रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 79

585 of 606 · 48 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तां कथाम् इलसम्बद्धां रामेण समुदीरिताम् । (१।१)

tāṃ kathām ilasambaddhāṃ rāmeṇa samudīritām |

1.2१.२

लक्ष्मणो भरतश्चैव श्रुत्वा परमविस्मितौ ॥ (१।२)

lakṣmaṇo bharataścaiva śrutvā paramavismitau ||

2.1२.१

तौ रामं प्राञ्जलीभूत्वा तस्य राज्ञो महात्मनः । (२।१)

tau rāmaṃ prāñjalībhūtvā tasya rājño mahātmanaḥ |

2.2२.२

विस्तरं तस्य भावस्य तदा पप्रच्छतुः पुनः ॥ (२।२)

vistaraṃ tasya bhāvasya tadā papracchatuḥ punaḥ ||

3.1३.१

कथं स राजा स्त्रीभूतो वर्तयामास दुर्गतिम् । (३।१)

kathaṃ sa rājā strībhūto vartayāmāsa durgatim |

3.2३.२

पुरुषो वा यदा भूतः कां वृत्तिं वर्तयत्यसौ ॥ (३।२)

puruṣo vā yadā bhūtaḥ kāṃ vṛttiṃ vartayatyasau ||

4.1४.१

तयोस्तद् भाषितं श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितम् । (४।१)

tayostad bhāṣitaṃ śrutvā kautūhalasamanvitam |

4.2४.२

कथयामास काकुत्स्थस्तस्य राज्ञो यथागतम् ॥ (४।२)

kathayāmāsa kākutsthastasya rājño yathāgatam ||

5.1५.१

तम् एव प्रथमं मासं स्त्रीभूत्वा लोकसुन्दरी । (५।१)

tam eva prathamaṃ māsaṃ strībhūtvā lokasundarī |

5.2५.२

ताभिः परिवृता स्त्रीभिर् ये ऽस्य पूर्वं पदानुगाः ॥ (५।२)

tābhiḥ parivṛtā strībhir ye 'sya pūrvaṃ padānugāḥ ||

6.1६.१

तत् काननं विगाह्याशु विजह्रे लोकसुन्दरी । (६।१)

tat kānanaṃ vigāhyāśu vijahre lokasundarī |

6.2६.२

द्रुमगुल्मलताकीर्णं पद्भ्यां पद्मदलेक्षणा ॥ (६।२)

drumagulmalatākīrṇaṃ padbhyāṃ padmadalekṣaṇā ||

7.1७.१

वाहनानि च सर्वाणि संत्यक्त्वा वै समन्ततः । (७।१)

vāhanāni ca sarvāṇi saṃtyaktvā vai samantataḥ |

7.2७.२

पर्वताभोगविवरे तस्मिन् रेमे इला तदा ॥ (७।२)

parvatābhogavivare tasmin reme ilā tadā ||

8.1८.१

अथ तस्मिन् वनोद्देशे पर्वतस्याविदूरतः । (८।१)

atha tasmin vanoddeśe parvatasyāvidūrataḥ |

8.2८.२

सरः सुरुचिरप्रख्यं नानापक्षिगणायुतम् ॥ (८।२)

saraḥ suruciraprakhyaṃ nānāpakṣigaṇāyutam ||

9.1९.१

ददर्श सा इला तस्मिन् बुधं सोमसुतं तदा । (९।१)

dadarśa sā ilā tasmin budhaṃ somasutaṃ tadā |

9.2९.२

ज्वलन्तं स्वेन वपुषा पूर्णं सोमम् इवोदितम् ॥ (९।२)

jvalantaṃ svena vapuṣā pūrṇaṃ somam ivoditam ||

10.1१०.१

तपन्तं च तपस्तीव्रम् अम्भोमध्ये दुरासदम् । (१०।१)

tapantaṃ ca tapastīvram ambhomadhye durāsadam |

10.2१०.२

यशस्करं कामगमं तारुण्ये पर्यवस्थितम् ॥ (१०।२)

yaśaskaraṃ kāmagamaṃ tāruṇye paryavasthitam ||

11.1११.१

सा तं जलाशयं सर्वं क्षोभयामास विस्मिता । (११।१)

sā taṃ jalāśayaṃ sarvaṃ kṣobhayāmāsa vismitā |

11.2११.२

सह तैः पूर्वपुरुषैः स्त्रीभूतै रघुनन्दन ॥ (११।२)

saha taiḥ pūrvapuruṣaiḥ strībhūtai raghunandana ||

12.1१२.१

बुधस्तु तां निरीक्ष्यैव कामबाणाभिपीडितः । (१२।१)

budhastu tāṃ nirīkṣyaiva kāmabāṇābhipīḍitaḥ |

12.2१२.२

नोपलेभे तदात्मानं चचाल च तदाम्भसि ॥ (१२।२)

nopalebhe tadātmānaṃ cacāla ca tadāmbhasi ||

13.1१३.१

इलां निरीक्षमाणः स त्रैलोक्याभ्यधिकां शुभाम् । (१३।१)

ilāṃ nirīkṣamāṇaḥ sa trailokyābhyadhikāṃ śubhām |

13.2१३.२

चिन्तां समभ्यतिक्रामत् का न्वियं देवताधिका ॥ (१३।२)

cintāṃ samabhyatikrāmat kā nviyaṃ devatādhikā ||

14.1१४.१

न देवीषु न नागीषु नासुरीष्वप्सरःसु च । (१४।१)

na devīṣu na nāgīṣu nāsurīṣvapsaraḥsu ca |

14.2१४.२

दृष्टपूर्वा मया काचिद् रूपेणैतेन शोभिता ॥ (१४।२)

dṛṣṭapūrvā mayā kācid rūpeṇaitena śobhitā ||

15.1१५.१

सदृशीयं मम भवेद् यदि नान्यपरिग्रहा । (१५।१)

sadṛśīyaṃ mama bhaved yadi nānyaparigrahā |

15.2१५.२

इति बुद्धिं समास्थाय जलात् स्थलम् उपागमत् ॥ (१५।२)

iti buddhiṃ samāsthāya jalāt sthalam upāgamat ||

16.1१६.१

स आश्रमं समुपागम्य चतस्रः प्रमदास्ततः । (१६।१)

sa āśramaṃ samupāgamya catasraḥ pramadāstataḥ |

16.2१६.२

शब्दापयत धर्मात्मा ताश्चैनं च ववन्दिरे ॥ (१६।२)

śabdāpayata dharmātmā tāścainaṃ ca vavandire ||

17.1१७.१

स ताः पप्रच्छ धर्मात्मा कस्यैषा लोकसुन्दरी । (१७।१)

sa tāḥ papraccha dharmātmā kasyaiṣā lokasundarī |

17.2१७.२

किमर्थम् आगता चेह सत्यम् आख्यात माचिरम् ॥ (१७।२)

kimartham āgatā ceha satyam ākhyāta māciram ||

18.1१८.१

शुभं तु तस्य तद्वाक्यं मधुरं मधुराक्षरम् । (१८।१)

śubhaṃ tu tasya tadvākyaṃ madhuraṃ madhurākṣaram |

18.2१८.२

श्रुत्वा तु ताः स्त्रियः सर्वा ऊचुर् मधुरया गिरा ॥ (१८।२)

śrutvā tu tāḥ striyaḥ sarvā ūcur madhurayā girā ||

19.1१९.१

अस्माकम् एषा सुश्रोणी प्रभुत्वे वर्तते सदा । (१९।१)

asmākam eṣā suśroṇī prabhutve vartate sadā |

19.2१९.२

अपतिः काननान्तेषु सहास्माभिर् अटत्यसौ ॥ (१९।२)

apatiḥ kānanānteṣu sahāsmābhir aṭatyasau ||

20.1२०.१

तद् वाक्यम् अव्यक्तपदं तासां स्त्रीणां निशम्य तु । (२०।१)

tad vākyam avyaktapadaṃ tāsāṃ strīṇāṃ niśamya tu |

20.2२०.२

विद्याम् आवर्तनीं पुण्याम् आवर्तयत स द्विजः ॥ (२०।२)

vidyām āvartanīṃ puṇyām āvartayata sa dvijaḥ ||

21.1२१.१

सो ऽर्थं विदित्वा निखिलं तस्य राज्ञो यथागतम् । (२१।१)

so 'rthaṃ viditvā nikhilaṃ tasya rājño yathāgatam |

21.2२१.२

सर्वा एव स्त्रियस्ताश्च बभाषे मुनिपुंगवः ॥ (२१।२)

sarvā eva striyastāśca babhāṣe munipuṃgavaḥ ||

22.1२२.१

अत्र किं पुरुषा भद्रा अवसञ्शैलरोधसि । (२२।१)

atra kiṃ puruṣā bhadrā avasañśailarodhasi |

22.2२२.२

वत्स्यथास्मिन् गिरौ यूयम् अवकाशो विधीयताम् ॥ (२२।२)

vatsyathāsmin girau yūyam avakāśo vidhīyatām ||

23.1२३.१

मूलपत्रफलैः सर्वा वर्तयिष्यथ नित्यदा । (२३।१)

mūlapatraphalaiḥ sarvā vartayiṣyatha nityadā |

23.2२३.२

स्त्रियः किम्पुरुषान्नाम भर्तॄन् समुपलप्स्यथ ॥ (२३।२)

striyaḥ kimpuruṣānnāma bhartṝn samupalapsyatha ||

24.1२४.१

ताः श्रुत्वा सोमपुत्रस्य वाचं किंपुरुषीकृताः । (२४।१)

tāḥ śrutvā somaputrasya vācaṃ kiṃpuruṣīkṛtāḥ |

24.2२४.२

उपासांचक्रिरे शैलं बह्व्यस्ता बहुधा तदा ॥ (२४।२)

upāsāṃcakrire śailaṃ bahvyastā bahudhā tadā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 79

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit