रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 43

119 of 606 · 30 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

रामो ऽपि रात्रिशेषेण तेनैव महद् अन्तरम् । (१।१)

rāmo 'pi rātriśeṣeṇa tenaiva mahad antaram |

1.2१.२

जगाम पुरुषव्याघ्रः पितुर् आज्ञाम् अनुस्मरन् ॥ (१।२)

jagāma puruṣavyāghraḥ pitur ājñām anusmaran ||

2.1२.१

तथैव गच्छतस् तस्य व्यपायाद् रजनी शिवा । (२।१)

tathaiva gacchatas tasya vyapāyād rajanī śivā |

2.2२.२

उपास्य स शिवां संध्यां विषयान्तं व्यगाहत ॥ (२।२)

upāsya sa śivāṃ saṃdhyāṃ viṣayāntaṃ vyagāhata ||

3.1३.१

ग्रामान् विकृष्टसीमांस् तान् पुष्पितानि वनानि च । (३।१)

grāmān vikṛṣṭasīmāṃs tān puṣpitāni vanāni ca |

3.2३.२

पश्यन्न् अतिययौ शीघ्रं शरैर् इव हयोत्तमैः ॥ (३।२)

paśyann atiyayau śīghraṃ śarair iva hayottamaiḥ ||

4.1४.१

शृण्वन् वाचो मनुष्याणां ग्रामसंवासवासिनाम् । (४।१)

śṛṇvan vāco manuṣyāṇāṃ grāmasaṃvāsavāsinām |

4.2४.२

राजानं धिग् दशरथं कामस्य वशम् आगतम् ॥ (४।२)

rājānaṃ dhig daśarathaṃ kāmasya vaśam āgatam ||

5.1५.१

हा नृशंसाद्य कैकेयी पापा पापानुबन्धिनी । (५।१)

hā nṛśaṃsādya kaikeyī pāpā pāpānubandhinī |

5.2५.२

तीक्ष्णा संभिन्नमर्यादा तीक्ष्णे कर्मणि वर्तते ॥ (५।२)

tīkṣṇā saṃbhinnamaryādā tīkṣṇe karmaṇi vartate ||

6.1६.१

या पुत्रम् ईदृशं राज्ञः प्रवासयति धार्मिकम् । (६।१)

yā putram īdṛśaṃ rājñaḥ pravāsayati dhārmikam |

6.2६.२

वनवासे महाप्राज्ञं सानुक्रोशम् अतन्द्रितम् ॥ (६।२)

vanavāse mahāprājñaṃ sānukrośam atandritam ||

7.1७.१

एता वाचो मनुष्याणां ग्रामसंवासवासिनाम् । (७।१)

etā vāco manuṣyāṇāṃ grāmasaṃvāsavāsinām |

7.2७.२

शृण्वन्न् अतिययौ वीरः कोसलान् कोसलेश्वरः ॥ (७।२)

śṛṇvann atiyayau vīraḥ kosalān kosaleśvaraḥ ||

8.1८.१

ततो वेदश्रुतिं नाम शिववारिवहां नदीम् । (८।१)

tato vedaśrutiṃ nāma śivavārivahāṃ nadīm |

8.2८.२

उत्तीर्याभिमुखः प्रायाद् अगस्त्याध्युषितां दिशम् ॥ (८।२)

uttīryābhimukhaḥ prāyād agastyādhyuṣitāṃ diśam ||

9.1९.१

गत्वा तु सुचिरं कालं ततः शीतजलां नदीम् । (९।१)

gatvā tu suciraṃ kālaṃ tataḥ śītajalāṃ nadīm |

9.2९.२

गोमतीं गोयुतानूपाम् अतरत् सागरंगमाम् ॥ (९।२)

gomatīṃ goyutānūpām atarat sāgaraṃgamām ||

10.1१०.१

गोमतीं चाप्य् अतिक्रम्य राघवः शीघ्रगैर् हयैः । (१०।१)

gomatīṃ cāpy atikramya rāghavaḥ śīghragair hayaiḥ |

10.2१०.२

मयूरहंसाभिरुतां ततार स्यन्दिकां नदीम् ॥ (१०।२)

mayūrahaṃsābhirutāṃ tatāra syandikāṃ nadīm ||

11.1११.१

स महीं मनुना राज्ञा दत्ताम् इक्ष्वाकवे पुरा । (११।१)

sa mahīṃ manunā rājñā dattām ikṣvākave purā |

11.2११.२

स्फीतां राष्ट्रावृतां रामो वैदेहीम् अन्वदर्शयत् ॥ (११।२)

sphītāṃ rāṣṭrāvṛtāṃ rāmo vaidehīm anvadarśayat ||

12.1१२.१

सूत इत्य् एव चाभाष्य सारथिं तम् अभीक्ष्णशः । (१२।१)

sūta ity eva cābhāṣya sārathiṃ tam abhīkṣṇaśaḥ |

12.2१२.२

हंसमत्तस्वरः श्रीमान् उवाच पुरुषर्षभः ॥ (१२।२)

haṃsamattasvaraḥ śrīmān uvāca puruṣarṣabhaḥ ||

13.1१३.१

कदाहं पुनर् आगम्य सरय्वाः पुष्पिते वने । (१३।१)

kadāhaṃ punar āgamya sarayvāḥ puṣpite vane |

13.2१३.२

मृगयां पर्यटिष्यामि मात्रा पित्रा च संगतः ॥ (१३।२)

mṛgayāṃ paryaṭiṣyāmi mātrā pitrā ca saṃgataḥ ||

14.1१४.१

नात्यर्थम् अभिकाङ्क्षामि मृगयां सरयूवने । (१४।१)

nātyartham abhikāṅkṣāmi mṛgayāṃ sarayūvane |

14.2१४.२

रतिर् ह्य् एषातुला लोके राजर्षिगणसंमता ॥ (१४।२)

ratir hy eṣātulā loke rājarṣigaṇasaṃmatā ||

15.1१५.१

स तम् अध्वानम् ऐक्ष्वाकः सूतं मधुरया गिरा । (१५।१)

sa tam adhvānam aikṣvākaḥ sūtaṃ madhurayā girā |

15.2१५.२

तं तम् अर्थम् अभिप्रेत्य ययौ वाक्यम् उदीरयन् ॥ (१५।२)

taṃ tam artham abhipretya yayau vākyam udīrayan ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 43

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit