक्ष्मणेन रणे सह । (२६।२)

हतस्त्वं देवताकार्यं करिष्यसि यमक्षये ॥ (२६।३)

निदर्शयस्वात्मबलं समुद्यतं कुरुष्व सर्वायुधसायकव्ययम् । (२७।१)

न लक्ष्मणस्यैत्य हि बाणगोचरं त्वम् अद्य जीवन् सबलो गमिष्यसि ॥ (२७।२)