रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 74

580 of 606 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तच्छ्रुत्वा भाषितं तस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः । (१।१)

tacchrutvā bhāṣitaṃ tasya rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ |

1.2१.२

द्वाःस्थः कुमारावाहूय राघवाय न्यवेदयत् ॥ (१।२)

dvāḥsthaḥ kumārāvāhūya rāghavāya nyavedayat ||

2.1२.१

दृष्ट्वा तु राघवः प्राप्तौ प्रियौ भरतलक्ष्मणौ । (२।१)

dṛṣṭvā tu rāghavaḥ prāptau priyau bharatalakṣmaṇau |

2.2२.२

परिष्वज्य ततो रामो वाक्यम् एतद् उवाच ह ॥ (२।२)

pariṣvajya tato rāmo vākyam etad uvāca ha ||

3.1३.१

कृतं मया यथातथ्यं द्विजकार्यम् अनुत्तमम् । (३।१)

kṛtaṃ mayā yathātathyaṃ dvijakāryam anuttamam |

3.2३.२

धर्मसेतुमतो भूयः कर्तुम् इच्छामि राघवौ ॥ (३।२)

dharmasetumato bhūyaḥ kartum icchāmi rāghavau ||

4.1४.१

युवाभ्याम् आत्मभूताभ्यां राजसूयम् अनुत्तमम् । (४।१)

yuvābhyām ātmabhūtābhyāṃ rājasūyam anuttamam |

4.2४.२

सहितो यष्टुम् इच्छामि तत्र धर्मो हि शाश्वतः ॥ (४।२)

sahito yaṣṭum icchāmi tatra dharmo hi śāśvataḥ ||

5.1५.१

इष्ट्वा तु राजसूयेन मित्रः शत्रुनिबर्हणः । (५।१)

iṣṭvā tu rājasūyena mitraḥ śatrunibarhaṇaḥ |

5.2५.२

सुहुतेन सुयज्ञेन वरुणत्वम् उपागमत् ॥ (५।२)

suhutena suyajñena varuṇatvam upāgamat ||

6.1६.१

सोमश्च राजसूयेन इष्ट्वा धर्मेण धर्मवित् । (६।१)

somaśca rājasūyena iṣṭvā dharmeṇa dharmavit |

6.2६.२

प्राप्तश्च सर्वलोकानां कीर्तिं स्थानं च शाश्वतम् ॥ (६।२)

prāptaśca sarvalokānāṃ kīrtiṃ sthānaṃ ca śāśvatam ||

7.1७.१

अस्मिन्न् अहनि यच्छ्रेयश्चिन्त्यतां तन्मया सह । (७।१)

asminn ahani yacchreyaścintyatāṃ tanmayā saha |

7.2७.२

हितं चायतियुक्तं च प्रयतौ वक्तुम् अर्हथः ॥ (७।२)

hitaṃ cāyatiyuktaṃ ca prayatau vaktum arhathaḥ ||

8.1८.१

श्रुत्वा तु राघवस्यैतद् वाक्यं वाक्यविशारदः । (८।१)

śrutvā tu rāghavasyaitad vākyaṃ vākyaviśāradaḥ |

8.2८.२

भरतः प्राञ्जलिर् भूत्वा वाक्यम् एतद् उवाच ह ॥ (८।२)

bharataḥ prāñjalir bhūtvā vākyam etad uvāca ha ||

9.1९.१

त्वयि धर्मः परः साधो त्वयि सर्वा वसुंधरा । (९।१)

tvayi dharmaḥ paraḥ sādho tvayi sarvā vasuṃdharā |

9.2९.२

प्रतिष्ठिता महाबाहो यशश्चामितविक्रम ॥ (९।२)

pratiṣṭhitā mahābāho yaśaścāmitavikrama ||

10.1१०.१

महीपालाश्च सर्वे त्वां प्रजापतिम् इवामराः । (१०।१)

mahīpālāśca sarve tvāṃ prajāpatim ivāmarāḥ |

10.2१०.२

निरीक्षन्ते महात्मानो लोकनाथं यथा वयम् ॥ (१०।२)

nirīkṣante mahātmāno lokanāthaṃ yathā vayam ||

11.1११.१

प्रजाश्च पितृवद् राजन् पश्यन्ति त्वां महाबल । (११।१)

prajāśca pitṛvad rājan paśyanti tvāṃ mahābala |

11.2११.२

पृथिव्यां गतिभूतो ऽसि प्राणिनाम् अपि राघव ॥ (११।२)

pṛthivyāṃ gatibhūto 'si prāṇinām api rāghava ||

12.1१२.१

स त्वम् एवंविधं यज्ञम् आहर्तासि कथं नृप । (१२।१)

sa tvam evaṃvidhaṃ yajñam āhartāsi kathaṃ nṛpa |

12.2१२.२

पृथिव्यां राजवंशानां विनाशो यत्र दृश्यते ॥ (१२।२)

pṛthivyāṃ rājavaṃśānāṃ vināśo yatra dṛśyate ||

13.1१३.१

पृथिव्यां ये च पुरुषा राजन् पौरुषम् आगताः । (१३।१)

pṛthivyāṃ ye ca puruṣā rājan pauruṣam āgatāḥ |

13.2१३.२

सर्वेषां भविता तत्र क्षयः सर्वान्तकोपमः ॥ (१३।२)

sarveṣāṃ bhavitā tatra kṣayaḥ sarvāntakopamaḥ ||

14.1१४.१

स त्वं पुरुषशार्दूल गुणैर् अतुलविक्रम । (१४।१)

sa tvaṃ puruṣaśārdūla guṇair atulavikrama |

14.2१४.२

पृथिवीं नार्हसे हन्तुं वशे हि तव वर्तते ॥ (१४।२)

pṛthivīṃ nārhase hantuṃ vaśe hi tava vartate ||

15.1१५.१

भरतस्य तु तद् वाक्यं श्रुत्वामृतमयं यथा । (१५।१)

bharatasya tu tad vākyaṃ śrutvāmṛtamayaṃ yathā |

15.2१५.२

प्रहर्षम् अतुलं लेभे रामः सत्यपराक्रमः ॥ (१५।२)

praharṣam atulaṃ lebhe rāmaḥ satyaparākramaḥ ||

16.1१६.१

उवाच च शुभां वाणीं कैकेय्या नन्दिवर्धनम् । (१६।१)

uvāca ca śubhāṃ vāṇīṃ kaikeyyā nandivardhanam |

16.2१६.२

प्रीतो ऽस्मि परितुष्टो ऽस्मि तवाद्य वचनेन हि ॥ (१६।२)

prīto 'smi parituṣṭo 'smi tavādya vacanena hi ||

17.1१७.१

इदं वचनम् अक्लीबं त्वया धर्मसमाहितम् । (१७।१)

idaṃ vacanam aklībaṃ tvayā dharmasamāhitam |

17.2१७.२

व्याहृतं पुरुषव्याघ्र पृथिव्याः परिपालनम् ॥ (१७।२)

vyāhṛtaṃ puruṣavyāghra pṛthivyāḥ paripālanam ||

18.1१८.१

एष तस्माद् अभिप्रायाद् राजसूयात् क्रतूत्तमात् । (१८।१)

eṣa tasmād abhiprāyād rājasūyāt kratūttamāt |

18.2१८.२

निवर्तयामि धर्मज्ञ तव सुव्याहृतेन वै ॥ (१८।२)

nivartayāmi dharmajña tava suvyāhṛtena vai ||

19.1१९.१

प्रजानां पालनं धर्मो राज्ञां यज्ञेन संमितः । (१९।१)

prajānāṃ pālanaṃ dharmo rājñāṃ yajñena saṃmitaḥ |

19.2१९.२

तस्माच्छृणोमि ते वाक्यं साधूक्तं सुसमाहितम् ॥ (१९।२)

tasmācchṛṇomi te vākyaṃ sādhūktaṃ susamāhitam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 74

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit