रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 51

51 of 606 · 47 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

स दृष्ट्वा परमप्रीतो विश्वामित्रो महाबलः । (१।१)

sa dṛṣṭvā paramaprīto viśvāmitro mahābalaḥ |

1.2१.२

प्रणतो विनयाद् वीरो वसिष्ठं जपतां वरम् ॥ (१।२)

praṇato vinayād vīro vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam ||

2.1२.१

स्वागतं तव चेत्य् उक्तो वसिष्ठेन महात्मना । (२।१)

svāgataṃ tava cety ukto vasiṣṭhena mahātmanā |

2.2२.२

आसनं चास्य भगवान् वसिष्ठो व्यादिदेश ह ॥ (२।२)

āsanaṃ cāsya bhagavān vasiṣṭho vyādideśa ha ||

3.1३.१

उपविष्टाय च तदा विश्वामित्राय धीमते । (३।१)

upaviṣṭāya ca tadā viśvāmitrāya dhīmate |

3.2३.२

यथान्यायं मुनिवरः फलमूलम् उपाहरत् ॥ (३।२)

yathānyāyaṃ munivaraḥ phalamūlam upāharat ||

4.1४.१

प्रतिगृह्य च तां पूजां वसिष्ठाद् राजसत्तमः । (४।१)

pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ vasiṣṭhād rājasattamaḥ |

4.2४.२

तपोऽग्निहोत्रशिष्येषु कुशलं पर्यपृच्छत ॥ (४।२)

tapo'gnihotraśiṣyeṣu kuśalaṃ paryapṛcchata ||

5.1५.१

विश्वामित्रो महातेजा वनस्पतिगणे तथा । (५।१)

viśvāmitro mahātejā vanaspatigaṇe tathā |

5.2५.२

सर्वत्र कुशलं चाह वसिष्ठो राजसत्तमम् ॥ (५।२)

sarvatra kuśalaṃ cāha vasiṣṭho rājasattamam ||

6.1६.१

सुखोपविष्टं राजानं विश्वामित्रं महातपाः । (६।१)

sukhopaviṣṭaṃ rājānaṃ viśvāmitraṃ mahātapāḥ |

6.2६.२

पप्रच्छ जपतां श्रेष्ठो वसिष्ठो ब्रह्मणः सुतः ॥ (६।२)

papraccha japatāṃ śreṣṭho vasiṣṭho brahmaṇaḥ sutaḥ ||

7.1७.१

कच्चित् ते कुशलं राजन् कच्चिद् धर्मेण रञ्जयन् । (७।१)

kaccit te kuśalaṃ rājan kaccid dharmeṇa rañjayan |

7.2७.२

प्रजाः पालयसे राजन् राजवृत्तेन धार्मिक ॥ (७।२)

prajāḥ pālayase rājan rājavṛttena dhārmika ||

8.1८.१

कच्चित् ते सुभृता भृत्याः कच्चित् तिष्ठन्ति शासने । (८।१)

kaccit te subhṛtā bhṛtyāḥ kaccit tiṣṭhanti śāsane |

8.2८.२

कच्चित् ते विजिताः सर्वे रिपवो रिपुसूदन ॥ (८।२)

kaccit te vijitāḥ sarve ripavo ripusūdana ||

9.1९.१

कच्चिद् बले च कोशे च मित्रेषु च परंतप । (९।१)

kaccid bale ca kośe ca mitreṣu ca paraṃtapa |

9.2९.२

कुशलं ते नरव्याघ्र पुत्रपौत्रे तथानघ ॥ (९।२)

kuśalaṃ te naravyāghra putrapautre tathānagha ||

10.1१०.१

सर्वत्र कुशलं राजा वसिष्ठं प्रत्युदाहरत् । (१०।१)

sarvatra kuśalaṃ rājā vasiṣṭhaṃ pratyudāharat |

10.2१०.२

विश्वामित्रो महातेजा वसिष्ठं विनयान्वितः ॥ (१०।२)

viśvāmitro mahātejā vasiṣṭhaṃ vinayānvitaḥ ||

11.1११.१

कृत्वोभौ सुचिरं कालं धर्मिष्ठौ ताः कथाः शुभाः । (११।१)

kṛtvobhau suciraṃ kālaṃ dharmiṣṭhau tāḥ kathāḥ śubhāḥ |

11.2११.२

मुदा परमया युक्तौ प्रीयेतां तौ परस्परम् ॥ (११।२)

mudā paramayā yuktau prīyetāṃ tau parasparam ||

12.1१२.१

ततो वसिष्ठो भगवान् कथान्ते रघुनन्दन । (१२।१)

tato vasiṣṭho bhagavān kathānte raghunandana |

12.2१२.२

विश्वामित्रम् इदं वाक्यम् उवाच प्रहसन्न् इव ॥ (१२।२)

viśvāmitram idaṃ vākyam uvāca prahasann iva ||

13.1१३.१

आतिथ्यं कर्तुम् इच्छामि बलस्यास्य महाबल । (१३।१)

ātithyaṃ kartum icchāmi balasyāsya mahābala |

13.2१३.२

तव चैवाप्रमेयस्य यथार्हं सम्प्रतीच्छ मे ॥ (१३।२)

tava caivāprameyasya yathārhaṃ sampratīccha me ||

14.1१४.१

सत्क्रियां तु भवान् एतां प्रतीच्छतु मयोद्यताम् । (१४।१)

satkriyāṃ tu bhavān etāṃ pratīcchatu mayodyatām |

14.2१४.२

राजंस् त्वम् अतिथिश्रेष्ठः पूजनीयः प्रयत्नतः ॥ (१४।२)

rājaṃs tvam atithiśreṣṭhaḥ pūjanīyaḥ prayatnataḥ ||

15.1१५.१

एवम् उक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महामतिः । (१५।१)

evam ukto vasiṣṭhena viśvāmitro mahāmatiḥ |

15.2१५.२

कृतम् इत्य् अब्रवीद् राजा पूजावाक्येन मे त्वया ॥ (१५।२)

kṛtam ity abravīd rājā pūjāvākyena me tvayā ||

16.1१६.१

फलमूलेन भगवन् विद्यते यत् तवाश्रमे । (१६।१)

phalamūlena bhagavan vidyate yat tavāśrame |

16.2१६.२

पाद्येनाचमनीयेन भगवद्दर्शनेन च ॥ (१६।२)

pādyenācamanīyena bhagavaddarśanena ca ||

17.1१७.१

सर्वथा च महाप्राज्ञ पूजार्हेण सुपूजितः । (१७।१)

sarvathā ca mahāprājña pūjārheṇa supūjitaḥ |

17.2१७.२

गमिष्यामि नमस् ते ऽस्तु मैत्रेणेक्षस्व चक्षुषा ॥ (१७।२)

gamiṣyāmi namas te 'stu maitreṇekṣasva cakṣuṣā ||

18.1१८.१

एवं ब्रुवन्तं राजानं वसिष्ठः पुनर् एव हि । (१८।१)

evaṃ bruvantaṃ rājānaṃ vasiṣṭhaḥ punar eva hi |

18.2१८.२

न्यमन्त्रयत धर्मात्मा पुनः पुनर् उदारधीः ॥ (१८।२)

nyamantrayata dharmātmā punaḥ punar udāradhīḥ ||

19.1१९.१

बाढम् इत्य् एव गाधेयो वसिष्ठं प्रत्युवाच ह । (१९।१)

bāḍham ity eva gādheyo vasiṣṭhaṃ pratyuvāca ha |

19.2१९.२

यथा प्रियं भगवतस् तथास्तु मुनिसत्तम ॥ (१९।२)

yathā priyaṃ bhagavatas tathāstu munisattama ||

20.1२०.१

एवम् उक्तो महातेजा वसिष्ठो जपतां वरः । (२०।१)

evam ukto mahātejā vasiṣṭho japatāṃ varaḥ |

20.2२०.२

आजुहाव ततः प्रीतः कल्माषीं धूतकल्मषः ॥ (२०।२)

ājuhāva tataḥ prītaḥ kalmāṣīṃ dhūtakalmaṣaḥ ||

21.1२१.१

एह्य् एहि शबले क्षिप्रं शृणु चापि वचो मम । (२१।१)

ehy ehi śabale kṣipraṃ śṛṇu cāpi vaco mama |

21.2२१.२

सबलस्यास्य राजर्षेः कर्तुं व्यवसितो ऽस्म्य् अहम् । (२१।२)

sabalasyāsya rājarṣeḥ kartuṃ vyavasito 'smy aham |

21.3२१.३

भोजनेन महार्हेण सत्कारं संविधत्स्व मे ॥ (२१।३)

bhojanena mahārheṇa satkāraṃ saṃvidhatsva me ||

22.1२२.१

यस्य यस्य यथाकामं षड्रसेष्व् अभिपूजितम् । (२२।१)

yasya yasya yathākāmaṃ ṣaḍraseṣv abhipūjitam |

22.2२२.२

तत् सर्वं कामधुग् दिव्ये अभिवर्षकृते मम ॥ (२२।२)

tat sarvaṃ kāmadhug divye abhivarṣakṛte mama ||

23.1२३.१

रसेनान्नेन पानेन लेह्यचोष्येण संयुतम् । (२३।१)

rasenānnena pānena lehyacoṣyeṇa saṃyutam |

23.2२३.२

अन्नानां निचयं सर्वं सृजस्व शबले त्वर ॥ (२३।२)

annānāṃ nicayaṃ sarvaṃ sṛjasva śabale tvara ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 51

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit