श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं यथावद् अनुपूर्वशः । (१।१)

ततो ऽब्रवीन्महातेजा रामः सत्यपराक्रमः ॥ (१।२)

यां निवेदयसे लङ्कां पुरीं भीमस्य रक्षसः । (२।१)

क्षिप्रम् एनां वधिष्यामि सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥ (२।२)

अस्मिन्मुहूर्ते सुग्रीव प्रयाणम् अभिरोचये । (३।१)

युक्तो मुहूर्तो विजयः प्राप्तो मध्यं दिवाकरः ॥ (३।२)

उत्तराफल्गुनी ह्यद्य श्वस्तु हस्तेन योक्ष्यते । (४।१)

अभिप्रयाम सुग्रीव सर्वानीकसमावृताः ॥ (४।२)

निमित्तानि च धन्यानि यानि प्रादुर्भवन्ति मे । (५।१)

निहत्य रावणं सीताम् आनयिष्यामि जानकीम् ॥ (५।२)

उपरिष्टाद्धि नयनं स्फुरमाणम् इदं मम । (६।१)

विजयं समनुप्राप्तं शंसतीव मनोरथम् ॥ (६।२)

अग्रे यातु बलस्यास्य नीलो मार्गम् अवेक्षितुम् । (७।१)

वृतः शतसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् ॥ (७।२)

फलमूलवता नील शीतकाननवारिणा । (८।१)

पथा मधुमता चाशु सेनां सेनापते नय ॥ (८।२)

दूषयेयुर् दुरात्मानः पथि मूलफलोदकम् । (९।१)

राक्षसाः परिरक्षेथास्तेभ्यस्त्वं नित्यम् उद्यतः ॥ (९।२)

निम्नेषु वनदुर्गेषु वनेषु च वनौकसः । (१०।१)

अभिप्लुत्याभिपश्येयुः परेषां निहतं बलम् ॥ (१०।२)

सागरौघनिभं भीमम् अग्रानीकं महाबलाः । (११।१)

कपिसिंहा प्रकर्षन्तु शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (११।२)

गजश्च गिरिसंकाशो गवयश्च महाबलः । (१२।१)

गवाक्षश्चाग्रतो यान्तु गवां दृप्ता इवर्षभाः ॥ (१२।२)

यातु वानरवाहिन्या वानरः प्लवतां पतिः । (१३।१)

पालयन् दक्षिणं पार्श्वम् ऋषभो वानरर्षभः ॥ (१३।२)

गन्धहस्तीव दुर्धर्षस्तरस्वी गन्धमादनः । (१४।१)

यातु वानरवाहिन्याः सव्यं पार्श्वम् अधिष्ठितः ॥ (१४।२)

यास्यामि बलमध्ये ऽहं बलौघम् अभिहर्षयन् । (१५।१)

अधिरुह्य हनूमन्तम् ऐरावतम् इवेश्वरः ॥ (१५।२)

अङ्गदेनैष संयातु लक्ष्मणश्चान्तकोपमः । (१६।१)

सार्वभौमेण भूतेशो द्रविणाधिपतिर् यथा ॥ (१६।२)

जाम्बवांश्च सुषेणश्च वेगदर्शी च वानरः । (१७।१)

ऋक्षराजो महासत्त्वः कुक्षिं रक्षन्तु ते त्रयः ॥ (१७।२)

राघवस्य वचः श्रुत्वा सुग्रीवो वाहिनीपतिः । (१८।१)

व्यादिदेश महावीर्यान् वानरान् वानरर्षभः ॥ (१८।२)

ते वानरगणाः सर्वे समुत्पत्य युयुत्सवः । (१९।१)

गुहाभ्यः शिखरेभ्यश्च आशु पुप्लुविरे तदा ॥ (१९।२)

ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन च पूजितः । (२०।१)

जगाम रामो धर्मात्मा ससैन्यो दक्षिणां दिशम् ॥ (२०।२)

शतैः शतसहस्रैश्च कोटीभिर् अयुतैर् अपि । (२१।१)

वारणाभिश्च हरिभिर् ययौ परिवृतस्तदा ॥ (२१।२)

तं यान्तम् अनुयाति स्म महती हरिवाहिनी ॥ (२२।१)

हृष्टाः प्रमुदिताः सर्वे सुग्रीवेणाभिपालिताः । (२३।१)

आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः । (२३।२)

क्ष्वेडन्तो निनदन्तश्च जग्मुर् वै दक्षिणां दिशम् ॥ (२३।३)

भक्षयन्तः सुगन्धीनि मधूनि च फलानि च । (२४।१)

उद्वहन्तो महावृक्षान्मञ्जरीपुञ्जधारिणः ॥ (२४।२)

अन्योन्यं सहसा दृप्ता निर्वहन्ति क्षिपन्ति च । (२५।१)

पतन्तश्चोत्पतन्त्यन्ये पातयन्त्यपरे परान् ॥ (२५।२)

रावणो नो निहन्तव्यः सर्वे च रजनीचराः । (२६।१)

इति गर्जन्ति हरयो राघवस्य समीपतः ॥ (२६।२)

पुरस्ताद् ऋषभो वीरो नीलः कुमुद एव च । (२७।१)

पन्थानं शोधयन्ति स्म वानरैर् बहुभिः सह ॥ (२७।२)

मध्ये तु राजा सुग्रीवो रामो लक्ष्मण एव च । (२८।१)

बहुभिर् बलिभिर् भीमैर् वृताः शत्रुनिबर्हणः ॥ (२८।२)

हरिः शतबलिर् वीरः कोटीभिर् दशभिर् वृतः । (२९।१)

सर्वाम् एको ह्यवष्टभ्य ररक्ष हरिवाहिनीम् ॥ (२९।२)

कोटीशतपरीवारः केसरी पनसो गजः । (३०।१)

अर्कश्चातिबलः पार्श्वम् एकं तस्याभिरक्षति ॥ (३०।२)

सुषेणो जाम्बवांश्चैव ऋक्षैर् बहुभिर् आवृतः । (३१।१)

सुग्रीवं पुरतः कृत्वा जघनं संररक्षतुः ॥ (३१।२)

तेषां सेनापतिर् वीरो नीलो वानरपुंगवः । (३२।१)

संपतन् पततां श्रेष्ठस्तद् बलं पर्यपालयत् ॥ (३२।२)

दरीमुखः प्रजङ्घश्च जम्भो ऽथ रभसः कपिः । (३३।१)

सर्वतश्च ययुर् वीरास्त्वरयन्तः प्लवंगमान् ॥ (३३।२)

एवं ते हरिशार्दूला गच्छन्तो बलदर्पिताः । (३४।१)

अपश्यंस्ते गिरिश्रेष्ठं सह्यं द्रुमलतायुतम् ॥ (३४।२)

सागरौघनिभं भीमं तद् वानरबलं महत् । (३५।१)

निःससर्प महाघोषं भीमवेग इवार्णवः ॥ (३५।२)

तस्य दाशरथेः पार्श्वे शूरास्ते कपिकुञ्जराः । (३६।१)

तूर्णम् आपुप्लुवुः सर्वे सदश्वा इव चोदिताः ॥ (३६।२)

कपिभ्याम् उह्यमानौ तौ शुशुभते नरर्षभौ । (३७।१)

महद्भ्याम् इव संस्पृष्टौ ग्राहाभ्यां चन्द्रभास्करौ ॥ (३७।२)

तम् अङ्गदगतो रामं लक्ष्मणः शुभया गिरा । (३८।१)

उवाच प्रतिपूर्णार्थः स्मृतिमान् प्रतिभानवान् ॥ (३८।२)

हृताम् अवाप्य वैदेहीं क्षिप्रं हत्वा च रावणम् । (३९।१)

समृद्धार्थः समृद्धार्थाम् अयोध्यां प्रतियास्यसि ॥ (३९।२)

महान्ति च निमित्तानि दिवि भूमौ च राघव । (४०।१)

शुभानि तव पश्यामि सर्वाण्येवार्थसिद्धये ॥ (४०।२)

अनु वाति शुभो वायुः सेनां मृदुहितः सुखः । (४१।१)

पूर्णवल्गुस्वराश्चेमे प्रवदन्ति मृगद्विजाः ॥ (४१।२)

प्रसन्नाश्च दिशः सर्वा विमलश्च दिवाकरः । (४२।१)

उशना च प्रसन्नार्चिर् अनु त्वां भार्गवो गतः ॥ (४२।२)

ब्रह्मराशिर् विशुद्धश्च शुद्धाश्च परमर्षयः । (४३।१)

अर्चिष्मन्तः प्रकाशन्ते ध्रुवं सर्वे प्रदक्षिणम् ॥ (४३।२)

त्रिशङ्कुर् विमलो भाति राजर्षिः सपुरोहितः । (४४।१)

पितामहवरो ऽस्माकम् इक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ॥ (४४।२)

विमले च प्रकाशेते विशाखे निरुपद्रवे । (४५।१)

नक्षत्रं परम् अस्माकम् इक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ॥ (४५।२)

नैरृतं नैरृतानां च नक्षत्रम् अभिपीड्यते । (४६।१)

मूलं मूलवता स्पृष्टं धूप्यते धूमकेतुना ॥ (४६।२)

सर्वं चैतद् विनाशाय राक्षसानाम् उपस्थितम् । (४७।१)

काले कालगृहीतानां नक्षत्रं ग्रहपीडितम् ॥ (४७।२)

प्रसन्नाः सुरसाश्चापो वनानि फलवन्ति च । (४८।१)

प्रवान्त्यभ्यधिकं गन्धा यथर्तुकुसुमा द्रुमाः ॥ (४८।२)

व्यूढानि कपिसैन्यानि प्रकाशन्ते ऽधिकं प्रभो । (४९।१)

देवानाम् इव सैन्यानि संग्रामे तारकामये ॥ (४९।२)

एवम् आर्य समीक्ष्यैतान् प्रीतो भवितुम् अर्हसि । (५०।१)

इति भ्रातरम् आश्वास्य हृष्टः सौमित्रिर् अब्रवीत् ॥ (५०।२)

अथावृत्य महीं कृत्स्नां जगाम महती चमूः । (५१।१)

ऋक्षवानरशार्दूलैर् नखदंष्ट्रायुधैर् वृता ॥ (५१।२)

कराग्रैश्चरणाग्रैश्च वानरैर् उद्धतं रजः । (५२।१)

भौमम् अन्तर्दधे लोकं निवार्य सवितुः प्रभाम् ॥ (५२।२)

सा स्म याति दिवारात्रं महती हरिवाहिनी । (५३।१)

हृष्टप्रमुदिता सेना सुग्रीवेणाभिरक्षिता ॥ (५३।२)

वानरास्त्वरितं यान्ति सर्वे युद्धाभिनन्दनः । (५४।१)

मुमोक्षयिषवः सीतां मुहूर्तं क्वापि नासत ॥ (५४।२)

ततः पादपसंबाधं नानामृगसमाकुलम् । (५५।१)

सह्यपर्वतम् आसेदुर् मलयं च महीधरम् ॥ (५५।२)

काननानि विचित्राणि नदीप्रस्रवणानि च । (५६।१)

पश्यन्न् अपि ययौ रामः सह्यस्य मलयस्य च ॥ (५६।२)

चम्पकांस्तिलकांश्चूतान् अशोकान् सिन्दुवारकान् । (५७।१)

करवीरांश्च तिमिशान् भञ्जन्ति स्म प्लवंगमाः ॥ (५७।२)

फलान्यमृतगन्धीनि मूलानि कुसुमानि च । (५८।१)

बुभुजुर् वानरास्तत्र पादपानां बलोत्कटाः ॥ (५८।२)

द्रोणमात्रप्रमाणानि लम्बमानानि वानराः । (५९।१)

ययुः पिबन्तो हृष्टास्ते मधूनि मधुपिङ्गलाः ॥ (५९।२)

पादपान् अवभञ्जन्तो विकर्षन्तस्तथा लताः । (६०।१)

विधमन्तो गिरिवरान् प्रययुः प्लवगर्षभाः ॥ (६०।२)

वृक्षेभ्यो ऽन्ये तु कपयो नर्दन्तो मधुदर्पिताः । (६१।१)

अन्ये वृक्षान् प्रपद्यन्ते प्रपतन्त्यपि चापरे ॥ (६१।२)

बभूव वसुधा तैस्तु सम्पूर्णा हरिपुंगवैः । (६२।१)

यथा कमलकेदारैः पक्वैर् इव वसुंधरा ॥ (६२।२)

महेन्द्रम् अथ सम्प्राप्य रामो राजीवलोचनः । (६३।१)

अध्यारोहन्महाबाहुः शिखरं द्रुमभूषितम् ॥ (६३।२)

ततः शिखरम् आरुह्य रामो दशरथात्मजः । (६४।१)

कूर्ममीनसमाकीर्णम् अपश्यत् सलिलाशयम् ॥ (६४।२)

ते सह्यं समतिक्रम्य मलयं च महागिरिम् । (६५।१)

आसेदुर् आनुपूर्व्येण समुद्रं भीमनिःस्वनम् ॥ (६५।२)

अवरुह्य जगामाशु वेलावनम् अनुत्तमम् । (६६।१)

रामो रमयतां श्रेष्ठः ससुग्रीवः सलक्ष्मणः ॥ (६६।२)

अथ धौतोपलतलां तोयौघैः सहसोत्थितैः । (६७।१)

वेलाम् आसाद्य विपुलां रामो वचनम् अब्रवीत् ॥ (६७।२)

एते वयम् अनुप्राप्ताः सुग्रीव वरुणालयम् । (६८।१)

इहेदानीं विचिन्ता सा या न पूर्वं समुत्थिता ॥ (६८।२)

अतः परमतीरो ऽयं सागरः सरितां पतिः । (६९।१)

न चायम् अनुपायेन शक्यस्तरितुम् अर्णवः ॥ (६९।२)

तद् इहैव निवेशो ऽस्तु मन्त्रः प्रस्तूयताम् इह । (७०।१)

यथेदं वानरबलं परं पारम् अवाप्नुयात् ॥ (७०।२)

इतीव स महाबाहुः सीताहरणकर्शितः । (७१।१)

रामः सागरम् आसाद्य वासम् आज्ञापयत् तदा ॥ (७१।२)

सम्प्राप्तो मन्त्रकालो नः सागरस्येह लङ्घने । (७२।१)

स्वां स्वां सेनां समुत्सृज्य मा च कश्चित् कुतो व्रजेत् । (७२।२)

गच्छन्तु वानराः शूरा ज्ञेयं छन्नं भयं च नः ॥ (७२।३)

रामस्य वचनं श्रुत्वा सुग्रीवः सहलक्ष्मणः । (७३।१)

सेनां न्यवेशयत् तीरे सागरस्य द्रुमायुते ॥ (७३।२)

विरराज समीपस्थं सागरस्य तु तद् बलम् । (७४।१)

मधुपाण्डुजलः श्रीमान् द्वितीय इव सागरः ॥ (७४।२)

वेलावनम् उपागम्य ततस्ते हरिपुंगवाः । (७५।१)

विनिविष्टाः परं पारं काङ्क्षमाणा महोदधेः ॥ (७५।२)

सा महार्णवम् आसाद्य हृष्टा वानरवाहिनी । (७६।१)

वायुवेगसमाधूतं पश्यमाना महार्णवम् ॥ (७६।२)

दूरपारम् असंबाधं रक्षोगणनिषेवितम् । (७७।१)

पश्यन्तो वरुणावासं निषेदुर् हरियूथपाः ॥ (७७।२)

चण्डनक्रग्रहं घोरं क्षपादौ दिवसक्षये । (७८।१)

चन्द्रोदये समाधूतं प्रतिचन्द्रसमाकुलम् ॥ (७८।२)

चण्डानिलमहाग्राहैः कीर्णं तिमितिमिंगिलैः । (७९।१)

दीप्तभोगैर् इवाकीर्णं भुजंगैर् वरुणालयम् ॥ (७९।२)

अवगाढं महासत्त्वैर् नानाशैलसमाकुलम् । (८०।१)

दुर्गं दुर्गम् अमार्गं तम् अगाधम् असुरालयम् ॥ (८०।२)

मकरैर् नागभोगैश्च विगाढा वातलोलिताः । (८१।१)

उत्पेतुश्च निपेतुश्च प्रवृद्धा जलराशयः ॥ (८१।२)

अग्निचूर्णम् इवाविद्धं भास्वराम्बुमहोरगम् । (८२।१)

सुरारिविषयं घोरं पातालविषमं सदा ॥ (८२।२)

सागरं चाम्बरप्रख्यम् अम्बरं सागरोपमम् । (८३।१)

सागरं चाम्बरं चेति निर्विशेषम् अदृश्यत ॥ (८३।२)

संपृक्तं नभसा ह्यम्भः संपृक्तं च नभो ऽम्भसा । (८४।१)

तादृग्रूपे स्म दृश्येते तारारत्नसमाकुले ॥ (८४।२)

समुत्पतितमेघस्य वीचिमालाकुलस्य च । (८५।१)

विशेषो न द्वयोर् आसीत् सागरस्याम्बरस्य च ॥ (८५।२)

अन्योन्यैर् आहताः सक्ताः सस्वनुर् भीमनिःस्वनाः । (८६।१)

ऊर्मयः सिन्धुराजस्य महाभेर्य इवाहवे ॥ (८६।२)

रत्नौघजलसंनादं विषक्तम् इव वायुना । (८७।१)

उत्पतन्तम् इव क्रुद्धं यादोगणसमाकुलम् ॥ (८७।२)

ददृशुस्ते महात्मानो वाताहतजलाशयम् । (८८।१)

अनिलोद्धूतम् आकाशे प्रवल्गन्तम् इवोर्मिभिः । (८८।२)

भ्रान्तोर्मिजलसंनादं प्रलोलम् इव सागरम् ॥ (८८।३)