रामायणRāmāyaṇa

Rām, 4, 43

301 of 606 · 32 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

विशेषेण तु सुग्रीवो हनुमत्यर्थम् उक्तवान् । (१।१)

viśeṣeṇa tu sugrīvo hanumatyartham uktavān |

1.2१.२

स हि तस्मिन् हरिश्रेष्ठे निश्चितार्थो ऽर्थसाधने ॥ (१।२)

sa hi tasmin hariśreṣṭhe niścitārtho 'rthasādhane ||

2.1२.१

न भूमौ नान्तरिक्षे वा नाम्बरे नामरालये । (२।१)

na bhūmau nāntarikṣe vā nāmbare nāmarālaye |

2.2२.२

नाप्सु वा गतिसंगं ते पश्यामि हरिपुंगव ॥ (२।२)

nāpsu vā gatisaṃgaṃ te paśyāmi haripuṃgava ||

3.1३.१

सासुराः सहगन्धर्वाः सनागनरदेवताः । (३।१)

sāsurāḥ sahagandharvāḥ sanāganaradevatāḥ |

3.2३.२

विदिताः सर्वलोकास् ते ससागरधराधराः ॥ (३।२)

viditāḥ sarvalokās te sasāgaradharādharāḥ ||

4.1४.१

गतिर् वेगश् च तेजश् च लाघवं च महाकपे । (४।१)

gatir vegaś ca tejaś ca lāghavaṃ ca mahākape |

4.2४.२

पितुस् ते सदृशं वीर मारुतस्य महौजसः ॥ (४।२)

pitus te sadṛśaṃ vīra mārutasya mahaujasaḥ ||

5.1५.१

तेजसा वापि ते भूतं समं भुवि न विद्यते । (५।१)

tejasā vāpi te bhūtaṃ samaṃ bhuvi na vidyate |

5.2५.२

तद् यथा लभ्यते सीता तत्त्वम् एवोपपादय ॥ (५।२)

tad yathā labhyate sītā tattvam evopapādaya ||

6.1६.१

त्वय्य् एव हनुमन्न् अस्ति बलं बुद्धिः पराक्रमः । (६।१)

tvayy eva hanumann asti balaṃ buddhiḥ parākramaḥ |

6.2६.२

देशकालानुवृत्तश् च नयश् च नयपण्डित ॥ (६।२)

deśakālānuvṛttaś ca nayaś ca nayapaṇḍita ||

7.1७.१

ततः कार्यसमासङ्गम् अवगम्य हनूमति । (७।१)

tataḥ kāryasamāsaṅgam avagamya hanūmati |

7.2७.२

विदित्वा हनुमन्तं च चिन्तयामास राघवः ॥ (७।२)

viditvā hanumantaṃ ca cintayāmāsa rāghavaḥ ||

8.1८.१

सर्वथा निश्चितार्थो ऽयं हनूमति हरीश्वरः । (८।१)

sarvathā niścitārtho 'yaṃ hanūmati harīśvaraḥ |

8.2८.२

निश्चितार्थतरश् चापि हनूमान् कार्यसाधने ॥ (८।२)

niścitārthataraś cāpi hanūmān kāryasādhane ||

9.1९.१

तद् एवं प्रस्थितस्यास्य परिज्ञातस्य कर्मभिः । (९।१)

tad evaṃ prasthitasyāsya parijñātasya karmabhiḥ |

9.2९.२

भर्त्रा परिगृहीतस्य ध्रुवः कार्यफलोदयः ॥ (९।२)

bhartrā parigṛhītasya dhruvaḥ kāryaphalodayaḥ ||

10.1१०.१

तं समीक्ष्य महातेजा व्यवसायोत्तरं हरिम् । (१०।१)

taṃ samīkṣya mahātejā vyavasāyottaraṃ harim |

10.2१०.२

कृतार्थ इव संवृत्तः प्रहृष्टेन्द्रियमानसः ॥ (१०।२)

kṛtārtha iva saṃvṛttaḥ prahṛṣṭendriyamānasaḥ ||

11.1११.१

ददौ तस्य ततः प्रीतः स्वनामाङ्कोपशोभितम् । (११।१)

dadau tasya tataḥ prītaḥ svanāmāṅkopaśobhitam |

11.2११.२

अङ्गुलीयम् अभिज्ञानं राजपुत्र्याः परंतपः ॥ (११।२)

aṅgulīyam abhijñānaṃ rājaputryāḥ paraṃtapaḥ ||

12.1१२.१

अनेन त्वां हरिश्रेष्ठ चिह्नेन जनकात्मजा । (१२।१)

anena tvāṃ hariśreṣṭha cihnena janakātmajā |

12.2१२.२

मत्सकाशाद् अनुप्राप्तम् अनुद्विग्नानुपश्यति ॥ (१२।२)

matsakāśād anuprāptam anudvignānupaśyati ||

13.1१३.१

व्यवसायश् च ते वीर सत्त्वयुक्तश् च विक्रमः । (१३।१)

vyavasāyaś ca te vīra sattvayuktaś ca vikramaḥ |

13.2१३.२

सुग्रीवस्य च संदेशः सिद्धिं कथयतीव मे ॥ (१३।२)

sugrīvasya ca saṃdeśaḥ siddhiṃ kathayatīva me ||

14.1१४.१

स तद् गृह्य हरिश्रेष्ठः स्थाप्य मूर्ध्नि कृताञ्जलिः । (१४।१)

sa tad gṛhya hariśreṣṭhaḥ sthāpya mūrdhni kṛtāñjaliḥ |

14.2१४.२

वन्दित्वा चरणौ चैव प्रस्थितः प्लवगोत्तमः ॥ (१४।२)

vanditvā caraṇau caiva prasthitaḥ plavagottamaḥ ||

15.1१५.१

स तत् प्रकर्षन् हरिणां बलं महद् बभूव वीरः पवनात्मजः कपिः । (१५।१)

sa tat prakarṣan hariṇāṃ balaṃ mahad babhūva vīraḥ pavanātmajaḥ kapiḥ |

15.2१५.२

गताम्बुदे व्योम्नि विशुद्धमण्डलः शशीव नक्षत्रगणोपशोभितः ॥ (१५।२)

gatāmbude vyomni viśuddhamaṇḍalaḥ śaśīva nakṣatragaṇopaśobhitaḥ ||

16.1१६.१

अतिबल बलम् आश्रितस् तवाहं हरिवरविक्रम विक्रमैर् अनल्पैः । (१६।१)

atibala balam āśritas tavāhaṃ harivaravikrama vikramair analpaiḥ |

16.2१६.२

पवनसुत यथाभिगम्यते सा जनकसुता हनुमंस् तथा कुरुष्व ॥ (१६।२)

pavanasuta yathābhigamyate sā janakasutā hanumaṃs tathā kuruṣva ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 4, 43

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit