ततः स कपिशार्दूलस्तेन वाक्येन हर्षितः । (१।१)

सीताम् उवाच तच्छ्रुत्वा वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ (१।२)

युक्तरूपं त्वया देवि भाषितं शुभदर्शने । (२।१)

सदृशं स्त्रीस्वभावस्य साध्वीनां विनयस्य च ॥ (२।२)

स्त्रीत्वं न तु समर्थं हि सागरं व्यतिवर्तितुम् । (३।१)

माम् अधिष्ठाय विस्तीर्णं शतयोजनम् आयतम् ॥ (३।२)

द्वितीयं कारणं यच्च ब्रवीषि विनयान्विते । (४।१)

रामाद् अन्यस्य नार्हामि संस्पर्शम् इति जानकि ॥ (४।२)

एतत् ते देवि सदृशं पत्न्यास्तस्य महात्मनः । (५।१)

का ह्यन्या त्वाम् ऋते देवि ब्रूयाद् वचनम् ईदृशम् ॥ (५।२)

श्रोष्यते चैव काकुत्स्थः सर्वं निरवशेषतः । (६।१)

चेष्टितं यत् त्वया देवि भाषितं मम चाग्रतः ॥ (६।२)

कारणैर् बहुभिर् देवि रामप्रियचिकीर्षया । (७।१)

स्नेहप्रस्कन्नमनसा मयैतत् समुदीरितम् ॥ (७।२)

लङ्काया दुष्प्रवेशत्वाद् दुस्तरत्वान्महोदधेः । (८।१)

सामर्थ्याद् आत्मनश्चैव मयैतत् समुदाहृतम् ॥ (८।२)

इच्छामि त्वां समानेतुम् अद्यैव रघुबन्धुना । (९।१)

गुरुस्नेहेन भक्त्या च नान्यथा तद् उदाहृतम् ॥ (९।२)

यदि नोत्सहसे यातुं मया सार्धम् अनिन्दिते । (१०।१)

अभिज्ञानं प्रयच्छ त्वं जानीयाद् राघवो हि यत् ॥ (१०।२)

एवम् उक्ता हनुमता सीता सुरसुतोपमा । (११।१)

उवाच वचनं मन्दं बाष्पप्रग्रथिताक्षरम् ॥ (११।२)

इदं श्रेष्ठम् अभिज्ञानं ब्रूयास्त्वं तु मम प्रियम् । (१२।१)

शैलस्य चित्रकूटस्य पादे पूर्वोत्तरे तदा ॥ (१२।२)

तापसाश्रमवासिन्याः प्राज्यमूलफलोदके । (१३।१)

तस्मिन् सिद्धाश्रमे देशे मन्दाकिन्या अदूरतः ॥ (१३।२)

तस्योपवनषण्डेषु नानापुष्पसुगन्धिषु । (१४।१)

विहृत्य सलिलक्लिन्ना तवाङ्के समुपाविशम् ॥ (१४।२)

पर्यायेण प्रसुप्तश्च ममाङ्के भरताग्रजः ॥ (१५।१)

ततो मांससमायुक्तो वायसः पर्यतुण्डयत् । (१६।१)

तम् अहं लोष्टम् उद्यम्य वारयामि स्म वायसम् ॥ (१६।२)

दारयन् स च मां काकस्तत्रैव परिलीयते । (१७।१)

न चाप्युपरमन्मांसाद् भक्षार्थी बलिभोजनः ॥ (१७।२)

उत्कर्षन्त्यां च रशनां क्रुद्धायां मयि पक्षिणे । (१८।१)

स्रंसमाने च वसने ततो दृष्टा त्वया ह्यहम् ॥ (१८।२)

त्वया विहसिता चाहं क्रुद्धा संलज्जिता तदा । (१९।१)

भक्ष्य गृद्धेन कालेन दारिता त्वाम् उपागता ॥ (१९।२)

आसीनस्य च ते श्रान्ता पुनर् उत्सङ्गम् आविशम् । (२०।१)

क्रुध्यन्ती च प्रहृष्टेन त्वयाहं परिसान्त्विता ॥ (२०।२)

बाष्पपूर्णमुखी मन्दं चक्षुषी परिमार्जती । (२१।१)

लक्षिताहं त्वया नाथ वायसेन प्रकोपिता ॥ (२१।२)

आशीविष इव क्रुद्धः श्वसन् वाक्यम् अभाषथाः । (२२।१)

केन ते नागनासोरु विक्षतं वै स्तनान्तरम् । (२२।२)

कः क्रीडति सरोषेण पञ्चवक्त्रेण भोगिना ॥ (२२।३)

वीक्षमाणस्ततस्तं वै वायसं समवैक्षथाः । (२३।१)

नखैः सरुधिरैस् तीक्ष्णैर् माम् एवाभिमुखं स्थितम् ॥ (२३।२)

पुत्रः किल स शक्रस्य वायसः पततां वरः । (२४।१)

धरान्तरचरः शीघ्रं पवनस्य गतौ समः ॥ (२४।२)

ततस्तस्मिन्महाबाहुः कोपसंवर्तितेक्षणः । (२५।१)

वायसे कृतवान् क्रूरां मतिं मतिमतां वर ॥ (२५।२)

स दर्भसंस्तराद् गृह्य ब्रह्मणो ऽस्त्रेण योजयः । (२६।१)

स दीप्त इव कालाग्निर् जज्वालाभिमुखो द्विजम् ॥ (२६।२)

चिक्षेपिथ प्रदीप्तां ताम् इषीकां वायसं प्रति । (२७।१)

अनुसृष्टस्तदा कालो जगाम विविधां गतिम् । (२७।२)

त्राणकाम इमं लोकं सर्वं वै विचचार ह ॥ (२७।३)

स पित्रा च परित्यक्तः सुरैः सर्वैर् महर्षिभिः । (२८।१)

त्रींल् लोकान् सम्परिक्रम्य त्वाम् एव शरणं गतः ॥ (२८।२)

तं त्वं निपतितं भूमौ शरण्यः शरणागतम् । (२९।१)

वधार्हम् अपि काकुत्स्थ कृपया पर्यपालयः । (२९।२)

न शर्म लब्ध्वा लोकेषु त्वाम् एव शरणं गतः ॥ (२९।३)

परिद्यूनं विषण्णं च स त्वम् आयान्तम् उक्तवान् । (३०।१)

मोघं कर्तुं न शक्यं तु ब्राह्मम् अस्त्रं तद् उच्यताम् ॥ (३०।२)

ततस्तस्याक्षि काकस्य हिनस्ति स्म स दक्षिणम् ॥ (३१।१)

स ते तदा नमस्कृत्वा राज्ञे दशरथाय च । (३२।१)

त्वया वीर विसृष्टस्तु प्रतिपेदे स्वम् आलयम् ॥ (३२।२)

मत्कृते काकमात्रे ऽपि ब्रह्मास्त्रं समुदीरितम् । (३३।१)

कस्माद् यो मां हरत् त्वत्तः क्षमसे तं महीपते ॥ (३३।२)

स कुरुष्व महोत्साहं कृपां मयि नरर्षभ । (३४।१)

आनृशंस्यं परो धर्मस्त्वत्त एव मया श्रुतः ॥ (३४।२)

जानामि त्वां महावीर्यं महोत्साहं महाबलम् । (३५।१)

अपारपारम् अक्षोभ्यं गाम्भीर्यात् सागरोपमम् । (३५।२)

भर्तारं ससमुद्राया धरण्या वासवोपमम् ॥ (३५।३)

एवम् अस्त्रविदां श्रेष्ठः सत्त्ववान् बलवान् अपि । (३६।१)

किमर्थम् अस्त्रं रक्षःसु न योजयसि राघव ॥ (३६।२)

न नागा नापि गन्धर्वा नासुरा न मरुद्गणाः । (३७।१)

रामस्य समरे वेगं शक्ताः प्रतिसमाधितुम् ॥ (३७।२)

तस्य वीर्यवतः कश्चिद् यद्यस्ति मयि संभ्रमः । (३८।१)

किमर्थं न शरैस्तीक्ष्णैः क्षयं नयति राक्षसान् ॥ (३८।२)

भ्रातुर् आदेशम् आदाय लक्ष्मणो वा परंतपः । (३९।१)

कस्य हेतोर् न मां वीरः परित्राति महाबलः ॥ (३९।२)

यदि तौ पुरुषव्याघ्रौ वाय्विन्द्रसमतेजसौ । (४०।१)

सुराणाम् अपि दुर्धर्षौ किमर्थं माम् उपेक्षतः ॥ (४०।२)

ममैव दुष्कृतं किंचिन् महद् अस्ति न संशयः । (४१।१)

समर्थावपि तौ यन्मां नावेक्षेते परंतपौ ॥ (४१।२)

कौसल्या लोकभर्तारं सुषुवे यं मनस्विनी । (४२।१)

तं ममार्थे सुखं पृच्छ शिरसा चाभिवादय ॥ (४२।२)

स्रजश्च सर्वरत्नानि प्रिया याश्च वराङ्गनाः । (४३।१)

ऐश्वर्यं च विशालायां पृथिव्याम् अपि दुर्लभम् ॥ (४३।२)

पितरं मातरं चैव संमान्याभिप्रसाद्य च । (४४।१)

अनुप्रव्रजितो रामं सुमित्रा येन सुप्रजाः । (४४।२)

आनुकूल्येन धर्मात्मा त्यक्त्वा सुखम् अनुत्तमम् ॥ (४४।३)

अनुगच्छति काकुत्स्थं भ्रातरं पालयन् वने । (४५।१)

सिंहस्कन्धो महाबाहुर् मनस्वी प्रियदर्शनः ॥ (४५।२)

पितृवद् वर्तते रामे मातृवन्मां समाचरन् । (४६।१)

ह्रियमाणां तदा वीरो न तु मां वेद लक्ष्मणः ॥ (४६।२)

वृद्धोपसेवी लक्ष्मीवाञ् शक्तो न बहुभाषिता । (४७।१)

राजपुत्रः प्रियश्रेष्ठः सदृशः श्वशुरस्य मे ॥ (४७।२)

मत्तः प्रियतरो नित्यं भ्राता रामस्य लक्ष्मणः । (४८।१)

नियुक्तो धुरि यस्यां तु ताम् उद्वहति वीर्यवान् ॥ (४८।२)

यं दृष्ट्वा राघवो नैव वृद्धम् आर्यम् अनुस्मरत् । (४९।१)

स ममार्थाय कुशलं वक्तव्यो वचनान्मम । (४९।२)

मृदुर् नित्यं शुचिर् दक्षः प्रियो रामस्य लक्ष्मणः ॥ (४९।३)

इदं ब्रूयाश्च मे नाथं शूरं रामं पुनः पुनः । (५०।१)

जीवितं धारयिष्यामि मासं दशरथात्मज । (५०।२)

ऊर्ध्वं मासान्न जीवेयं सत्येनाहं ब्रवीमि ते ॥ (५०।३)

रावणेनोपरुद्धां मां निकृत्या पापकर्मणा । (५१।१)

त्रातुम् अर्हसि वीर त्वं पातालाद् इव कौशिकीम् ॥ (५१।२)

ततो वस्त्रगतं मुक्त्वा दिव्यं चूडामणिं शुभम् । (५२।१)

प्रदेयो राघवायेति सीता हनुमते ददौ ॥ (५२।२)

प्रतिगृह्य ततो वीरो मणिरत्नम् अनुत्तमम् । (५३।१)

अङ्गुल्या योजयामास न ह्यस्य प्राभवद् भुजः ॥ (५३।२)

मणिरत्नं कपिवरः प्रतिगृह्याभिवाद्य च । (५४।१)

सीतां प्रदक्षिणं कृत्वा प्रणतः पार्श्वतः स्थितः ॥ (५४।२)

हर्षेण महता युक्तः सीतादर्शनजेन सः । (५५।१)

हृदयेन गतो रामं शरीरेण तु विष्ठितः ॥ (५५।२)

मणिवरम् उपगृह्य तं महार्हं जनकनृपात्मजया धृतं प्रभावात् । (५६।१)

गिरिवरपवनावधूतमुक्तः सुखितमनाः प्रतिसंक्रमं प्रपेदे ॥ (५६।२)