तथोक्तवति रामे तु तस्य जन्म तद् अद्भुतम् । (१।१)

उवाच लक्ष्मणो भूयो भरतश्च महायशाः ॥ (१।२)

सा प्रिया सोमपुत्रस्य संवत्सरम् अथोषिता । (२।१)

अकरोत् किं नरश्रेष्ठ तत् त्वं शंसितुम् अर्हसि ॥ (२।२)

तयोस्तद् वाक्यमाधुर्यं निशम्य परिपृच्छतोः । (३।१)

रामः पुनर् उवाचेमां प्रजापतिसुते कथाम् ॥ (३।२)

पुरुषत्वं गते शूरे बुधः परमबुद्धिमान् । (४।१)

संवर्तं परमोदारम् आजुहाव महायशाः ॥ (४।२)

च्यवनं भृगुपुत्रं च मुनिं चारिष्टनेमिनम् । (५।१)

प्रमोदनं मोदकरं ततो दुर्वाससं मुनिम् ॥ (५।२)

एतान् सर्वान् समानीय वाक्यज्ञस्तत्त्वदर्शिनः । (६।१)

उवाच सर्वान् सुहृदो धैर्येण सुसमाहितः ॥ (६।२)

अयं राजा महाबाहुः कर्दमस्य इलः सुतः । (७।१)

जानीतैनं यथाभूतं श्रेयो ह्यस्य विधीयताम् ॥ (७।२)

तेषां संवदताम् एव तम् आश्रमम् उपागमत् । (८।१)

कर्दमः सुमहातेजा द्विजैः सह महात्मभिः ॥ (८।२)

पुलस्त्यश्च क्रतुश्चैव वषट्कारस्तथैव च । (९।१)

ॐकारश्च महातेजास्तम् आश्रमम् उपागमन् ॥ (९।२)

ते सर्वे हृष्टमनसः परस्परसमागमे । (१०।१)

हितैषिणो बाह्लिपतेः पृथग् वाक्यम् अथाब्रुवन् ॥ (१०।२)

कर्दमस्त्वब्रवीद् वाक्यं सुतार्थं परमं हितम् । (११।१)

द्विजाः शृणुत मद्वाक्यं यच्छ्रेयः पार्थिवस्य हि ॥ (११।२)

नान्यं पश्यामि भैषज्यम् अन्तरेण वृषध्वजम् । (१२।१)

नाश्वमेधात् परो यज्ञः प्रियश्चैव महात्मनः ॥ (१२।२)

तस्माद् यजामहे सर्वे पार्थिवार्थे दुरासदम् । (१३।१)

कर्दमेनैवम् उक्तास्तु सर्व एव द्विजर्षभाः । (१३।२)

रोचयन्ति स्म तं यज्ञं रुद्रस्याराधनं प्रति ॥ (१३।३)

संवर्तस्य तु राजर्षिः शिष्यः परपुरंजयः । (१४।१)

मरुत्त इति विख्यतस्तं यज्ञं समुपाहरत् ॥ (१४।२)

ततो यज्ञो महान् आसीद् बुधाश्रमसमीपतः । (१५।१)

रुद्रश्च परमं तोषम् आजगाम महायशाः ॥ (१५।२)

अथ यज्ञसमाप्तौ तु प्रीतः परमया मुदा । (१६।१)

उमापतिर् द्विजान् सर्वान् उवाचेदम् इलां प्रति ॥ (१६।२)

प्रीतो ऽस्मि हयमेधेन भक्त्या च द्विजसत्तमाः । (१७।१)

अस्य बाह्लिपतेश्चैव किं करोमि प्रियं शुभम् ॥ (१७।२)

तथा वदति देवेशे द्विजास्ते सुसमाहिताः । (१८।१)

प्रसादयन्ति देवेशं यथा स्यात् पुरुषस्त्विला ॥ (१८।२)

ततः प्रीतमना रुद्रः पुरुषत्वं ददौ पुनः । (१९।१)

इलायै सुमहातेजा दत्त्वा चान्तरधीयत ॥ (१९।२)

निवृत्ते हयमेधे तु गते चादर्शनं हरे । (२०।१)

यथागतं द्विजाः सर्वे अगच्छन् दीर्घदर्शिनः ॥ (२०।२)

राजा तु बाह्लिम् उत्सृज्य मध्यदेशे ह्यनुत्तमम् । (२१।१)

निवेशयामास पुरं प्रतिष्ठानं यशस्करम् ॥ (२१।२)

शशबिन्दुस्तु राजासीद् बाह्ल्यां परपुरंजयः । (२२।१)

प्रतिष्ठान इलो राजा प्रजापतिसुतो बली ॥ (२२।२)

स काले प्राप्तवांल् लोकम् इलो ब्राह्मम् अनुत्तमम् । (२३।१)

ऐलः पुरूरवा राजा प्रतिष्ठानम् अवाप्तवान् ॥ (२३।२)

ईदृशो ह्यश्वमेधस्य प्रभावः पुरुषर्षभौ । (२४।१)

स्त्रीभूतः पौरुषं लेभे यच्चान्यद् अपि दुर्लभम् ॥ (२४।२)