नारदस्य तु तद् वाक्यं श्रुत्वा वाक्यविशारदः । (१।१)

पूजयामास धर्मात्मा सहशिष्यो महामुनिः ॥ (१।२)

यथावत् पूजितस् तेन देवर्षिर् नारदस् तदा । (२।१)

आपृष्ट्वैवाभ्यनुज्ञातः स जगाम विहायसम् ॥ (२।२)

स मुहूर्तं गते तस्मिन् देवलोकं मुनिस् तदा । (३।१)

जगाम तमसातीरं जाह्नव्यास् त्व् अविदूरतः ॥ (३।२)

स तु तीरं समासाद्य तमसाया महामुनिः । (४।१)

शिष्यम् आह स्थितं पार्श्वे दृष्ट्वा तीर्थम् अकर्दमम् ॥ (४।२)

अकर्दमम् इदं तीर्थं भरद्वाज निशामय । (५।१)

रमणीयं प्रसन्नाम्बु सन्मनुष्यमनो यथा ॥ (५।२)

न्यस्यतां कलशस् तात दीयतां वल्कलं मम । (६।१)

इदम् एवावगाहिष्ये तमसातीर्थम् उत्तमम् ॥ (६।२)

एवम् उक्तो भरद्वाजो वाल्मीकेन महात्मना । (७।१)

प्रायच्छत मुनेस् तस्य वल्कलं नियतो गुरोः ॥ (७।२)

स शिष्यहस्ताद् आदाय वल्कलं नियतेन्द्रियः । (८।१)

विचचार ह पश्यंस् तत् सर्वतो विपुलं वनम् ॥ (८।२)

तस्याभ्याशे तु मिथुनं चरन्तम् अनपायिनम् । (९।१)

ददर्श भगवांस् तत्र क्रौञ्चयोश् चारुनिःस्वनम् ॥ (९।२)

तस्मात् तु मिथुनाद् एकं पुमांसं पापनिश्चयः । (१०।१)

जघान वैरनिलयो निषादस् तस्य पश्यतः ॥ (१०।२)

तं शोणितपरीताङ्गं वेष्टमानं महीतले । (११।१)

भार्या तु निहतं दृष्ट्वा रुराव करुणां गिरम् ॥ (११।२)

तथा तु तं द्विजं दृष्ट्वा निषादेन निपातितम् । (१२।१)

ऋषेर् धर्मात्मनस् तस्य कारुण्यं समपद्यत ॥ (१२।२)

ततः करुणवेदित्वाद् अधर्मो ऽयम् इति द्विजः । (१३।१)

निशाम्य रुदतीं क्रौञ्चीम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१३।२)

मा निषाद प्रतिष्ठां त्वम् अगमः शाश्वतीं समाः । (१४।१)

यत् क्रौञ्चमिथुनाद् एकम् अवधीः काममोहितम् ॥ (१४।२)

तस्यैवं ब्रुवतश् चिन्ता बभूव हृदि वीक्षतः । (१५।१)

शोकार्तेनास्य शकुनेः किम् इदं व्याहृतं मया ॥ (१५।२)

चिन्तयन् स महाप्राज्ञश् चकार मतिमान् मतिम् । (१६।१)

शिष्यं चैवाब्रवीद् वाक्यम् इदं स मुनिपुंगवः ॥ (१६।२)

पादबद्धो ऽक्षरसमस् तन्त्रीलयसमन्वितः । (१७।१)

शोकार्तस्य प्रवृत्तो मे श्लोको भवतु नान्यथा ॥ (१७।२)

शिष्यस् तु तस्य ब्रुवतो मुनेर् वाक्यम् अनुत्तमम् । (१८।१)

प्रतिजग्राह संहृष्टस् तस्य तुष्टो ऽभवद् गुरुः ॥ (१८।२)

सो ऽभिषेकं ततः कृत्वा तीर्थे तस्मिन् यथाविधि । (१९।१)

तम् एव चिन्तयन्न् अर्थम् उपावर्तत वै मुनिः ॥ (१९।२)

भरद्वाजस् ततः शिष्यो विनीतः श्रुतवान् गुरोः । (२०।१)

कलशं पूर्णम् आदाय पृष्ठतो ऽनुजगाम ह ॥ (२०।२)

स प्रविश्याश्रमपदं शिष्येण सह धर्मवित् । (२१।१)

उपविष्टः कथाश् चान्याश् चकार ध्यानम् आस्थितः ॥ (२१।२)

आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयंप्रभुः । (२२।१)

चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुंगवम् ॥ (२२।२)

वाल्मीकिर् अथ तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय वाग्यतः । (२३।१)

प्राञ्जलिः प्रयतो भूत्वा तस्थौ परमविस्मितः ॥ (२३।२)

पूजयामास तं देवं पाद्यार्घ्यासनवन्दनैः । (२४।१)

प्रणम्य विधिवच् चैनं पृष्ट्वानामयम् अव्ययम् ॥ (२४।२)

अथोपविश्य भगवान् आसने परमार्चिते । (२५।१)

वाल्मीकये महर्षये संदिदेशासनं ततः ॥ (२५।२)

उपविष्टे तदा तस्मिन् साक्षाल् लोकपितामहे । (२६।१)

तद् गतेनैव मनसा वाल्मीकिर् ध्यानम् आस्थितः ॥ (२६।२)

पापात्मना कृतं कष्टं वैरग्रहणबुद्धिना । (२७।१)

यस् तादृशं चारुरवं क्रौञ्चं हन्याद् अकारणात् ॥ (२७।२)

शोचन्न् एव मुहुः क्रौञ्चीम् उपश्लोकम् इमं पुनः । (२८।१)

जगाव् अन्तर्गतमना भूत्वा शोकपरायणः ॥ (२८।२)

तम् उवाच ततो ब्रह्मा प्रहसन् मुनिपुंगवम् । (२९।१)

श्लोक एव त्वया बद्धो नात्र कार्या विचारणा ॥ (२९।२)

मच्छन्दाद् एव ते ब्रह्मन् प्रवृत्तेयं सरस्वती । (३०।१)

रामस्य चरितं कृत्स्नं कुरु त्वम् ऋषिसत्तम ॥ (३०।२)

धर्मात्मनो गुणवतो लोके रामस्य धीमतः । (३१।१)

वृत्तं कथय धीरस्य यथा ते नारदाच् छ्रुतम् ॥ (३१।२)

रहस्यं च प्रकाशं च यद् वृत्तं तस्य धीमतः । (३२।१)

रामस्य सह सौमित्रे राक्षसानां च सर्वशः ॥ (३२।२)

वैदेह्याश् चैव यद् वृत्तं प्रकाशं यदि वा रहः । (३३।१)

तच् चाप्य् अविदितं सर्वं विदितं ते भविष्यति ॥ (३३।२)

न ते वाग् अनृता काव्ये काचिद् अत्र भविष्यति । (३४।१)

कुरु रामकथां पुण्यां श्लोकबद्धां मनोरमाम् ॥ (३४।२)

यावत् स्थास्यन्ति गिरयः सरितश् च महीतले । (३५।१)

तावद् रामायणकथा लोकेषु प्रचरिष्यति ॥ (३५।२)

यावद् रामस्य च कथा त्वत्कृता प्रचरिष्यति । (३६।१)

तावद् ऊर्ध्वम् अधश् च त्वं मल्लोकेषु निवत्स्यसि ॥ (३६।२)

इत्य् उक्त्वा भगवान् ब्रह्मा तत्रैवान्तरधीयत । (३७।१)

ततः सशिष्यो वाल्मीकिर् मुनिर् विस्मयम् आययौ ॥ (३७।२)

तस्य शिष्यास् ततः सर्वे जगुः श्लोकम् इमं पुनः । (३८।१)

मुहुर् मुहुः प्रीयमाणाः प्राहुश् च भृशविस्मिताः ॥ (३८।२)

समाक्षरैश् चतुर्भिर् यः पादैर् गीतो महर्षिणा । (३९।१)

सो ऽनुव्याहरणाद् भूयः शोकः श्लोकत्वम् आगतः ॥ (३९।२)

तस्य बुद्धिर् इयं जाता वाल्मीकेर् भावितात्मनः । (४०।१)

कृत्स्नं रामायणं काव्यम् ईदृशैः करवाण्य् अहम् ॥ (४०।२)

उदारवृत्तार्थपदैर् मनोरमैस् तदास्य रामस्य चकार कीर्तिमान् । (४१।१)

समाक्षरैः श्लोकशतैर् यशस्विनो यशस्करं काव्यम् उदारधीर् मुनिः ॥ (४१।२)