Rām, 7, 92
Select a line for its word-by-word analysis.
तच्छ्रुत्वा हर्षम् आपेदे राघवो भ्रातृभिः सह । (१।१)
tacchrutvā harṣam āpede rāghavo bhrātṛbhiḥ saha |
वाक्यं चाद्भुतसंकाशं भ्रातॄन् प्रोवाच राघवः ॥ (१।२)
vākyaṃ cādbhutasaṃkāśaṃ bhrātṝn provāca rāghavaḥ ||
अङ्गदश्चन्द्रकेतुश्च राज्यार्हौ दृढधन्विनौ ॥ (२।२)
aṅgadaścandraketuśca rājyārhau dṛḍhadhanvinau ||
इमौ राज्ये ऽभिषेक्ष्यामि देशः साधु विधीयताम् । (३।१)
imau rājye 'bhiṣekṣyāmi deśaḥ sādhu vidhīyatām |
न राज्ञां यत्र पीडा स्यान्नाश्रमाणां विनाशनम् । (४।१)
na rājñāṃ yatra pīḍā syānnāśramāṇāṃ vināśanam |
चन्द्रकेतोश्च रुचिरं चन्द्रकान्तं निरामयम् ॥ (६।२)
candraketośca ruciraṃ candrakāntaṃ nirāmayam ||
तद् वाक्यं भरतेनोक्तं प्रतिजग्राह राघवः । (७।१)
tad vākyaṃ bharatenoktaṃ pratijagrāha rāghavaḥ |
तं च कृत्वा वशे देशम् अङ्गदस्य न्यवेशयत् ॥ (७।२)
taṃ ca kṛtvā vaśe deśam aṅgadasya nyaveśayat ||
चन्द्रकेतोस्तु मल्लस्य मल्लभूम्यां निवेशिता । (९।१)
candraketostu mallasya mallabhūmyāṃ niveśitā |
चन्द्रकान्तेति विख्याता दिव्या स्वर्गपुरी यथा ॥ (९।२)
candrakānteti vikhyātā divyā svargapurī yathā ||
ततो रामः परां प्रीतिं भरतो लक्ष्मणस्तथा । (१०।१)
tato rāmaḥ parāṃ prītiṃ bharato lakṣmaṇastathā |
ययुर् युधि दुराधर्षा अभिषेकं च चक्रिरे ॥ (१०।२)
yayur yudhi durādharṣā abhiṣekaṃ ca cakrire ||
अभिषिच्य कुमारौ द्वौ प्रस्थाप्य सबलानुगौ । (११।१)
abhiṣicya kumārau dvau prasthāpya sabalānugau |
अङ्गदं पश्चिमां भूमिं चन्द्रकेतुम् उदङ्मुखम् ॥ (११।२)
aṅgadaṃ paścimāṃ bhūmiṃ candraketum udaṅmukham ||
अङ्गदं चापि सौमित्रिर् लक्ष्मणो ऽनुजगाम ह । (१२।१)
aṅgadaṃ cāpi saumitrir lakṣmaṇo 'nujagāma ha |
चन्द्रकेतोस्तु भरतः पार्ष्णिग्राहो बभूव ह ॥ (१२।२)
candraketostu bharataḥ pārṣṇigrāho babhūva ha ||
लक्ष्मणस्त्वङ्गदीयायां संवत्सरम् अथोषितः । (१३।१)
lakṣmaṇastvaṅgadīyāyāṃ saṃvatsaram athoṣitaḥ |
पुत्रे स्थिते दुराधर्षे अयोध्यां पुनर् आगमत् ॥ (१३।२)
putre sthite durādharṣe ayodhyāṃ punar āgamat ||
भरतो ऽपि तथैवोष्य संवत्सरम् अथाधिकम् । (१४।१)
bharato 'pi tathaivoṣya saṃvatsaram athādhikam |
कालं गतम् अपि स्नेहान्न जज्ञाते ऽतिधार्मिकौ ॥ (१५।२)
kālaṃ gatam api snehānna jajñāte 'tidhārmikau ||
धर्मे प्रयतमानानां पौरकार्येषु नित्यदा ॥ (१६।२)
dharme prayatamānānāṃ paurakāryeṣu nityadā ||
विहृत्य कालं परिपूर्णमानसाः श्रिया वृता धर्मपथे परे स्थिताः । (१७।१)
vihṛtya kālaṃ paripūrṇamānasāḥ śriyā vṛtā dharmapathe pare sthitāḥ |
त्रयः समिद्धा इव दीप्ततेजसा हुताग्नयः साधु महाध्वरे त्रयः ॥ (१७।२)
trayaḥ samiddhā iva dīptatejasā hutāgnayaḥ sādhu mahādhvare trayaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.