तच्छ्रुत्वा लक्ष्मणेनोक्तं वाक्यं वाक्यविशारदः । (१।१)

प्रत्युवाच महातेजाः प्रहसन् राघवो वचः ॥ (१।२)

एवम् एतन्नरश्रेष्ठ यथा वदसि लक्ष्मण । (२।१)

वृत्रघातम् अशेषेण वाजिमेधफलं च यत् ॥ (२।२)

श्रूयते हि पुरा सौम्य कर्दमस्य प्रजापतेः । (३।१)

पुत्रो बाह्लीश्वरः श्रीमान् इलो नाम सुधार्मिकः ॥ (३।२)

स राजा पृथिवीं सर्वां वशे कृत्वा महायशाः । (४।१)

राज्यं चैव नरव्याघ्र पुत्रवत् पर्यपालयत् ॥ (४।२)

सुरैश्च परमोदारैर् दैतेयैश्च महासुरैः । (५।१)

नागराक्षसगन्धर्वैर् यक्षैश्च सुमहात्मभिः ॥ (५।२)

पूज्यते नित्यशः सौम्य भयार्तै रघुनन्दन । (६।१)

अबिभ्यंश्च त्रयो लोकाः सरोषस्य महात्मनः ॥ (६।२)

स राजा तादृशो ह्यासीद् धर्मे वीर्ये च निष्ठितः । (७।१)

बुद्ध्या च परमोदारो बाह्लीकानां महायशाः ॥ (७।२)

स प्रचक्रे महाबाहुर् मृगयां रुचिरे वने । (८।१)

चैत्रे मनोरमे मासि सभृत्यबलवाहनः ॥ (८।२)

प्रजघ्ने स नृपो ऽरण्ये मृगाञ्शतसहस्रशः । (९।१)

हत्वैव तृप्तिर् नाभूच्च राज्ञस्तस्य महात्मनः ॥ (९।२)

नानामृगाणाम् अयुतं वध्यमानं महात्मना । (१०।१)

यत्र जातो महासेनस्तं देशम् उपचक्रमे ॥ (१०।२)

तस्मिंस्तु देवदेवेशः शैलराजसुतां हरः । (११।१)

रमयामास दुर्धर्षैः सर्वैर् अनुचरैः सह ॥ (११।२)

कृत्वा स्त्रीभूतम् आत्मानम् उमेशो गोपतिध्वजः । (१२।१)

देव्याः प्रियचिकीर्षुः स तस्मिन् पर्वतनिर्झरे ॥ (१२।२)

ये च तत्र वनोद्देशे सत्त्वाः पुरुषवादिनः । (१३।१)

यच्च किंचन तत् सर्वं नारीसंज्ञं बभूव ह ॥ (१३।२)

एतस्मिन्न् अन्तरे राजा स इलः कर्दमात्मजः । (१४।१)

निघ्नन्मृगसहस्राणि तं देशम् उपचक्रमे ॥ (१४।२)

स दृष्ट्वा स्त्रीकृतं सर्वं सव्यालमृगपक्षिणम् । (१५।१)

आत्मानं सानुगं चैव स्त्रीभूतं रघुनन्दन ॥ (१५।२)

तस्य दुःखं महत् त्वासीद् दृष्ट्वात्मानं तथागतम् । (१६।१)

उमापतेश्च तत् कर्म ज्ञात्वा त्रासम् उपागमत् ॥ (१६।२)

ततो देवं महात्मानं शितिकण्ठं कपर्दिनम् । (१७।१)

जगाम शरणं राजा सभृत्यबलवाहनः ॥ (१७।२)

ततः प्रहस्य वरदः सह देव्या महायशाः । (१८।१)

प्रजापतिसुतं वाक्यम् उवाच वरदः स्वयम् ॥ (१८।२)

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ राजर्षे कार्दमेय महाबल । (१९।१)

पुरुषत्वम् ऋते सौम्य वरं वरय सुव्रत ॥ (१९।२)

ततः स राजा शोकार्ताः प्रत्याख्यातो महात्मना । (२०।१)

न स जग्राह स्त्रीभूतो वरम् अन्यं सुरोत्तमात् ॥ (२०।२)

ततः शोकेन महता शैलराजसुतां नृपः । (२१।१)

प्रणिपत्य महादेवीं सर्वेणैवान्तरात्मना ॥ (२१।२)

ईशे वराणां वरदे लोकानाम् असि भामिनि । (२२।१)

अमोघदर्शने देवि भजे सौम्ये नमो ऽस्तु ते ॥ (२२।२)

हृद्गतं तस्य राजर्षेर् विज्ञाय हरसंनिधौ । (२३।१)

प्रत्युवाच शुभं वाक्यं देवी रुद्रस्य संमता ॥ (२३।२)

अर्धस्य देवो वरदो वरार्धस्य तथा ह्यहम् । (२४।१)

तस्माद् अर्धं गृहाण त्वं स्त्रीपुंसोर् यावद् इच्छसि ॥ (२४।२)

तद् अद्भुततमं श्रुत्वा देव्या वरम् अनुत्तमम् । (२५।१)

सम्प्रहृष्टमना भूत्वा राजा वाक्यम् अथाब्रवीत् ॥ (२५।२)

यदि देवि प्रसन्ना मे रूपेणाप्रतिमा भुवि । (२६।१)

मासं स्त्रीत्वम् उपासित्वा मासं स्यां पुरुषः पुनः ॥ (२६।२)

ईप्सितं तस्य विज्ञाय देवी सुरुचिरानना । (२७।१)

प्रत्युवाच शुभं वाक्यम् एवम् एतद् भविष्यति ॥ (२७।२)

राजन् पुरुषभूतस्त्वं स्त्रीभावं न स्मरिष्यसि । (२८।१)

स्त्रीभूतश्चापरं मासं न स्मरिष्यसि पौरुषम् ॥ (२८।२)

एवं स राजा पुरुषो मासं भूत्वाथ कार्दमिः । (२९।१)

त्रैलोक्यसुन्दरी नारी मासम् एकम् इलाभवत् ॥ (२९।२)