Rām, 7, 88
Select a line for its word-by-word analysis.
प्राञ्जलिर् जगतो मध्ये दृष्ट्वा तां देववर्णिनीम् ॥ (१।२)
prāñjalir jagato madhye dṛṣṭvā tāṃ devavarṇinīm ||
प्रत्ययो हि मम ब्रह्मंस्तव वाक्यैर् अकल्मषैः ॥ (२।२)
pratyayo hi mama brahmaṃstava vākyair akalmaṣaiḥ ||
प्रत्ययो हि पुरा दत्तो वैदेह्या सुरसंनिधौ । (३।१)
pratyayo hi purā datto vaidehyā surasaṃnidhau |
परित्यक्ता मया सीता तद् भवान् क्षन्तुम् अर्हति ॥ (३।३)
parityaktā mayā sītā tad bhavān kṣantum arhati ||
शुद्धायां जगतो मध्ये मैथिल्यां प्रीतिर् अस्तु मे ॥ (४।२)
śuddhāyāṃ jagato madhye maithilyāṃ prītir astu me ||
साध्याश्च देवाः सर्वे ते सर्वे च परमर्षयः ॥ (६।३)
sādhyāśca devāḥ sarve te sarve ca paramarṣayaḥ ||
ततो वायुः शुभः पुण्यो दिव्यगन्धो मनोरमः । (७।१)
tato vāyuḥ śubhaḥ puṇyo divyagandho manoramaḥ |
तं जनौघं सुरश्रेष्ठो ह्लादयामास सर्वतः ॥ (७।२)
taṃ janaughaṃ suraśreṣṭho hlādayāmāsa sarvataḥ ||
तद् अद्भुतम् इवाचिन्त्यं निरीक्षन्ते समाहिताः । (८।१)
tad adbhutam ivācintyaṃ nirīkṣante samāhitāḥ |
मानवाः सर्वराष्ट्रेभ्यः पूर्वं कृतयुगे यथा ॥ (८।२)
mānavāḥ sarvarāṣṭrebhyaḥ pūrvaṃ kṛtayuge yathā ||
अब्रवीत् प्राञ्जलिर् वाक्यम् अधोदृष्टिर् अवाङ्मुखी ॥ (९।२)
abravīt prāñjalir vākyam adhodṛṣṭir avāṅmukhī ||
तथा शपन्त्यां वैदेह्यां प्रादुरासीत् तद् अद्भुतम् । (११।१)
tathā śapantyāṃ vaidehyāṃ prādurāsīt tad adbhutam |
भूतलाद् उत्थितं दिव्यं सिंहासनम् अनुत्तमम् ॥ (११।२)
bhūtalād utthitaṃ divyaṃ siṃhāsanam anuttamam ||
ध्रियमाणं शिरोभिस्तन्नागैर् अमितविक्रमैः । (१२।१)
dhriyamāṇaṃ śirobhistannāgair amitavikramaiḥ |
दिव्यं दिव्येन वपुषा सर्वरत्नविभूषितम् ॥ (१२।२)
divyaṃ divyena vapuṣā sarvaratnavibhūṣitam ||
तस्मिंस्तु धरणी देवी बाहुभ्यां गृह्य मैथिलीम् । (१३।१)
tasmiṃstu dharaṇī devī bāhubhyāṃ gṛhya maithilīm |
ताम् आसनगतां दृष्ट्वा प्रविशन्तीं रसातलम् । (१४।१)
tām āsanagatāṃ dṛṣṭvā praviśantīṃ rasātalam |
पुण्यवृष्टिर् अविच्छिन्ना दिव्या सीताम् अवाकिरत् ॥ (१४।२)
puṇyavṛṣṭir avicchinnā divyā sītām avākirat ||
साधु साध्विति वै सीते यस्यास्ते शीलम् ईदृशम् ॥ (१५।२)
sādhu sādhviti vai sīte yasyāste śīlam īdṛśam ||
व्याजह्रुर् हृष्टमनसो दृष्ट्वा सीताप्रवेशनम् ॥ (१६।२)
vyājahrur hṛṣṭamanaso dṛṣṭvā sītāpraveśanam ||
अन्तरिक्षे च भूमौ च सर्वे स्थावरजङ्गमाः । (१८।१)
antarikṣe ca bhūmau ca sarve sthāvarajaṅgamāḥ |
केचिद् विनेदुः संहृष्टाः केचिद् ध्यानपरायणाः । (१९।१)
kecid vineduḥ saṃhṛṣṭāḥ kecid dhyānaparāyaṇāḥ |
केचिद् रामं निरीक्षन्ते केचित् सीताम् अचेतनाः ॥ (१९।२)
kecid rāmaṃ nirīkṣante kecit sītām acetanāḥ ||
सीताप्रवेशनं दृष्ट्वा तेषाम् आसीत् समागमः । (२०।१)
sītāpraveśanaṃ dṛṣṭvā teṣām āsīt samāgamaḥ |
तं मुहूर्तम् इवात्यर्थं सर्वं संमोहितं जगत् ॥ (२०।२)
taṃ muhūrtam ivātyarthaṃ sarvaṃ saṃmohitaṃ jagat ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.