रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 14

520 of 606 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ततः स सचिवैः सार्धं षड्भिर् नित्यं बलोत्कटैः । (१।१)

tataḥ sa sacivaiḥ sārdhaṃ ṣaḍbhir nityaṃ balotkaṭaiḥ |

1.2१.२

महोदरप्रहस्ताभ्यां मारीचशुकसारणैः ॥ (१।२)

mahodaraprahastābhyāṃ mārīcaśukasāraṇaiḥ ||

2.1२.१

धूम्राक्षेण च वीरेण नित्यं समरगृध्नुना । (२।१)

dhūmrākṣeṇa ca vīreṇa nityaṃ samaragṛdhnunā |

2.2२.२

वृतः सम्प्रययौ श्रीमान् क्रोधाल्लोकान् दहन्न् इव ॥ (२।२)

vṛtaḥ samprayayau śrīmān krodhāllokān dahann iva ||

3.1३.१

पुराणि स नदीः शैलान् वनान्युपवनानि च । (३।१)

purāṇi sa nadīḥ śailān vanānyupavanāni ca |

3.2३.२

अतिक्रम्य मुहूर्तेन कैलासं गिरिम् आविशत् ॥ (३।२)

atikramya muhūrtena kailāsaṃ girim āviśat ||

4.1४.१

तं निविष्टं गिरौ तस्मिन् राक्षसेन्द्रं निशम्य तु । (४।१)

taṃ niviṣṭaṃ girau tasmin rākṣasendraṃ niśamya tu |

4.2४.२

राज्ञो भ्रातायम् इत्युक्त्वा गता यत्र धनेश्वरः ॥ (४।२)

rājño bhrātāyam ityuktvā gatā yatra dhaneśvaraḥ ||

5.1५.१

गत्वा तु सर्वम् आचख्युर् भ्रातुस्तस्य विनिश्चयम् । (५।१)

gatvā tu sarvam ācakhyur bhrātustasya viniścayam |

5.2५.२

अनुज्ञाता ययुश्चैव युद्धाय धनदेन ते ॥ (५।२)

anujñātā yayuścaiva yuddhāya dhanadena te ||

6.1६.१

ततो बलस्य संक्षोभः सागरस्येव वर्धतः । (६।१)

tato balasya saṃkṣobhaḥ sāgarasyeva vardhataḥ |

6.2६.२

अभून्नैरृतराजस्य गिरिं संचालयन्न् इव ॥ (६।२)

abhūnnairṛtarājasya giriṃ saṃcālayann iva ||

7.1७.१

ततो युद्धं समभवद् यक्षराक्षससंकुलम् । (७।१)

tato yuddhaṃ samabhavad yakṣarākṣasasaṃkulam |

7.2७.२

व्यथिताश्चाभवंस्तत्र सचिवास्तस्य रक्षसः ॥ (७।२)

vyathitāścābhavaṃstatra sacivāstasya rakṣasaḥ ||

8.1८.१

तं दृष्ट्वा तादृशं सैन्यं दशग्रीवो निशाचरः । (८।१)

taṃ dṛṣṭvā tādṛśaṃ sainyaṃ daśagrīvo niśācaraḥ |

8.2८.२

हर्षान्नादं ततः कृत्वा रोषात् समभिवर्तत ॥ (८।२)

harṣānnādaṃ tataḥ kṛtvā roṣāt samabhivartata ||

9.1९.१

ये तु ते राक्षसेन्द्रस्य सचिवा घोरविक्रमाः । (९।१)

ye tu te rākṣasendrasya sacivā ghoravikramāḥ |

9.2९.२

ते सहस्रं सहस्राणाम् एकैकं समयोधयन् ॥ (९।२)

te sahasraṃ sahasrāṇām ekaikaṃ samayodhayan ||

10.1१०.१

ततो गदाभिः परिघैर् असिभिः शक्तितोमरैः । (१०।१)

tato gadābhiḥ parighair asibhiḥ śaktitomaraiḥ |

10.2१०.२

वध्यमानो दशग्रीवस्तत् सैन्यं समगाहत ॥ (१०।२)

vadhyamāno daśagrīvastat sainyaṃ samagāhata ||

11.1११.१

तैर् निरुच्छ्वासवत् तत्र वध्यमानो दशाननः । (११।१)

tair nirucchvāsavat tatra vadhyamāno daśānanaḥ |

11.2११.२

वर्षमाणैर् इव घनैर् यक्षेन्द्रैः संनिरुध्यत ॥ (११।२)

varṣamāṇair iva ghanair yakṣendraiḥ saṃnirudhyata ||

12.1१२.१

स दुरात्मा समुद्यम्य कालदण्डोपमां गदाम् । (१२।१)

sa durātmā samudyamya kāladaṇḍopamāṃ gadām |

12.2१२.२

प्रविवेश ततः सैन्यं नयन् यक्षान् यमक्षयम् ॥ (१२।२)

praviveśa tataḥ sainyaṃ nayan yakṣān yamakṣayam ||

13.1१३.१

स कक्षम् इव विस्तीर्णं शुष्केन्धनसमाकुलम् । (१३।१)

sa kakṣam iva vistīrṇaṃ śuṣkendhanasamākulam |

13.2१३.२

वातेनाग्निर् इवायत्तो ऽदहत् सैन्यं सुदारुणम् ॥ (१३।२)

vātenāgnir ivāyatto 'dahat sainyaṃ sudāruṇam ||

14.1१४.१

तैस्तु तस्य मृधे ऽमात्यैर् महोदरशुकादिभिः । (१४।१)

taistu tasya mṛdhe 'mātyair mahodaraśukādibhiḥ |

14.2१४.२

अल्पावशिष्टास्ते यक्षाः कृता वातैर् इवाम्बुदाः ॥ (१४।२)

alpāvaśiṣṭāste yakṣāḥ kṛtā vātair ivāmbudāḥ ||

15.1१५.१

केचित् त्वायुधभग्नाङ्गाः पतिताः समरक्षितौ । (१५।१)

kecit tvāyudhabhagnāṅgāḥ patitāḥ samarakṣitau |

15.2१५.२

ओष्ठान् स्वदशनैस्तीक्ष्णैर् दंशन्तो भुवि पातिताः ॥ (१५।२)

oṣṭhān svadaśanaistīkṣṇair daṃśanto bhuvi pātitāḥ ||

16.1१६.१

भयाद् अन्योन्यम् आलिङ्ग्य भ्रष्टशस्त्रा रणाजिरे । (१६।१)

bhayād anyonyam āliṅgya bhraṣṭaśastrā raṇājire |

16.2१६.२

निषेदुस्ते तदा यक्षाः कूला जलहता इव ॥ (१६।२)

niṣeduste tadā yakṣāḥ kūlā jalahatā iva ||

17.1१७.१

हतानां स्वर्गसंस्थानां युध्यतां पृथिवीतले । (१७।१)

hatānāṃ svargasaṃsthānāṃ yudhyatāṃ pṛthivītale |

17.2१७.२

प्रेक्षताम् ऋषिसंघानां न बभूवान्तरं दिवि ॥ (१७।२)

prekṣatām ṛṣisaṃghānāṃ na babhūvāntaraṃ divi ||

18.1१८.१

एतस्मिन्न् अन्तरे राम विस्तीर्णबलवाहनः । (१८।१)

etasminn antare rāma vistīrṇabalavāhanaḥ |

18.2१८.२

अगमत् सुमहान् यक्षो नाम्ना संयोधकण्टकः ॥ (१८।२)

agamat sumahān yakṣo nāmnā saṃyodhakaṇṭakaḥ ||

19.1१९.१

तेन यक्षेण मारीचो विष्णुनेव समाहतः । (१९।१)

tena yakṣeṇa mārīco viṣṇuneva samāhataḥ |

19.2१९.२

पतितः पृथिवीं भेजे क्षीणपुण्य इवाम्बरात् ॥ (१९।२)

patitaḥ pṛthivīṃ bheje kṣīṇapuṇya ivāmbarāt ||

20.1२०.१

प्राप्तसंज्ञो मुहूर्तेन विश्रम्य च निशाचरः । (२०।१)

prāptasaṃjño muhūrtena viśramya ca niśācaraḥ |

20.2२०.२

तं यक्षं योधयामास स च भग्नः प्रदुद्रुवे ॥ (२०।२)

taṃ yakṣaṃ yodhayāmāsa sa ca bhagnaḥ pradudruve ||

21.1२१.१

ततः काञ्चनचित्राङ्गं वैदूर्यरजतोक्षितम् । (२१।१)

tataḥ kāñcanacitrāṅgaṃ vaidūryarajatokṣitam |

21.2२१.२

मर्यादां द्वारपालानां तोरणं तत् समाविशत् ॥ (२१।२)

maryādāṃ dvārapālānāṃ toraṇaṃ tat samāviśat ||

22.1२२.१

ततो राम दशग्रीवं प्रविशन्तं निशाचरम् । (२२।१)

tato rāma daśagrīvaṃ praviśantaṃ niśācaram |

22.2२२.२

सूर्यभानुर् इति ख्यातो द्वारपालो न्यवारयत् ॥ (२२।२)

sūryabhānur iti khyāto dvārapālo nyavārayat ||

23.1२३.१

ततस्तोरणम् उत्पाट्य तेन यक्षेण ताडितः । (२३।१)

tatastoraṇam utpāṭya tena yakṣeṇa tāḍitaḥ |

23.2२३.२

राक्षसो यक्षसृष्टेन तोरणेन समाहतः । (२३।२)

rākṣaso yakṣasṛṣṭena toraṇena samāhataḥ |

23.3२३.३

न क्षितिं प्रययौ राम वरात् सलिलयोनिनः ॥ (२३।३)

na kṣitiṃ prayayau rāma varāt salilayoninaḥ ||

24.1२४.१

स तु तेनैव तं यक्षं तोरणेन समाहनत् । (२४।१)

sa tu tenaiva taṃ yakṣaṃ toraṇena samāhanat |

24.2२४.२

नादृश्यत तदा यक्षो भस्म तेन कृतस्तु सः ॥ (२४।२)

nādṛśyata tadā yakṣo bhasma tena kṛtastu saḥ ||

25.1२५.१

ततः प्रदुद्रुवुः सर्वे यक्षा दृष्ट्वा पराक्रमम् । (२५।१)

tataḥ pradudruvuḥ sarve yakṣā dṛṣṭvā parākramam |

25.2२५.२

ततो नदीर् गुहाश्चैव विविशुर् भयपीडिताः ॥ (२५।२)

tato nadīr guhāścaiva viviśur bhayapīḍitāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 14

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit