रामायणRāmāyaṇa

Rām, 5, 26

350 of 606 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सा राक्षसेन्द्रस्य वचो निशम्य तद् रावणस्याप्रियम् अप्रियार्ता । (१।१)

sā rākṣasendrasya vaco niśamya tad rāvaṇasyāpriyam apriyārtā |

1.2१.२

सीता वितत्रास यथा वनान्ते सिंहाभिपन्ना गजराजकन्या ॥ (१।२)

sītā vitatrāsa yathā vanānte siṃhābhipannā gajarājakanyā ||

2.1२.१

सा राक्षसीमध्यगता च भीरुर् वाग्भिर् भृशं रावणतर्जिता च । (२।१)

sā rākṣasīmadhyagatā ca bhīrur vāgbhir bhṛśaṃ rāvaṇatarjitā ca |

2.2२.२

कान्तारमध्ये विजने विसृष्टा बालेव कन्या विललाप सीता ॥ (२।२)

kāntāramadhye vijane visṛṣṭā bāleva kanyā vilalāpa sītā ||

3.1३.१

सत्यं बतेदं प्रवदन्ति लोके नाकालमृत्युर् भवतीति सन्तः । (३।१)

satyaṃ batedaṃ pravadanti loke nākālamṛtyur bhavatīti santaḥ |

3.2३.२

यत्राहम् एवं परिभर्त्स्यमाना जीवामि किंचित् क्षणम् अप्यपुण्या ॥ (३।२)

yatrāham evaṃ paribhartsyamānā jīvāmi kiṃcit kṣaṇam apyapuṇyā ||

4.1४.१

सुखाद् विहीनं बहुदुःखपूर्णम् इदं तु नूनं हृदयं स्थिरं मे । (४।१)

sukhād vihīnaṃ bahuduḥkhapūrṇam idaṃ tu nūnaṃ hṛdayaṃ sthiraṃ me |

4.2४.२

विदीर्यते यन्न सहस्रधाद्य वज्राहतं शृङ्गम् इवाचलस्य ॥ (४।२)

vidīryate yanna sahasradhādya vajrāhataṃ śṛṅgam ivācalasya ||

5.1५.१

नैवास्ति नूनं मम दोषम् अत्र वध्याहम् अस्याप्रियदर्शनस्य । (५।१)

naivāsti nūnaṃ mama doṣam atra vadhyāham asyāpriyadarśanasya |

5.2५.२

भावं न चास्याहम् अनुप्रदातुम् अलं द्विजो मन्त्रम् इवाद्विजाय ॥ (५।२)

bhāvaṃ na cāsyāham anupradātum alaṃ dvijo mantram ivādvijāya ||

6.1६.१

नूनं ममाङ्गान्यचिराद् अनार्यः शस्त्रैः शितैश्छेत्स्यति राक्षसेन्द्रः । (६।१)

nūnaṃ mamāṅgānyacirād anāryaḥ śastraiḥ śitaiśchetsyati rākṣasendraḥ |

6.2६.२

तस्मिन्न् अनागच्छति लोकनाथे गर्भस्थजन्तोर् इव शल्यकृन्तः ॥ (६।२)

tasminn anāgacchati lokanāthe garbhasthajantor iva śalyakṛntaḥ ||

7.1७.१

दुःखं बतेदं मम दुःखिताया मासौ चिरायाभिगमिष्यतो द्वौ । (७।१)

duḥkhaṃ batedaṃ mama duḥkhitāyā māsau cirāyābhigamiṣyato dvau |

7.2७.२

बद्धस्य वध्यस्य यथा निशान्ते राजापराधाद् इव तस्करस्य ॥ (७।२)

baddhasya vadhyasya yathā niśānte rājāparādhād iva taskarasya ||

8.1८.१

हा राम हा लक्ष्मण हा सुमित्रे हा राम मातः सह मे जनन्या । (८।१)

hā rāma hā lakṣmaṇa hā sumitre hā rāma mātaḥ saha me jananyā |

8.2८.२

एषा विपद्याम्यहम् अल्पभाग्या महार्णवे नौर् इव मूढवाता ॥ (८।२)

eṣā vipadyāmyaham alpabhāgyā mahārṇave naur iva mūḍhavātā ||

9.1९.१

तरस्विनौ धारयता मृगस्य सत्त्वेन रूपं मनुजेन्द्रपुत्रौ । (९।१)

tarasvinau dhārayatā mṛgasya sattvena rūpaṃ manujendraputrau |

9.2९.२

नूनं विशस्तौ मम कारणात् तौ सिंहर्षभौ द्वाविव वैद्युतेन ॥ (९।२)

nūnaṃ viśastau mama kāraṇāt tau siṃharṣabhau dvāviva vaidyutena ||

10.1१०.१

नूनं स कालो मृगरूपधारी माम् अल्पभाग्यां लुलुभे तदानीम् । (१०।१)

nūnaṃ sa kālo mṛgarūpadhārī mām alpabhāgyāṃ lulubhe tadānīm |

10.2१०.२

यत्रार्यपुत्रं विससर्ज मूढा रामानुजं लक्ष्मणपूर्वकं च ॥ (१०।२)

yatrāryaputraṃ visasarja mūḍhā rāmānujaṃ lakṣmaṇapūrvakaṃ ca ||

11.1११.१

हा राम सत्यव्रत दीर्घबाहो हा पूर्णचन्द्रप्रतिमानवक्त्र । (११।१)

hā rāma satyavrata dīrghabāho hā pūrṇacandrapratimānavaktra |

11.2११.२

हा जीवलोकस्य हितः प्रियश्च वध्यां न मां वेत्सि हि राक्षसानाम् ॥ (११।२)

hā jīvalokasya hitaḥ priyaśca vadhyāṃ na māṃ vetsi hi rākṣasānām ||

12.1१२.१

अनन्यदेवत्वम् इयं क्षमा च भूमौ च शय्या नियमश्च धर्मे । (१२।१)

ananyadevatvam iyaṃ kṣamā ca bhūmau ca śayyā niyamaśca dharme |

12.2१२.२

पतिव्रतात्वं विफलं ममेदं कृतं कृतघ्नेष्विव मानुषाणाम् ॥ (१२।२)

pativratātvaṃ viphalaṃ mamedaṃ kṛtaṃ kṛtaghneṣviva mānuṣāṇām ||

13.1१३.१

मोघो हि धर्मश्चरितो ममायं तथैकपत्नीत्वम् इदं निरर्थम् । (१३।१)

mogho hi dharmaścarito mamāyaṃ tathaikapatnītvam idaṃ nirartham |

13.2१३.२

या त्वां न पश्यामि कृशा विवर्णा हीना त्वया संगमने निराशा ॥ (१३।२)

yā tvāṃ na paśyāmi kṛśā vivarṇā hīnā tvayā saṃgamane nirāśā ||

14.1१४.१

पितुर् निर्देशं नियमेन कृत्वा वनान्निवृत्तश्चरितव्रतश्च । (१४।१)

pitur nirdeśaṃ niyamena kṛtvā vanānnivṛttaścaritavrataśca |

14.2१४.२

स्त्रीभिस्तु मन्ये विपुलेक्षणाभिः संरंस्यसे वीतभयः कृतार्थः ॥ (१४।२)

strībhistu manye vipulekṣaṇābhiḥ saṃraṃsyase vītabhayaḥ kṛtārthaḥ ||

15.1१५.१

अहं तु राम त्वयि जातकामा चिरं विनाशाय निबद्धभावा । (१५।१)

ahaṃ tu rāma tvayi jātakāmā ciraṃ vināśāya nibaddhabhāvā |

15.2१५.२

मोघं चरित्वाथ तपोव्रतं च त्यक्ष्यामि धिग् जीवितम् अल्पभाग्या ॥ (१५।२)

moghaṃ caritvātha tapovrataṃ ca tyakṣyāmi dhig jīvitam alpabhāgyā ||

16.1१६.१

सा जीवितं क्षिप्रम् अहं त्यजेयं विषेण शस्त्रेण शितेन वापि । (१६।१)

sā jīvitaṃ kṣipram ahaṃ tyajeyaṃ viṣeṇa śastreṇa śitena vāpi |

16.2१६.२

विषस्य दाता न तु मे ऽस्ति कश्चिच् छस्त्रस्य वा वेश्मनि राक्षसस्य ॥ (१६।२)

viṣasya dātā na tu me 'sti kaścic chastrasya vā veśmani rākṣasasya ||

17.1१७.१

शोकाभितप्ता बहुधा विचिन्त्य सीताथ वेण्युद्ग्रथनं गृहीत्वा । (१७।१)

śokābhitaptā bahudhā vicintya sītātha veṇyudgrathanaṃ gṛhītvā |

17.2१७.२

उद्बध्य वेण्युद्ग्रथनेन शीघ्रम् अहं गमिष्यामि यमस्य मूलम् ॥ (१७।२)

udbadhya veṇyudgrathanena śīghram ahaṃ gamiṣyāmi yamasya mūlam ||

18.1१८.१

इतीव सीता बहुधा विलप्य सर्वात्मना रामम् अनुस्मरन्ती । (१८।१)

itīva sītā bahudhā vilapya sarvātmanā rāmam anusmarantī |

18.2१८.२

प्रवेपमाना परिशुष्कवक्त्रा नगोत्तमं पुष्पितम् आससाद ॥ (१८।२)

pravepamānā pariśuṣkavaktrā nagottamaṃ puṣpitam āsasāda ||

19.1१९.१

उपस्थिता सा मृदुसर्वगात्री शाखां गृहीत्वाथ नगस्य तस्य । (१९।१)

upasthitā sā mṛdusarvagātrī śākhāṃ gṛhītvātha nagasya tasya |

19.2१९.२

तस्यास्तु रामं प्रविचिन्तयन्त्या रामानुजं स्वं च कुलं शुभाङ्ग्याः ॥ (१९।२)

tasyāstu rāmaṃ pravicintayantyā rāmānujaṃ svaṃ ca kulaṃ śubhāṅgyāḥ ||

20.1२०.१

शोकानिमित्तानि तदा बहूनि धैर्यार्जितानि प्रवराणि लोके । (२०।१)

śokānimittāni tadā bahūni dhairyārjitāni pravarāṇi loke |

20.2२०.२

प्रादुर्निमित्तानि तदा बभूवुः पुरापि सिद्धान्युपलक्षितानि ॥ (२०।२)

prādurnimittāni tadā babhūvuḥ purāpi siddhānyupalakṣitāni ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 5, 26

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit