रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 55

561 of 606 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

एवम् उक्तस्तु रामेण परां व्रीडाम् उपागतः । (१।१)

evam uktastu rāmeṇa parāṃ vrīḍām upāgataḥ |

1.2१.२

शत्रुघ्नो वीर्यसम्पन्नो मन्दं मन्दम् उवाच ह ॥ (१।२)

śatrughno vīryasampanno mandaṃ mandam uvāca ha ||

2.1२.१

अवश्यं करणीयं च शासनं पुरुषर्षभ । (२।१)

avaśyaṃ karaṇīyaṃ ca śāsanaṃ puruṣarṣabha |

2.2२.२

तव चैव महाभाग शासनं दुरतिक्रमम् । (२।२)

tava caiva mahābhāga śāsanaṃ duratikramam |

2.3२.३

अयं कामकरो राजंस्तवास्मि पुरुषर्षभ ॥ (२।३)

ayaṃ kāmakaro rājaṃstavāsmi puruṣarṣabha ||

3.1३.१

एवम् उक्ते तु शूरेण शत्रुघ्नेन महात्मना । (३।१)

evam ukte tu śūreṇa śatrughnena mahātmanā |

3.2३.२

उवाच रामः संहृष्टो लक्ष्मणं भरतं तथा ॥ (३।२)

uvāca rāmaḥ saṃhṛṣṭo lakṣmaṇaṃ bharataṃ tathā ||

4.1४.१

संभारान् अभिषेकस्य आनयध्वं समाहिताः । (४।१)

saṃbhārān abhiṣekasya ānayadhvaṃ samāhitāḥ |

4.2४.२

अद्यैव पुरुषव्याघ्रम् अभिषेक्ष्यामि दुर्जयम् ॥ (४।२)

adyaiva puruṣavyāghram abhiṣekṣyāmi durjayam ||

5.1५.१

पुरोधसं च काकुत्स्थौ नैगमान् ऋत्विजस्तथा । (५।१)

purodhasaṃ ca kākutsthau naigamān ṛtvijastathā |

5.2५.२

मन्त्रिणश्चैव मे सर्वान् आनयध्वं ममाज्ञया ॥ (५।२)

mantriṇaścaiva me sarvān ānayadhvaṃ mamājñayā ||

6.1६.१

राज्ञः शासनम् आज्ञाय तथाकुर्वन् महारथः । (६।१)

rājñaḥ śāsanam ājñāya tathākurvan mahārathaḥ |

6.2६.२

अभिषेकसमारम्भं पुरस्कृत्य पुरोधसं । (६।२)

abhiṣekasamārambhaṃ puraskṛtya purodhasaṃ |

6.3६.३

प्रविष्टा राजभवनं पुरंदरगृहोपमम् ॥ (६।३)

praviṣṭā rājabhavanaṃ puraṃdaragṛhopamam ||

7.1७.१

ततो ऽभिषेको ववृधे शत्रुघ्नस्य महात्मनः । (७।१)

tato 'bhiṣeko vavṛdhe śatrughnasya mahātmanaḥ |

7.2७.२

सम्प्रहर्षकरः श्रीमान् राघवस्य पुरस्य च ॥ (७।२)

sampraharṣakaraḥ śrīmān rāghavasya purasya ca ||

8.1८.१

ततो ऽभिषिक्तं शत्रुघ्नम् अङ्कम् आरोप्य राघवः । (८।१)

tato 'bhiṣiktaṃ śatrughnam aṅkam āropya rāghavaḥ |

8.2८.२

उवाच मधुरां वाणीं तेजस्तस्याभिपूरयन् ॥ (८।२)

uvāca madhurāṃ vāṇīṃ tejastasyābhipūrayan ||

9.1९.१

अयं शरस्त्वमोघस्ते दिव्यः परपुरंजयः । (९।१)

ayaṃ śarastvamoghaste divyaḥ parapuraṃjayaḥ |

9.2९.२

अनेन लवणं सौम्य हन्तासि रघुनन्दन ॥ (९।२)

anena lavaṇaṃ saumya hantāsi raghunandana ||

10.1१०.१

सृष्टः शरो ऽयं काकुत्स्थ यदा शेते महार्णवे । (१०।१)

sṛṣṭaḥ śaro 'yaṃ kākutstha yadā śete mahārṇave |

10.2१०.२

स्वयम्भूर् अजितो देवो यं नापश्यन् सुरासुराः ॥ (१०।२)

svayambhūr ajito devo yaṃ nāpaśyan surāsurāḥ ||

11.1११.१

अदृश्यः सर्वभूतानां तेनायं हि शरोत्तमः । (११।१)

adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ tenāyaṃ hi śarottamaḥ |

11.2११.२

सृष्टः क्रोधाभिभूतेन विनाशार्थं दुरात्मनोः । (११।२)

sṛṣṭaḥ krodhābhibhūtena vināśārthaṃ durātmanoḥ |

11.3११.३

मधुकैटभयोर् वीर विघाते वर्तमानयोः ॥ (११।३)

madhukaiṭabhayor vīra vighāte vartamānayoḥ ||

12.1१२.१

स्रष्टुकामेन लोकांस्त्रींस्तौ चानेन हतौ युधि । (१२।१)

sraṣṭukāmena lokāṃstrīṃstau cānena hatau yudhi |

12.2१२.२

अनेन शरमुख्येन ततो लोकांश्चकार सः ॥ (१२।२)

anena śaramukhyena tato lokāṃścakāra saḥ ||

13.1१३.१

नायं मया शरः पूर्वं रावणस्य वधार्थिना । (१३।१)

nāyaṃ mayā śaraḥ pūrvaṃ rāvaṇasya vadhārthinā |

13.2१३.२

मुक्तः शत्रुघ्न भूतानां महांस्त्रासो भवेद् इति ॥ (१३।२)

muktaḥ śatrughna bhūtānāṃ mahāṃstrāso bhaved iti ||

14.1१४.१

यच्च तस्य महच्छूलं त्र्यम्बकेण महात्मना । (१४।१)

yacca tasya mahacchūlaṃ tryambakeṇa mahātmanā |

14.2१४.२

दत्तं शत्रुविनाशाय मधोर् आयुधम् उत्तमम् ॥ (१४।२)

dattaṃ śatruvināśāya madhor āyudham uttamam ||

15.1१५.१

तत् संनिक्षिप्य भवने पूज्यमानं पुनः पुनः । (१५।१)

tat saṃnikṣipya bhavane pūjyamānaṃ punaḥ punaḥ |

15.2१५.२

दिशः सर्वाः समालोक्य प्राप्नोत्याहारम् आत्मनः ॥ (१५।२)

diśaḥ sarvāḥ samālokya prāpnotyāhāram ātmanaḥ ||

16.1१६.१

यदा तु युद्धम् आकाङ्क्षन् कश्चिद् एनं समाह्वयेत् । (१६।१)

yadā tu yuddham ākāṅkṣan kaścid enaṃ samāhvayet |

16.2१६.२

तदा शूलं गृहीत्वा तद् भस्म रक्षः करोति तम् ॥ (१६।२)

tadā śūlaṃ gṛhītvā tad bhasma rakṣaḥ karoti tam ||

17.1१७.१

स त्वं पुरुषशार्दूल तम् आयुधविवर्जितम् । (१७।१)

sa tvaṃ puruṣaśārdūla tam āyudhavivarjitam |

17.2१७.२

अप्रविष्टपुरं पूर्वं द्वारि तिष्ठ धृतायुधः ॥ (१७।२)

apraviṣṭapuraṃ pūrvaṃ dvāri tiṣṭha dhṛtāyudhaḥ ||

18.1१८.१

अप्रविष्टं च भवनं युद्धाय पुरुषर्षभ । (१८।१)

apraviṣṭaṃ ca bhavanaṃ yuddhāya puruṣarṣabha |

18.2१८.२

आह्वयेथा महाबाहो ततो हन्तासि राक्षसं ॥ (१८।२)

āhvayethā mahābāho tato hantāsi rākṣasaṃ ||

19.1१९.१

अन्यथा क्रियमाणे तु अवध्यः स भविष्यति । (१९।१)

anyathā kriyamāṇe tu avadhyaḥ sa bhaviṣyati |

19.2१९.२

यदि त्वेवं कृते वीर विनाशम् उपयास्यति ॥ (१९।२)

yadi tvevaṃ kṛte vīra vināśam upayāsyati ||

20.1२०.१

एतत् ते सर्वम् आख्यातं शूलस्य च विपर्ययम् । (२०।१)

etat te sarvam ākhyātaṃ śūlasya ca viparyayam |

20.2२०.२

श्रीमतः शितिकण्ठस्य कृत्यं हि दुरतिक्रमम् ॥ (२०।२)

śrīmataḥ śitikaṇṭhasya kṛtyaṃ hi duratikramam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 55

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit