रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 22

22 of 606 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

प्रभातायां तु शर्वर्यां विश्वामित्रो महामुनिः । (१।१)

prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ viśvāmitro mahāmuniḥ |

1.2१.२

अभ्यभाषत काकुत्स्थं शयानं पर्णसंस्तरे ॥ (१।२)

abhyabhāṣata kākutsthaṃ śayānaṃ parṇasaṃstare ||

2.1२.१

कौसल्या सुप्रजा राम पूर्वा संध्या प्रवर्तते । (२।१)

kausalyā suprajā rāma pūrvā saṃdhyā pravartate |

2.2२.२

उत्तिष्ठ नरशार्दूल कर्तव्यं दैवम् आह्निकम् ॥ (२।२)

uttiṣṭha naraśārdūla kartavyaṃ daivam āhnikam ||

3.1३.१

तस्यर्षेः परमोदारं वचः श्रुत्वा नृपात्मजौ । (३।१)

tasyarṣeḥ paramodāraṃ vacaḥ śrutvā nṛpātmajau |

3.2३.२

स्नात्वा कृतोदकौ वीरौ जेपतुः परमं जपम् ॥ (३।२)

snātvā kṛtodakau vīrau jepatuḥ paramaṃ japam ||

4.1४.१

कृताह्निकौ महावीर्यौ विश्वामित्रं तपोधनम् । (४।१)

kṛtāhnikau mahāvīryau viśvāmitraṃ tapodhanam |

4.2४.२

अभिवाद्याभिसंहृष्टौ गमनायोपतस्थतुः ॥ (४।२)

abhivādyābhisaṃhṛṣṭau gamanāyopatasthatuḥ ||

5.1५.१

तौ प्रयाते महावीर्यौ दिव्यं त्रिपथगां नदीम् । (५।१)

tau prayāte mahāvīryau divyaṃ tripathagāṃ nadīm |

5.2५.२

ददृशाते ततस् तत्र सरय्वाः संगमे शुभे ॥ (५।२)

dadṛśāte tatas tatra sarayvāḥ saṃgame śubhe ||

6.1६.१

तत्राश्रमपदं पुण्यम् ऋषीणाम् उग्रतेजसाम् । (६।१)

tatrāśramapadaṃ puṇyam ṛṣīṇām ugratejasām |

6.2६.२

बहुवर्षसहस्राणि तप्यतां परमं तपः ॥ (६।२)

bahuvarṣasahasrāṇi tapyatāṃ paramaṃ tapaḥ ||

7.1७.१

तं दृष्ट्वा परमप्रीतौ राघवौ पुण्यम् आश्रमम् । (७।१)

taṃ dṛṣṭvā paramaprītau rāghavau puṇyam āśramam |

7.2७.२

ऊचतुस् तं महात्मानं विश्वामित्रम् इदं वचः ॥ (७।२)

ūcatus taṃ mahātmānaṃ viśvāmitram idaṃ vacaḥ ||

8.1८.१

कस्यायम् आश्रमः पुण्यः को न्व् अस्मिन् वसते पुमान् । (८।१)

kasyāyam āśramaḥ puṇyaḥ ko nv asmin vasate pumān |

8.2८.२

भगवञ् श्रोतुम् इच्छावः परं कौतूहलं हि नौ ॥ (८।२)

bhagavañ śrotum icchāvaḥ paraṃ kautūhalaṃ hi nau ||

9.1९.१

तयोस् तद् वचनं श्रुत्वा प्रहस्य मुनिपुंगवः । (९।१)

tayos tad vacanaṃ śrutvā prahasya munipuṃgavaḥ |

9.2९.२

अब्रवीच् छ्रूयतां राम यस्यायं पूर्व आश्रमः ॥ (९।२)

abravīc chrūyatāṃ rāma yasyāyaṃ pūrva āśramaḥ ||

10.1१०.१

कन्दर्पो मूर्तिमान् आसीत् काम इत्य् उच्यते बुधैः ॥ (१०।१)

kandarpo mūrtimān āsīt kāma ity ucyate budhaiḥ ||

11.1११.१

तपस्यन्तम् इह स्थाणुं नियमेन समाहितम् । (११।१)

tapasyantam iha sthāṇuṃ niyamena samāhitam |

11.2११.२

कृतोद्वाहं तु देवेशं गच्छन्तं समरुद्गणम् । (११।२)

kṛtodvāhaṃ tu deveśaṃ gacchantaṃ samarudgaṇam |

11.3११.३

धर्षयामास दुर्मेधा हुंकृतश् च महात्मना ॥ (११।३)

dharṣayāmāsa durmedhā huṃkṛtaś ca mahātmanā ||

12.1१२.१

दग्धस्य तस्य रौद्रेण चक्षुषा रघुनन्दन । (१२।१)

dagdhasya tasya raudreṇa cakṣuṣā raghunandana |

12.2१२.२

व्यशीर्यन्त शरीरात् स्वात् सर्वगात्राणि दुर्मतेः ॥ (१२।२)

vyaśīryanta śarīrāt svāt sarvagātrāṇi durmateḥ ||

13.1१३.१

तस्य गात्रं हतं तत्र निर्दग्धस्य महात्मना । (१३।१)

tasya gātraṃ hataṃ tatra nirdagdhasya mahātmanā |

13.2१३.२

अशरीरः कृतः कामः क्रोधाद् देवेश्वरेण ह ॥ (१३।२)

aśarīraḥ kṛtaḥ kāmaḥ krodhād deveśvareṇa ha ||

14.1१४.१

अनङ्ग इति विख्यातस् तदा प्रभृति राघव । (१४।१)

anaṅga iti vikhyātas tadā prabhṛti rāghava |

14.2१४.२

स चाङ्गविषयः श्रीमान् यत्राङ्गं स मुमोच ह ॥ (१४।२)

sa cāṅgaviṣayaḥ śrīmān yatrāṅgaṃ sa mumoca ha ||

15.1१५.१

तस्यायम् आश्रमः पुण्यस् तस्येमे मुनयः पुरा । (१५।१)

tasyāyam āśramaḥ puṇyas tasyeme munayaḥ purā |

15.2१५.२

शिष्या धर्मपरा वीर तेषां पापं न विद्यते ॥ (१५।२)

śiṣyā dharmaparā vīra teṣāṃ pāpaṃ na vidyate ||

16.1१६.१

इहाद्य रजनीं राम वसेम शुभदर्शन । (१६।१)

ihādya rajanīṃ rāma vasema śubhadarśana |

16.2१६.२

पुण्ययोः सरितोर् मध्ये श्वस् तरिष्यामहे वयम् ॥ (१६।२)

puṇyayoḥ saritor madhye śvas tariṣyāmahe vayam ||

17.1१७.१

तेषां संवदतां तत्र तपो दीर्घेण चक्षुषा । (१७।१)

teṣāṃ saṃvadatāṃ tatra tapo dīrgheṇa cakṣuṣā |

17.2१७.२

विज्ञाय परमप्रीता मुनयो हर्षम् आगमन् ॥ (१७।२)

vijñāya paramaprītā munayo harṣam āgaman ||

18.1१८.१

अर्घ्यं पाद्यं तथातिथ्यं निवेद्य कुशिकात्मजे । (१८।१)

arghyaṃ pādyaṃ tathātithyaṃ nivedya kuśikātmaje |

18.2१८.२

रामलक्ष्मणयोः पश्चाद् अकुर्वन्न् अतिथिक्रियाम् ॥ (१८।२)

rāmalakṣmaṇayoḥ paścād akurvann atithikriyām ||

19.1१९.१

सत्कारं समनुप्राप्य कथाभिर् अभिरञ्जयन् । (१९।१)

satkāraṃ samanuprāpya kathābhir abhirañjayan |

19.2१९.२

न्यवसन् सुसुखं तत्र कामाश्रमपदे तदा ॥ (१९।२)

nyavasan susukhaṃ tatra kāmāśramapade tadā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 22

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit