रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 53

559 of 606 · 47 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ब्रुवद्भिर् एवम् ऋषिभिः काकुत्स्थो वाक्यम् अब्रवीत् । (१।१)

bruvadbhir evam ṛṣibhiḥ kākutstho vākyam abravīt |

1.2१.२

किं कार्यं ब्रूत भवतां भयं नाशयितास्मि वः ॥ (१।२)

kiṃ kāryaṃ brūta bhavatāṃ bhayaṃ nāśayitāsmi vaḥ ||

2.1२.१

तथा वदति काकुत्स्थे भार्गवो वाक्यम् अब्रवीत् । (२।१)

tathā vadati kākutsthe bhārgavo vākyam abravīt |

2.2२.२

भयं नः शृणु यन्मूलं देशस्य च नरेश्वर ॥ (२।२)

bhayaṃ naḥ śṛṇu yanmūlaṃ deśasya ca nareśvara ||

3.1३.१

पूर्वं कृतयुगे राम दैतेयः सुमहाबलः । (३।१)

pūrvaṃ kṛtayuge rāma daiteyaḥ sumahābalaḥ |

3.2३.२

लोलापुत्रो ऽभवज्ज्येष्ठो मधुर् नाम महासुरः ॥ (३।२)

lolāputro 'bhavajjyeṣṭho madhur nāma mahāsuraḥ ||

4.1४.१

ब्रह्मण्यश्च शरण्यश्च बुद्ध्या च परिनिष्ठितः । (४।१)

brahmaṇyaśca śaraṇyaśca buddhyā ca pariniṣṭhitaḥ |

4.2४.२

सुरैश्च परमोदारैः प्रीतिस्तस्यातुलाभवत् ॥ (४।२)

suraiśca paramodāraiḥ prītistasyātulābhavat ||

5.1५.१

स मधुर् वीर्यसम्पन्नो धर्मे च सुसमाहितः । (५।१)

sa madhur vīryasampanno dharme ca susamāhitaḥ |

5.2५.२

बहुमानाच्च रुद्रेण दत्तस्तस्याद्भुतो वरः ॥ (५।२)

bahumānācca rudreṇa dattastasyādbhuto varaḥ ||

6.1६.१

शूलं शूलाद् विनिष्कृष्य महावीर्यं महाप्रभम् । (६।१)

śūlaṃ śūlād viniṣkṛṣya mahāvīryaṃ mahāprabham |

6.2६.२

ददौ महात्मा सुप्रीतो वाक्यं चैतद् उवाच ह ॥ (६।२)

dadau mahātmā suprīto vākyaṃ caitad uvāca ha ||

7.1७.१

त्वयायम् अतुलो धर्मो मत्प्रसादात् कृतः शुभः । (७।१)

tvayāyam atulo dharmo matprasādāt kṛtaḥ śubhaḥ |

7.2७.२

प्रीत्या परमया युक्तो ददाम्यायुधम् उत्तमम् ॥ (७।२)

prītyā paramayā yukto dadāmyāyudham uttamam ||

8.1८.१

यावत् सुरैश्च विप्रैश्च न विरुध्येर् महासुर । (८।१)

yāvat suraiśca vipraiśca na virudhyer mahāsura |

8.2८.२

तावच्छूलं तवेदं स्याद् अन्यथा नाशम् आप्नुयात् ॥ (८।२)

tāvacchūlaṃ tavedaṃ syād anyathā nāśam āpnuyāt ||

9.1९.१

यश्च त्वाम् अभियुञ्जीत युद्धाय विगतज्वरः । (९।१)

yaśca tvām abhiyuñjīta yuddhāya vigatajvaraḥ |

9.2९.२

तं शूलं भस्मसात् कृत्वा पुनर् एष्यति ते करम् ॥ (९।२)

taṃ śūlaṃ bhasmasāt kṛtvā punar eṣyati te karam ||

10.1१०.१

एवं रुद्राद् वरं लब्ध्वा भूय एव महासुरः । (१०।१)

evaṃ rudrād varaṃ labdhvā bhūya eva mahāsuraḥ |

10.2१०.२

प्रणिपत्य महादेवं वाक्यम् एतद् उवाच ह ॥ (१०।२)

praṇipatya mahādevaṃ vākyam etad uvāca ha ||

11.1११.१

भगवन्मम वंशस्य शूलम् एतद् अनुत्तमम् । (११।१)

bhagavanmama vaṃśasya śūlam etad anuttamam |

11.2११.२

भवेत् तु सततं देव सुराणाम् ईश्वरो ह्यसि ॥ (११।२)

bhavet tu satataṃ deva surāṇām īśvaro hyasi ||

12.1१२.१

तं ब्रुवाणं मधुं देवः सर्वभूतपतिः शिवः । (१२।१)

taṃ bruvāṇaṃ madhuṃ devaḥ sarvabhūtapatiḥ śivaḥ |

12.2१२.२

प्रत्युवाच महादेवो नैतद् एवं भविष्यति ॥ (१२।२)

pratyuvāca mahādevo naitad evaṃ bhaviṣyati ||

13.1१३.१

मा भूत् ते विफला वाणी मत्प्रासादकृता शुभा । (१३।१)

mā bhūt te viphalā vāṇī matprāsādakṛtā śubhā |

13.2१३.२

भवतः पुत्रम् एकं तु शूलम् एतद् गमिष्यति ॥ (१३।२)

bhavataḥ putram ekaṃ tu śūlam etad gamiṣyati ||

14.1१४.१

यावत् करस्थः शूलो ऽयं भविष्यति सुतस्य ते । (१४।१)

yāvat karasthaḥ śūlo 'yaṃ bhaviṣyati sutasya te |

14.2१४.२

अवध्यः सर्वभूतानां शूलहस्तो भविष्यति ॥ (१४।२)

avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ śūlahasto bhaviṣyati ||

15.1१५.१

एवं मधुवरं लब्ध्वा देवात् सुमहद् अद्भुतम् । (१५।१)

evaṃ madhuvaraṃ labdhvā devāt sumahad adbhutam |

15.2१५.२

भवनं चासुरश्रेष्ठः कारयामास सुप्रभम् ॥ (१५।२)

bhavanaṃ cāsuraśreṣṭhaḥ kārayāmāsa suprabham ||

16.1१६.१

तस्य पत्नी महाभागा प्रिया कुम्भीनसी हि या । (१६।१)

tasya patnī mahābhāgā priyā kumbhīnasī hi yā |

16.2१६.२

विश्वासयोर् अपत्यं सा ह्यनलायां महाप्रभा ॥ (१६।२)

viśvāsayor apatyaṃ sā hyanalāyāṃ mahāprabhā ||

17.1१७.१

तस्याः पुत्रो महावीर्यो लवणो नाम दारुणः । (१७।१)

tasyāḥ putro mahāvīryo lavaṇo nāma dāruṇaḥ |

17.2१७.२

बाल्यात् प्रभृति दुष्टात्मा पापान्येव समाचरत् ॥ (१७।२)

bālyāt prabhṛti duṣṭātmā pāpānyeva samācarat ||

18.1१८.१

तं पुत्रं दुर्विनीतं तु दृष्ट्वा दुःखसमन्वितः । (१८।१)

taṃ putraṃ durvinītaṃ tu dṛṣṭvā duḥkhasamanvitaḥ |

18.2१८.२

मधुः स शोकम् आपेदे न चैनं किंचिद् अब्रवीत् ॥ (१८।२)

madhuḥ sa śokam āpede na cainaṃ kiṃcid abravīt ||

19.1१९.१

स विहाय इमं लोकं प्रविष्टो वरुणालयम् । (१९।१)

sa vihāya imaṃ lokaṃ praviṣṭo varuṇālayam |

19.2१९.२

शूलं निवेश्य लवणे वरं तस्मै न्यवेदयत् ॥ (१९।२)

śūlaṃ niveśya lavaṇe varaṃ tasmai nyavedayat ||

20.1२०.१

स प्रभावेन शूलस्य दौरात्म्येनात्मनस्तथा । (२०।१)

sa prabhāvena śūlasya daurātmyenātmanastathā |

20.2२०.२

संतापयति लोकांस्त्रीन् विशेषेण तु तापसान् ॥ (२०।२)

saṃtāpayati lokāṃstrīn viśeṣeṇa tu tāpasān ||

21.1२१.१

एवंप्रभावो लवणः शूलं चैव तथाविधम् । (२१।१)

evaṃprabhāvo lavaṇaḥ śūlaṃ caiva tathāvidham |

21.2२१.२

श्रुत्वा प्रमाणं काकुत्स्थ त्वं हि नः परमा गतिः ॥ (२१।२)

śrutvā pramāṇaṃ kākutstha tvaṃ hi naḥ paramā gatiḥ ||

22.1२२.१

बहवः पार्थिवा राम भयार्तैर् ऋषिभिः पुरा । (२२।१)

bahavaḥ pārthivā rāma bhayārtair ṛṣibhiḥ purā |

22.2२२.२

अभयं याचिता वीर त्रातारं न च विद्महे ॥ (२२।२)

abhayaṃ yācitā vīra trātāraṃ na ca vidmahe ||

23.1२३.१

ते वयं रावणं श्रुत्वा हतं सबलवाहनम् । (२३।१)

te vayaṃ rāvaṇaṃ śrutvā hataṃ sabalavāhanam |

23.2२३.२

त्रातारं विद्महे राम नान्यं भुवि नराधिपम् । (२३।२)

trātāraṃ vidmahe rāma nānyaṃ bhuvi narādhipam |

23.3२३.३

तत् परित्रातुम् इच्छामो लवणाद् भयपीडिताः ॥ (२३।३)

tat paritrātum icchāmo lavaṇād bhayapīḍitāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 53

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit