रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 21

527 of 606 · 58 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

एवं संचिन्त्य विप्रेन्द्रो जगाम लघुविक्रमः । (१।१)

evaṃ saṃcintya viprendro jagāma laghuvikramaḥ |

1.2१.२

आख्यातुं तद् यथावृत्तं यमस्य सदनं प्रति ॥ (१।२)

ākhyātuṃ tad yathāvṛttaṃ yamasya sadanaṃ prati ||

2.1२.१

अपश्यत् स यमं तत्र देवम् अग्निपुरस्कृतम् । (२।१)

apaśyat sa yamaṃ tatra devam agnipuraskṛtam |

2.2२.२

विधानम् उपतिष्ठन्तं प्राणिनो यस्य यादृशम् ॥ (२।२)

vidhānam upatiṣṭhantaṃ prāṇino yasya yādṛśam ||

3.1३.१

स तु दृष्ट्वा यमः प्राप्तं महर्षिं तत्र नारदम् । (३।१)

sa tu dṛṣṭvā yamaḥ prāptaṃ maharṣiṃ tatra nāradam |

3.2३.२

अब्रवीत् सुखम् आसीनम् अर्घ्यम् आवेद्य धर्मतः ॥ (३।२)

abravīt sukham āsīnam arghyam āvedya dharmataḥ ||

4.1४.१

कच्चित् क्षेमं नु देवर्षे कच्चिद् धर्मो न नश्यति । (४।१)

kaccit kṣemaṃ nu devarṣe kaccid dharmo na naśyati |

4.2४.२

किम् आगमनकृत्यं ते देवगन्धर्वसेवित ॥ (४।२)

kim āgamanakṛtyaṃ te devagandharvasevita ||

5.1५.१

अब्रवीत् तु तदा वाक्यं नारदो भगवान् ऋषिः । (५।१)

abravīt tu tadā vākyaṃ nārado bhagavān ṛṣiḥ |

5.2५.२

श्रूयताम् अभिधास्यामि विधानं च विधीयताम् ॥ (५।२)

śrūyatām abhidhāsyāmi vidhānaṃ ca vidhīyatām ||

6.1६.१

एष नाम्ना दशग्रीवः पितृराज निशाचरः । (६।१)

eṣa nāmnā daśagrīvaḥ pitṛrāja niśācaraḥ |

6.2६.२

उपयाति वशं नेतुं विक्रमैस्त्वां सुदुर्जयम् ॥ (६।२)

upayāti vaśaṃ netuṃ vikramaistvāṃ sudurjayam ||

7.1७.१

एतेन कारणेनाहं त्वरितो ऽस्म्यागतः प्रभो । (७।१)

etena kāraṇenāhaṃ tvarito 'smyāgataḥ prabho |

7.2७.२

दण्डप्रहरणस्याद्य तव किं नु करिष्यति ॥ (७।२)

daṇḍapraharaṇasyādya tava kiṃ nu kariṣyati ||

8.1८.१

एतस्मिन्न् अन्तरे दूराद् अंशुमन्तम् इवोदितम् । (८।१)

etasminn antare dūrād aṃśumantam ivoditam |

8.2८.२

ददृशे दिव्यम् आयान्तं विमानं तस्य रक्षसः ॥ (८।२)

dadṛśe divyam āyāntaṃ vimānaṃ tasya rakṣasaḥ ||

9.1९.१

तं देशं प्रभया तस्य पुष्पकस्य महाबलः । (९।१)

taṃ deśaṃ prabhayā tasya puṣpakasya mahābalaḥ |

9.2९.२

कृत्वा वितिमिरं सर्वं समीपं समवर्तत ॥ (९।२)

kṛtvā vitimiraṃ sarvaṃ samīpaṃ samavartata ||

10.1१०.१

स त्वपश्यन्महाबाहुर् दशग्रीवस्ततस्ततः । (१०।१)

sa tvapaśyanmahābāhur daśagrīvastatastataḥ |

10.2१०.२

प्राणिनः सुकृतं कर्म भुञ्जानांश्चैव दुष्कृतम् ॥ (१०।२)

prāṇinaḥ sukṛtaṃ karma bhuñjānāṃścaiva duṣkṛtam ||

11.1११.१

ततस्तान् वध्यमानांस्तु कर्मभिर् दुष्कृतैः स्वकैः । (११।१)

tatastān vadhyamānāṃstu karmabhir duṣkṛtaiḥ svakaiḥ |

11.2११.२

रावणो मोचयामास विक्रमेण बलाद् बली ॥ (११।२)

rāvaṇo mocayāmāsa vikrameṇa balād balī ||

12.1१२.१

प्रेतेषु मुच्यमानेषु राक्षसेन बलीयसा । (१२।१)

preteṣu mucyamāneṣu rākṣasena balīyasā |

12.2१२.२

प्रेतगोपाः सुसंरब्धा राक्षसेन्द्रम् अभिद्रवन् ॥ (१२।२)

pretagopāḥ susaṃrabdhā rākṣasendram abhidravan ||

13.1१३.१

ते प्रासैः परिघैः शूलैर् मुद्गरैः शक्तितोमरैः । (१३।१)

te prāsaiḥ parighaiḥ śūlair mudgaraiḥ śaktitomaraiḥ |

13.2१३.२

पुष्पकं समवर्षन्त शूराः शतसहस्रशः ॥ (१३।२)

puṣpakaṃ samavarṣanta śūrāḥ śatasahasraśaḥ ||

14.1१४.१

तस्यासनानि प्रासादान् वेदिकास्तरणानि च । (१४।१)

tasyāsanāni prāsādān vedikāstaraṇāni ca |

14.2१४.२

पुष्पकस्य बभञ्जुस्ते शीघ्रं मधुकरा इव ॥ (१४।२)

puṣpakasya babhañjuste śīghraṃ madhukarā iva ||

15.1१५.१

देवनिष्ठानभूतं तद् विमानं पुष्पकं मृधे । (१५।१)

devaniṣṭhānabhūtaṃ tad vimānaṃ puṣpakaṃ mṛdhe |

15.2१५.२

भज्यमानं तथैवासीद् अक्षयं ब्रह्मतेजसा ॥ (१५।२)

bhajyamānaṃ tathaivāsīd akṣayaṃ brahmatejasā ||

16.1१६.१

ततस्ते रावणामात्या यथाकामं यथाबलम् । (१६।१)

tataste rāvaṇāmātyā yathākāmaṃ yathābalam |

16.2१६.२

अयुध्यन्त महावीर्याः स च राजा दशाननः ॥ (१६।२)

ayudhyanta mahāvīryāḥ sa ca rājā daśānanaḥ ||

17.1१७.१

ते तु शोणितदिग्धाङ्गाः सर्वशस्त्रसमाहताः । (१७।१)

te tu śoṇitadigdhāṅgāḥ sarvaśastrasamāhatāḥ |

17.2१७.२

अमात्या राक्षसेन्द्रस्य चक्रुर् आयोधनं महत् ॥ (१७।२)

amātyā rākṣasendrasya cakrur āyodhanaṃ mahat ||

18.1१८.१

अन्योन्यं च महाभागा जघ्नुः प्रहरणैर् युधि । (१८।१)

anyonyaṃ ca mahābhāgā jaghnuḥ praharaṇair yudhi |

18.2१८.२

यमस्य च महत् सैन्यं राक्षसस्य च मन्त्रिणः ॥ (१८।२)

yamasya ca mahat sainyaṃ rākṣasasya ca mantriṇaḥ ||

19.1१९.१

अमात्यांस्तांस्तु संत्यज्य राक्षसस्य महौजसः । (१९।१)

amātyāṃstāṃstu saṃtyajya rākṣasasya mahaujasaḥ |

19.2१९.२

तम् एव समधावन्त शूलवर्षैर् दशाननम् ॥ (१९।२)

tam eva samadhāvanta śūlavarṣair daśānanam ||

20.1२०.१

ततः शोणितदिग्धाङ्गः प्रहारैर् जर्जरीकृतः । (२०।१)

tataḥ śoṇitadigdhāṅgaḥ prahārair jarjarīkṛtaḥ |

20.2२०.२

विमाने राक्षसश्रेष्ठः फुल्लाशोक इवाबभौ ॥ (२०।२)

vimāne rākṣasaśreṣṭhaḥ phullāśoka ivābabhau ||

21.1२१.१

स शूलानि गदाः प्रासाञ् शक्तितोमरसायकान् । (२१।१)

sa śūlāni gadāḥ prāsāñ śaktitomarasāyakān |

21.2२१.२

मुसलानि शिलावृक्षान्मुमोचास्त्रबलाद् बली ॥ (२१।२)

musalāni śilāvṛkṣānmumocāstrabalād balī ||

22.1२२.१

तांस्तु सर्वान् समाक्षिप्य तद् अस्त्रम् अपहत्य च । (२२।१)

tāṃstu sarvān samākṣipya tad astram apahatya ca |

22.2२२.२

जघ्नुस्ते राक्षसं घोरम् एकं शतसहस्रकः ॥ (२२।२)

jaghnuste rākṣasaṃ ghoram ekaṃ śatasahasrakaḥ ||

23.1२३.१

परिवार्य च तं सर्वे शैलं मेघोत्करा इव । (२३।१)

parivārya ca taṃ sarve śailaṃ meghotkarā iva |

23.2२३.२

भिन्दिपालैश्च शूलैश्च निरुच्छ्वासम् अकारयन् ॥ (२३।२)

bhindipālaiśca śūlaiśca nirucchvāsam akārayan ||

24.1२४.१

विमुक्तकवचः क्रुद्धः सिक्तः शोणितविस्रवैः । (२४।१)

vimuktakavacaḥ kruddhaḥ siktaḥ śoṇitavisravaiḥ |

24.2२४.२

स पुष्पकं परित्यज्य पृथिव्याम् अवतिष्ठत ॥ (२४।२)

sa puṣpakaṃ parityajya pṛthivyām avatiṣṭhata ||

25.1२५.१

ततः स कार्मुकी बाणी पृथिव्यां राक्षसाधिपः । (२५।१)

tataḥ sa kārmukī bāṇī pṛthivyāṃ rākṣasādhipaḥ |

25.2२५.२

लब्धसंज्ञो मुहूर्तेन क्रुद्धस्तस्थौ यथान्तकः ॥ (२५।२)

labdhasaṃjño muhūrtena kruddhastasthau yathāntakaḥ ||

26.1२६.१

ततः पाशुपतं दिव्यम् अस्त्रं संधाय कार्मुके । (२६।१)

tataḥ pāśupataṃ divyam astraṃ saṃdhāya kārmuke |

26.2२६.२

तिष्ठ तिष्ठेति तान् उक्त्वा तच्चापं व्यपकर्षत ॥ (२६।२)

tiṣṭha tiṣṭheti tān uktvā taccāpaṃ vyapakarṣata ||

27.1२७.१

ज्वालामाली स तु शरः क्रव्यादानुगतो रणे । (२७।१)

jvālāmālī sa tu śaraḥ kravyādānugato raṇe |

27.2२७.२

मुक्तो गुल्मान् द्रुमांश्चैव भस्म कृत्वा प्रधावति ॥ (२७।२)

mukto gulmān drumāṃścaiva bhasma kṛtvā pradhāvati ||

28.1२८.१

ते तस्य तेजसा दग्धाः सैन्या वैवस्वतस्य तु । (२८।१)

te tasya tejasā dagdhāḥ sainyā vaivasvatasya tu |

28.2२८.२

रणे तस्मिन्निपतिता दावदग्धा नगा इव ॥ (२८।२)

raṇe tasminnipatitā dāvadagdhā nagā iva ||

29.1२९.१

ततः स सचिवैः सार्धं राक्षसो भीमविक्रमः । (२९।१)

tataḥ sa sacivaiḥ sārdhaṃ rākṣaso bhīmavikramaḥ |

29.2२९.२

ननाद सुमहानादं कम्पयन्न् इव मेदिनीम् ॥ (२९।२)

nanāda sumahānādaṃ kampayann iva medinīm ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 21

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit