रामायणRāmāyaṇa

Rām, 3, 2

189 of 606 · 52 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

कृतातिथ्यो ऽथ रामस् तु सूर्यस्योदयनं प्रति । (१।१)

kṛtātithyo 'tha rāmas tu sūryasyodayanaṃ prati |

1.2१.२

आमन्त्र्य स मुनीन् सर्वान् वनम् एवान्वगाहत ॥ (१।२)

āmantrya sa munīn sarvān vanam evānvagāhata ||

2.1२.१

नानामृगगणाकीर्णं शार्दूलवृकसेवितम् । (२।१)

nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ śārdūlavṛkasevitam |

2.2२.२

ध्वस्तवृक्षलतागुल्मं दुर्दर्शसलिलाशयम् ॥ (२।२)

dhvastavṛkṣalatāgulmaṃ durdarśasalilāśayam ||

3.1३.१

निष्कूजनानाशकुनि झिल्लिकागणनादितम् । (३।१)

niṣkūjanānāśakuni jhillikāgaṇanāditam |

3.2३.२

लक्ष्मणानुगतो रामो वनमध्यं ददर्श ह ॥ (३।२)

lakṣmaṇānugato rāmo vanamadhyaṃ dadarśa ha ||

4.1४.१

वनमध्ये तु काकुत्स्थस् तस्मिन् घोरमृगायुते । (४।१)

vanamadhye tu kākutsthas tasmin ghoramṛgāyute |

4.2४.२

ददर्श गिरिशृङ्गाभं पुरुषादं महास्वनम् ॥ (४।२)

dadarśa giriśṛṅgābhaṃ puruṣādaṃ mahāsvanam ||

5.1५.१

गभीराक्षं महावक्त्रं विकटं विषमोदरम् । (५।१)

gabhīrākṣaṃ mahāvaktraṃ vikaṭaṃ viṣamodaram |

5.2५.२

बीभत्सं विषमं दीर्घं विकृतं घोरदर्शनम् ॥ (५।२)

bībhatsaṃ viṣamaṃ dīrghaṃ vikṛtaṃ ghoradarśanam ||

6.1६.१

वसानं चर्म वैयाघ्रं वसार्द्रं रुधिरोक्षितम् । (६।१)

vasānaṃ carma vaiyāghraṃ vasārdraṃ rudhirokṣitam |

6.2६.२

त्रासनं सर्वभूतानां व्यादितास्यम् इवान्तकम् ॥ (६।२)

trāsanaṃ sarvabhūtānāṃ vyāditāsyam ivāntakam ||

7.1७.१

त्रीन् सिंहांश् चतुरो व्याघ्रान् द्वौ वृकौ पृषतान् दश । (७।१)

trīn siṃhāṃś caturo vyāghrān dvau vṛkau pṛṣatān daśa |

7.2७.२

सविषाणं वसादिग्धं गजस्य च शिरो महत् ॥ (७।२)

saviṣāṇaṃ vasādigdhaṃ gajasya ca śiro mahat ||

8.1८.१

अवसज्यायसे शूले विनदन्तं महास्वनम् । (८।१)

avasajyāyase śūle vinadantaṃ mahāsvanam |

8.2८.२

स रामं लक्ष्मणं चैव सीतां दृष्ट्वा च मैथिलीम् ॥ (८।२)

sa rāmaṃ lakṣmaṇaṃ caiva sītāṃ dṛṣṭvā ca maithilīm ||

9.1९.१

अभ्यधावत् सुसंक्रुद्धः प्रजाः काल इवान्तकः । (९।१)

abhyadhāvat susaṃkruddhaḥ prajāḥ kāla ivāntakaḥ |

9.2९.२

स कृत्वा भैरवं नादं चालयन्न् इव मेदिनीम् ॥ (९।२)

sa kṛtvā bhairavaṃ nādaṃ cālayann iva medinīm ||

10.1१०.१

अङ्गेनादाय वैदेहीम् अपक्रम्य ततो ऽब्रवीत् । (१०।१)

aṅgenādāya vaidehīm apakramya tato 'bravīt |

10.2१०.२

युवां जटाचीरधरौ सभार्यौ क्षीणजीवितौ ॥ (१०।२)

yuvāṃ jaṭācīradharau sabhāryau kṣīṇajīvitau ||

11.1११.१

प्रविष्टौ दण्डकारण्यं शरचापासिधारिणौ । (११।१)

praviṣṭau daṇḍakāraṇyaṃ śaracāpāsidhāriṇau |

11.2११.२

कथं तापसयोर् वां च वासः प्रमदया सह ॥ (११।२)

kathaṃ tāpasayor vāṃ ca vāsaḥ pramadayā saha ||

12.1१२.१

अधर्मचारिणौ पापौ कौ युवां मुनिदूषकौ । (१२।१)

adharmacāriṇau pāpau kau yuvāṃ munidūṣakau |

12.2१२.२

अहं वनम् इदं दुर्गं विराधो नाम राक्षसः ॥ (१२।२)

ahaṃ vanam idaṃ durgaṃ virādho nāma rākṣasaḥ ||

13.1१३.१

चरामि सायुधो नित्यम् ऋषिमांसानि भक्षयन् । (१३।१)

carāmi sāyudho nityam ṛṣimāṃsāni bhakṣayan |

13.2१३.२

इयं नारी वरारोहा मम भार्या भविष्यति । (१३।२)

iyaṃ nārī varārohā mama bhāryā bhaviṣyati |

13.3१३.३

युवयोः पापयोश् चाहं पास्यामि रुधिरं मृधे ॥ (१३।३)

yuvayoḥ pāpayoś cāhaṃ pāsyāmi rudhiraṃ mṛdhe ||

14.1१४.१

तस्यैवं ब्रुवतो धृष्टं विराधस्य दुरात्मनः । (१४।१)

tasyaivaṃ bruvato dhṛṣṭaṃ virādhasya durātmanaḥ |

14.2१४.२

श्रुत्वा सगर्वितं वाक्यं संभ्रान्ता जनकात्मजा । (१४।२)

śrutvā sagarvitaṃ vākyaṃ saṃbhrāntā janakātmajā |

14.3१४.३

सीता प्रावेपतोद्वेगात् प्रवाते कदली यथा ॥ (१४।३)

sītā prāvepatodvegāt pravāte kadalī yathā ||

15.1१५.१

तां दृष्ट्वा राघवः सीतां विराधाङ्कगतां शुभाम् । (१५।१)

tāṃ dṛṣṭvā rāghavaḥ sītāṃ virādhāṅkagatāṃ śubhām |

15.2१५.२

अब्रवील् लक्ष्मणं वाक्यं मुखेन परिशुष्यता ॥ (१५।२)

abravīl lakṣmaṇaṃ vākyaṃ mukhena pariśuṣyatā ||

16.1१६.१

पश्य सौम्य नरेन्द्रस्य जनकस्यात्मसम्भवाम् । (१६।१)

paśya saumya narendrasya janakasyātmasambhavām |

16.2१६.२

मम भार्यां शुभाचारां विराधाङ्के प्रवेशिताम् । (१६।२)

mama bhāryāṃ śubhācārāṃ virādhāṅke praveśitām |

16.3१६.३

अत्यन्तसुखसंवृद्धां राजपुत्रीं यशस्विनीम् ॥ (१६।३)

atyantasukhasaṃvṛddhāṃ rājaputrīṃ yaśasvinīm ||

17.1१७.१

यद् अभिप्रेतम् अस्मासु प्रियं वरवृतं च यत् । (१७।१)

yad abhipretam asmāsu priyaṃ varavṛtaṃ ca yat |

17.2१७.२

कैकेय्यास् तु सुसंवृत्तं क्षिप्रम् अद्यैव लक्ष्मण ॥ (१७।२)

kaikeyyās tu susaṃvṛttaṃ kṣipram adyaiva lakṣmaṇa ||

18.1१८.१

या न तुष्यति राज्येन पुत्रार्थे दीर्घदर्शिनी । (१८।१)

yā na tuṣyati rājyena putrārthe dīrghadarśinī |

18.2१८.२

ययाहं सर्वभूतानां हितः प्रस्थापितो वनम् । (१८।२)

yayāhaṃ sarvabhūtānāṃ hitaḥ prasthāpito vanam |

18.3१८.३

अद्येदानीं सकामा सा या माता मम मध्यमा ॥ (१८।३)

adyedānīṃ sakāmā sā yā mātā mama madhyamā ||

19.1१९.१

परस्पर्शात् तु वैदेह्या न दुःखतरम् अस्ति मे । (१९।१)

parasparśāt tu vaidehyā na duḥkhataram asti me |

19.2१९.२

पितुर् विनाशात् सौमित्रे स्वराज्यहरणात् तथा ॥ (१९।२)

pitur vināśāt saumitre svarājyaharaṇāt tathā ||

20.1२०.१

इति ब्रुवति काकुत्स्थे बाष्पशोकपरिप्लुते । (२०।१)

iti bruvati kākutsthe bāṣpaśokapariplute |

20.2२०.२

अब्रवील् लक्ष्मणः क्रुद्धो रुद्धो नाग इव श्वसन् ॥ (२०।२)

abravīl lakṣmaṇaḥ kruddho ruddho nāga iva śvasan ||

21.1२१.१

अनाथ इव भूतानां नाथस् त्वं वासवोपमः । (२१।१)

anātha iva bhūtānāṃ nāthas tvaṃ vāsavopamaḥ |

21.2२१.२

मया प्रेष्येण काकुत्स्थ किमर्थं परितप्यसे ॥ (२१।२)

mayā preṣyeṇa kākutstha kimarthaṃ paritapyase ||

22.1२२.१

शरेण निहतस्याद्य मया क्रुद्धेन रक्षसः । (२२।१)

śareṇa nihatasyādya mayā kruddhena rakṣasaḥ |

22.2२२.२

विराधस्य गतासोर् हि मही पास्यति शोणितम् ॥ (२२।२)

virādhasya gatāsor hi mahī pāsyati śoṇitam ||

23.1२३.१

राज्यकामे मम क्रोधो भरते यो बभूव ह । (२३।१)

rājyakāme mama krodho bharate yo babhūva ha |

23.2२३.२

तं विराधे विमोक्ष्यामि वज्री वज्रम् इवाचले ॥ (२३।२)

taṃ virādhe vimokṣyāmi vajrī vajram ivācale ||

24.1२४.१

मम भुजबलवेगवेगितः पततु शरो ऽस्य महान् महोरसि । (२४।१)

mama bhujabalavegavegitaḥ patatu śaro 'sya mahān mahorasi |

24.2२४.२

व्यपनयतु तनोश् च जीवितं पततु ततश् च महीं विघूर्णितः ॥ (२४।२)

vyapanayatu tanoś ca jīvitaṃ patatu tataś ca mahīṃ vighūrṇitaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 3, 2

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit