ज्ञातिदासी यतो जाता कैकेय्यास् तु सहोषिता । (१।१)

प्रासादं चन्द्रसंकाशम् आरुरोह यदृच्छया ॥ (१।२)

सिक्तराजपथां कृत्स्नां प्रकीर्णकमलोत्पलाम् । (२।१)

अयोध्यां मन्थरा तस्मात् प्रासादाद् अन्ववैक्षत ॥ (२।२)

पताकाभिर् वरार्हाभिर् ध्वजैश् च समलंकृताम् । (३।१)

सिक्तां चन्दनतोयैश् च शिरःस्नातजनैर् वृताम् ॥ (३।२)

अविदूरे स्थितां दृष्ट्वा धात्रीं पप्रच्छ मन्थरा । (४।१)

उत्तमेनाभिसंयुक्ता हर्षेणार्थपरा सती ॥ (४।२)

राममाता धनं किं नु जनेभ्यः सम्प्रयच्छति । (५।१)

अतिमात्रं प्रहर्षो ऽयं किं जनस्य च शंस मे । (५।२)

कारयिष्यति किं वापि सम्प्रहृष्टो महीपतिः ॥ (५।३)

विदीर्यमाणा हर्षेण धात्री परमया मुदा । (६।१)

आचचक्षे ऽथ कुब्जायै भूयसीं राघवे श्रियम् ॥ (६।२)

श्वः पुष्येण जितक्रोधं यौवराज्येन राघवम् । (७।१)

राजा दशरथो रामम् अभिषेचयितानघम् ॥ (७।२)

धात्र्यास् तु वचनं श्रुत्वा कुब्जा क्षिप्रम् अमर्षिता । (८।१)

कैलासशिखराकारात् प्रासादाद् अवरोहत ॥ (८।२)

सा दह्यमाना कोपेन मन्थरा पापदर्शिनी । (९।१)

शयानाम् एत्य कैकेयीम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (९।२)

उत्तिष्ठ मूढे किं शेषे भयं त्वाम् अभिवर्तते । (१०।१)

उपप्लुतमहौघेन किम् आत्मानं न बुध्यसे ॥ (१०।२)

अनिष्टे सुभगाकारे सौभाग्येन विकत्थसे । (११।१)

चलं हि तव सौभाग्यं नद्याः स्रोत इवोष्णगे ॥ (११।२)

एवम् उक्ता तु कैकेयी रुष्टया परुषं वचः । (१२।१)

कुब्जया पापदर्शिन्या विषादम् अगमत् परम् ॥ (१२।२)

कैकेयी त्व् अब्रवीत् कुब्जां कच्चित् क्षेमं न मन्थरे । (१३।१)

विषण्णवदनां हि त्वां लक्षये भृशदुःखिताम् ॥ (१३।२)

मन्थरा तु वचः श्रुत्वा कैकेय्या मधुराक्षरम् । (१४।१)

उवाच क्रोधसंयुक्ता वाक्यं वाक्यविशारदा ॥ (१४।२)

सा विषण्णतरा भूत्वा कुब्जा तस्या हितैषिणी । (१५।१)

विषादयन्ती प्रोवाच भेदयन्ती च राघवम् ॥ (१५।२)

अक्षेमं सुमहद् देवि प्रवृत्तं त्वद्विनाशनम् । (१६।१)

रामं दशरथो राजा यौवराज्ये ऽभिषेक्ष्यति ॥ (१६।२)

सास्म्य् अगाधे भये मग्ना दुःखशोकसमन्विता । (१७।१)

दह्यमानानलेनेव त्वद्धितार्थम् इहागता ॥ (१७।२)

तव दुःखेन कैकेयि मम दुःखं महद् भवेत् । (१८।१)

त्वद्वृद्धौ मम वृद्धिश् च भवेद् अत्र न संशयः ॥ (१८।२)

नराधिपकुले जाता महिषी त्वं महीपतेः । (१९।१)

उग्रत्वं राजधर्माणां कथं देवि न बुध्यसे ॥ (१९।२)

धर्मवादी शठो भर्ता श्लक्ष्णवादी च दारुणः । (२०।१)

शुद्धभावे न जानीषे तेनैवम् अतिसंधिता ॥ (२०।२)

उपस्थितं प्रयुञ्जानस् त्वयि सान्त्वम् अनर्थकम् । (२१।१)

अर्थेनैवाद्य ते भर्ता कौसल्यां योजयिष्यति ॥ (२१।२)

अपवाह्य स दुष्टात्मा भरतं तव बन्धुषु । (२२।१)

काल्यं स्थापयिता रामं राज्ये निहतकण्टके ॥ (२२।२)

शत्रुः पतिप्रवादेन मात्रेव हितकाम्यया । (२३।१)

आशीविष इवाङ्केन बाले परिधृतस् त्वया ॥ (२३।२)

यथा हि कुर्यात् सर्पो वा शत्रुर् वा प्रत्युपेक्षितः । (२४।१)

राज्ञा दशरथेनाद्य सपुत्रा त्वं तथा कृता ॥ (२४।२)

पापेनानृतसान्त्वेन बाले नित्यं सुखोचिते । (२५।१)

रामं स्थापयता राज्ये सानुबन्धा हता ह्य् असि ॥ (२५।२)

सा प्राप्तकालं कैकेयि क्षिप्रं कुरु हितं तव । (२६।१)

त्रायस्व पुत्रम् आत्मानं मां च विस्मयदर्शने ॥ (२६।२)

मन्थराया वचः श्रुत्वा शयनात् स शुभानना । (२७।१)

एवम् आभरणं तस्यै कुब्जायै प्रददौ शुभम् ॥ (२७।२)

दत्त्वा त्व् आभरणं तस्यै कुब्जायै प्रमदोत्तमा । (२८।१)

कैकेयी मन्थरां हृष्टा पुनर् एवाब्रवीद् इदम् ॥ (२८।२)

इदं तु मन्थरे मह्यम् आख्यासि परमं प्रियम् । (२९।१)

एतन् मे प्रियम् आख्यातुः किं वा भूयः करोमि ते ॥ (२९।२)

रामे वा भरते वाहं विशेषं नोपलक्षये । (३०।१)

तस्मात् तुष्टास्मि यद् राजा रामं राज्ये ऽभिषेक्ष्यति ॥ (३०।२)

न मे परं किंचिद् इतस् त्वया पुनः प्रियं प्रियार्हे सुवचं वचो वरम् । (३१।१)

तथा ह्य् अवोचस् त्वम् अतः प्रियोत्तरं वरं परं ते प्रददामि तं वृणु ॥ (३१।२)