रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 79

469 of 606 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

रुधिरक्लिन्नगात्रस्तु लक्ष्मणः शुभलक्षणः । (१।१)

rudhiraklinnagātrastu lakṣmaṇaḥ śubhalakṣaṇaḥ |

1.2१.२

बभूव हृष्टस्तं हत्वा शक्रजेतारम् आहवे ॥ (१।२)

babhūva hṛṣṭastaṃ hatvā śakrajetāram āhave ||

2.1२.१

ततः स जाम्बवन्तं च हनूमन्तं च वीर्यवान् । (२।१)

tataḥ sa jāmbavantaṃ ca hanūmantaṃ ca vīryavān |

2.2२.२

संनिवर्त्य महातेजास्तांश्च सर्वान् वनौकसः ॥ (२।२)

saṃnivartya mahātejāstāṃśca sarvān vanaukasaḥ ||

3.1३.१

आजगाम ततः शीघ्रं यत्र सुग्रीवराघवौ । (३।१)

ājagāma tataḥ śīghraṃ yatra sugrīvarāghavau |

3.2३.२

विभीषणम् अवष्टभ्य हनूमन्तं च लक्ष्मणः ॥ (३।२)

vibhīṣaṇam avaṣṭabhya hanūmantaṃ ca lakṣmaṇaḥ ||

4.1४.१

ततो रामम् अभिक्रम्य सौमित्रिर् अभिवाद्य च । (४।१)

tato rāmam abhikramya saumitrir abhivādya ca |

4.2४.२

तस्थौ भ्रातृसमीपस्थः शक्रस्येन्द्रानुजो यथा । (४।२)

tasthau bhrātṛsamīpasthaḥ śakrasyendrānujo yathā |

4.3४.३

आचचक्षे तदा वीरो घोरम् इन्द्रजितो वधम् ॥ (४।३)

ācacakṣe tadā vīro ghoram indrajito vadham ||

5.1५.१

रावणेस्तु शिरश्छिन्नं लक्ष्मणेन महात्मना । (५।१)

rāvaṇestu śiraśchinnaṃ lakṣmaṇena mahātmanā |

5.2५.२

न्यवेदयत रामाय तदा हृष्टो विभीषणः ॥ (५।२)

nyavedayata rāmāya tadā hṛṣṭo vibhīṣaṇaḥ ||

6.1६.१

उपवेश्य तम् उत्सङ्गे परिष्वज्यावपीडितम् । (६।१)

upaveśya tam utsaṅge pariṣvajyāvapīḍitam |

6.2६.२

मूर्ध्नि चैनम् उपाघ्राय भूयः संस्पृश्य च त्वरन् । (६।२)

mūrdhni cainam upāghrāya bhūyaḥ saṃspṛśya ca tvaran |

6.3६.३

उवाच लक्ष्मणं वाक्यम् आश्वास्य पुरुषर्षभः ॥ (६।३)

uvāca lakṣmaṇaṃ vākyam āśvāsya puruṣarṣabhaḥ ||

7.1७.१

कृतं परमकल्याणं कर्म दुष्करकारिणा । (७।१)

kṛtaṃ paramakalyāṇaṃ karma duṣkarakāriṇā |

7.2७.२

निरमित्रः कृतो ऽस्म्यद्य निर्यास्यति हि रावणः । (७।२)

niramitraḥ kṛto 'smyadya niryāsyati hi rāvaṇaḥ |

7.3७.३

बलव्यूहेन महता श्रुत्वा पुत्रं निपातितम् ॥ (७।३)

balavyūhena mahatā śrutvā putraṃ nipātitam ||

8.1८.१

तं पुत्रवधसंतप्तं निर्यान्तं राक्षसाधिपम् । (८।१)

taṃ putravadhasaṃtaptaṃ niryāntaṃ rākṣasādhipam |

8.2८.२

बलेनावृत्य महता निहनिष्यामि दुर्जयम् ॥ (८।२)

balenāvṛtya mahatā nihaniṣyāmi durjayam ||

9.1९.१

त्वया लक्ष्मण नाथेन सीता च पृथिवी च मे । (९।१)

tvayā lakṣmaṇa nāthena sītā ca pṛthivī ca me |

9.2९.२

न दुष्प्रापा हते त्वद्य शक्रजेतरि चाहवे ॥ (९।२)

na duṣprāpā hate tvadya śakrajetari cāhave ||

10.1१०.१

स तं भ्रातरम् आश्वास्य परिष्वज्य च राघवः । (१०।१)

sa taṃ bhrātaram āśvāsya pariṣvajya ca rāghavaḥ |

10.2१०.२

रामः सुषेणं मुदितः समाभाष्येदम् अब्रवीत् ॥ (१०।२)

rāmaḥ suṣeṇaṃ muditaḥ samābhāṣyedam abravīt ||

11.1११.१

सशल्यो ऽयं महाप्राज्ञः सौमित्रिर् मित्रवत्सलः । (११।१)

saśalyo 'yaṃ mahāprājñaḥ saumitrir mitravatsalaḥ |

11.2११.२

यथा भवति सुस्वस्थस्तथा त्वं समुपाचर । (११।२)

yathā bhavati susvasthastathā tvaṃ samupācara |

11.3११.३

विशल्यः क्रियतां क्षिप्रं सौमित्रिः सविभीषणः ॥ (११।३)

viśalyaḥ kriyatāṃ kṣipraṃ saumitriḥ savibhīṣaṇaḥ ||

12.1१२.१

ऋक्षवानरसैन्यानां शूराणां द्रुमयोधिनाम् । (१२।१)

ṛkṣavānarasainyānāṃ śūrāṇāṃ drumayodhinām |

12.2१२.२

ये चान्ये ऽत्र च युध्यन्तः सशल्या व्रणिनस्तथा । (१२।२)

ye cānye 'tra ca yudhyantaḥ saśalyā vraṇinastathā |

12.3१२.३

ते ऽपि सर्वे प्रयत्नेन क्रियन्तां सुखिनस्त्वया ॥ (१२।३)

te 'pi sarve prayatnena kriyantāṃ sukhinastvayā ||

13.1१३.१

एवम् उक्तः स रामेण महात्मा हरियूथपः । (१३।१)

evam uktaḥ sa rāmeṇa mahātmā hariyūthapaḥ |

13.2१३.२

लक्ष्मणाय ददौ नस्तः सुषेणः परमौषधम् ॥ (१३।२)

lakṣmaṇāya dadau nastaḥ suṣeṇaḥ paramauṣadham ||

14.1१४.१

स तस्य गन्धम् आघ्राय विशल्यः समपद्यत । (१४।१)

sa tasya gandham āghrāya viśalyaḥ samapadyata |

14.2१४.२

तदा निर्वेदनश्चैव संरूढव्रण एव च ॥ (१४।२)

tadā nirvedanaścaiva saṃrūḍhavraṇa eva ca ||

15.1१५.१

विभीषणमुखानां च सुहृदां राघवाज्ञया । (१५।१)

vibhīṣaṇamukhānāṃ ca suhṛdāṃ rāghavājñayā |

15.2१५.२

सर्ववानरमुख्यानां चिकित्सां स तदाकरोत् ॥ (१५।२)

sarvavānaramukhyānāṃ cikitsāṃ sa tadākarot ||

16.1१६.१

ततः प्रकृतिम् आपन्नो हृतशल्यो गतव्यथः । (१६।१)

tataḥ prakṛtim āpanno hṛtaśalyo gatavyathaḥ |

16.2१६.२

सौमित्रिर् मुदितस्तत्र क्षणेन विगतज्वरः ॥ (१६।२)

saumitrir muditastatra kṣaṇena vigatajvaraḥ ||

17.1१७.१

तथैव रामः प्लवगाधिपस्तदा विभीषणश्चर्क्षपतिश्च जाम्बवान् । (१७।१)

tathaiva rāmaḥ plavagādhipastadā vibhīṣaṇaścarkṣapatiśca jāmbavān |

17.2१७.२

अवेक्ष्य सौमित्रिम् अरोगम् उत्थितं मुदा ससैन्यः सुचिरं जहर्षिरे ॥ (१७।२)

avekṣya saumitrim arogam utthitaṃ mudā sasainyaḥ suciraṃ jaharṣire ||

18.1१८.१

अपूजयत् कर्म स लक्ष्मणस्य सुदुष्करं दाशरथिर् महात्मा । (१८।१)

apūjayat karma sa lakṣmaṇasya suduṣkaraṃ dāśarathir mahātmā |

18.2१८.२

हृष्टा बभूवुर् युधि यूथपेन्द्रा निशम्य तं शक्रजितं निपातितम् ॥ (१८।२)

hṛṣṭā babhūvur yudhi yūthapendrā niśamya taṃ śakrajitaṃ nipātitam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 79

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit