रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 22

412 of 606 · 87 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ततस्तम् अक्षोभ्यबलं लङ्कायां नृपतेश्चरः । (१।१)

tatastam akṣobhyabalaṃ laṅkāyāṃ nṛpateścaraḥ |

1.2१.२

सुवेले राघवं शैले निविष्टं प्रत्यवेदयन् ॥ (१।२)

suvele rāghavaṃ śaile niviṣṭaṃ pratyavedayan ||

2.1२.१

चाराणां रावणः श्रुत्वा प्राप्तं रामं महाबलम् । (२।१)

cārāṇāṃ rāvaṇaḥ śrutvā prāptaṃ rāmaṃ mahābalam |

2.2२.२

जातोद्वेगो ऽभवत् किंचित् सचिवांश्चेदम् अब्रवीत् ॥ (२।२)

jātodvego 'bhavat kiṃcit sacivāṃścedam abravīt ||

3.1३.१

मन्त्रिणः शीघ्रम् आयान्तु सर्वे वै सुसमाहिताः । (३।१)

mantriṇaḥ śīghram āyāntu sarve vai susamāhitāḥ |

3.2३.२

अयं नो मन्त्रकालो हि सम्प्राप्त इव राक्षसाः ॥ (३।२)

ayaṃ no mantrakālo hi samprāpta iva rākṣasāḥ ||

4.1४.१

तस्य तच्छासनं श्रुत्वा मन्त्रिणो ऽभ्यागमन् द्रुतम् । (४।१)

tasya tacchāsanaṃ śrutvā mantriṇo 'bhyāgaman drutam |

4.2४.२

ततः संमन्त्रयामास सचिवै राक्षसैः सह ॥ (४।२)

tataḥ saṃmantrayāmāsa sacivai rākṣasaiḥ saha ||

5.1५.१

मन्त्रयित्वा स दुर्धर्षः क्षमं यत् समनन्तरम् । (५।१)

mantrayitvā sa durdharṣaḥ kṣamaṃ yat samanantaram |

5.2५.२

विसर्जयित्वा सचिवान् प्रविवेश स्वम् आलयम् ॥ (५।२)

visarjayitvā sacivān praviveśa svam ālayam ||

6.1६.१

ततो राक्षसम् आहूय विद्युज्जिह्वं महाबलम् । (६।१)

tato rākṣasam āhūya vidyujjihvaṃ mahābalam |

6.2६.२

मायाविदं महामायः प्राविशद् यत्र मैथिली ॥ (६।२)

māyāvidaṃ mahāmāyaḥ prāviśad yatra maithilī ||

7.1७.१

विद्युज्जिह्वं च मायाज्ञम् अब्रवीद् राक्षसाधिपः । (७।१)

vidyujjihvaṃ ca māyājñam abravīd rākṣasādhipaḥ |

7.2७.२

मोहयिष्यामहे सीतां मायया जनकात्मजाम् ॥ (७।२)

mohayiṣyāmahe sītāṃ māyayā janakātmajām ||

8.1८.१

शिरो मायामयं गृह्य राघवस्य निशाचर । (८।१)

śiro māyāmayaṃ gṛhya rāghavasya niśācara |

8.2८.२

मां त्वं समुपतिष्ठस्व महच्च सशरं धनुः ॥ (८।२)

māṃ tvaṃ samupatiṣṭhasva mahacca saśaraṃ dhanuḥ ||

9.1९.१

एवम् उक्तस्तथेत्याह विद्युज्जिह्वो निशाचरः । (९।१)

evam uktastathetyāha vidyujjihvo niśācaraḥ |

9.2९.२

तस्य तुष्टो ऽभवद् राजा प्रददौ च विभूषणम् ॥ (९।२)

tasya tuṣṭo 'bhavad rājā pradadau ca vibhūṣaṇam ||

10.1१०.१

अशोकवनिकायां तु प्रविवेश महाबलः । (१०।१)

aśokavanikāyāṃ tu praviveśa mahābalaḥ |

10.2१०.२

ततो दीनाम् अदैन्यार्हां ददर्श धनदानुजः । (१०।२)

tato dīnām adainyārhāṃ dadarśa dhanadānujaḥ |

10.3१०.३

अधोमुखीं शोकपराम् उपविष्टां महीतले ॥ (१०।३)

adhomukhīṃ śokaparām upaviṣṭāṃ mahītale ||

11.1११.१

भर्तारम् एव ध्यायन्तीम् अशोकवनिकां गताम् । (११।१)

bhartāram eva dhyāyantīm aśokavanikāṃ gatām |

11.2११.२

उपास्यमानां घोराभी राक्षसीभिर् अदूरतः ॥ (११।२)

upāsyamānāṃ ghorābhī rākṣasībhir adūrataḥ ||

12.1१२.१

उपसृत्य ततः सीतां प्रहर्षन् नाम कीर्तयन् । (१२।१)

upasṛtya tataḥ sītāṃ praharṣan nāma kīrtayan |

12.2१२.२

इदं च वचनं धृष्टम् उवाच जनकात्मजाम् ॥ (१२।२)

idaṃ ca vacanaṃ dhṛṣṭam uvāca janakātmajām ||

13.1१३.१

सान्त्व्यमाना मया भद्रे यम् उपाश्रित्य वल्गसे । (१३।१)

sāntvyamānā mayā bhadre yam upāśritya valgase |

13.2१३.२

खरहन्ता स ते भर्ता राघवः समरे हतः ॥ (१३।२)

kharahantā sa te bhartā rāghavaḥ samare hataḥ ||

14.1१४.१

छिन्नं ते सर्वतो मूलं दर्पस्ते निहतो मया । (१४।१)

chinnaṃ te sarvato mūlaṃ darpaste nihato mayā |

14.2१४.२

व्यसनेनात्मनः सीते मम भार्या भविष्यसि ॥ (१४।२)

vyasanenātmanaḥ sīte mama bhāryā bhaviṣyasi ||

15.1१५.१

अल्पपुण्ये निवृत्तार्थे मूढे पण्डितमानिनि । (१५।१)

alpapuṇye nivṛttārthe mūḍhe paṇḍitamānini |

15.2१५.२

शृणु भर्तृवधं सीते घोरं वृत्रवधं यथा ॥ (१५।२)

śṛṇu bhartṛvadhaṃ sīte ghoraṃ vṛtravadhaṃ yathā ||

16.1१६.१

समायातः समुद्रान्तं मां हन्तुं किल राघवः । (१६।१)

samāyātaḥ samudrāntaṃ māṃ hantuṃ kila rāghavaḥ |

16.2१६.२

वानरेन्द्रप्रणीतेन बलेन महता वृतः ॥ (१६।२)

vānarendrapraṇītena balena mahatā vṛtaḥ ||

17.1१७.१

संनिविष्टः समुद्रस्य तीरम् आसाद्य दक्षिणम् । (१७।१)

saṃniviṣṭaḥ samudrasya tīram āsādya dakṣiṇam |

17.2१७.२

बलेन महता रामो व्रजत्यस्तं दिवाकरे ॥ (१७।२)

balena mahatā rāmo vrajatyastaṃ divākare ||

18.1१८.१

अथाध्वनि परिश्रान्तम् अर्धरात्रे स्थितं बलम् । (१८।१)

athādhvani pariśrāntam ardharātre sthitaṃ balam |

18.2१८.२

सुखसुप्तं समासाद्य चारितं प्रथमं चरैः ॥ (१८।२)

sukhasuptaṃ samāsādya cāritaṃ prathamaṃ caraiḥ ||

19.1१९.१

तत् प्रहस्तप्रणीतेन बलेन महता मम । (१९।१)

tat prahastapraṇītena balena mahatā mama |

19.2१९.२

बलम् अस्य हतं रात्रौ यत्र रामः सलक्ष्मणः ॥ (१९।२)

balam asya hataṃ rātrau yatra rāmaḥ salakṣmaṇaḥ ||

20.1२०.१

पट्टसान् परिघान् खड्गांश्चक्रान् दण्डान्महायसान् । (२०।१)

paṭṭasān parighān khaḍgāṃścakrān daṇḍānmahāyasān |

20.2२०.२

बाणजालानि शूलानि भास्वरान् कूटमुद्गरान् ॥ (२०।२)

bāṇajālāni śūlāni bhāsvarān kūṭamudgarān ||

21.1२१.१

यष्टीश्च तोमरान् प्रासांश्चक्राणि मुसलानि च । (२१।१)

yaṣṭīśca tomarān prāsāṃścakrāṇi musalāni ca |

21.2२१.२

उद्यम्योद्यम्य रक्षोभिर् वानरेषु निपातिताः ॥ (२१।२)

udyamyodyamya rakṣobhir vānareṣu nipātitāḥ ||

22.1२२.१

अथ सुप्तस्य रामस्य प्रहस्तेन प्रमाथिना । (२२।१)

atha suptasya rāmasya prahastena pramāthinā |

22.2२२.२

असक्तं कृतहस्तेन शिरश्छिन्नं महासिना ॥ (२२।२)

asaktaṃ kṛtahastena śiraśchinnaṃ mahāsinā ||

23.1२३.१

विभीषणः समुत्पत्य निगृहीतो यदृच्छया । (२३।१)

vibhīṣaṇaḥ samutpatya nigṛhīto yadṛcchayā |

23.2२३.२

दिशः प्रव्राजितः सर्वैर् लक्ष्मणः प्लवगैः सह ॥ (२३।२)

diśaḥ pravrājitaḥ sarvair lakṣmaṇaḥ plavagaiḥ saha ||

24.1२४.१

सुग्रीवो ग्रीवया शेते भग्नया प्लवगाधिपः । (२४।१)

sugrīvo grīvayā śete bhagnayā plavagādhipaḥ |

24.2२४.२

निरस्तहनुकः शेते हनूमान् राक्षसैर् हतः ॥ (२४।२)

nirastahanukaḥ śete hanūmān rākṣasair hataḥ ||

25.1२५.१

जाम्बवान् अथ जानुभ्याम् उत्पतन्निहतो युधि । (२५।१)

jāmbavān atha jānubhyām utpatannihato yudhi |

25.2२५.२

पट्टसैर् बहुभिश्छिन्नो निकृत्तः पादपो यथा ॥ (२५।२)

paṭṭasair bahubhiśchinno nikṛttaḥ pādapo yathā ||

26.1२६.१

मैन्दश्च द्विविदश्चोभौ निहतौ वानरर्षभौ । (२६।१)

maindaśca dvividaścobhau nihatau vānararṣabhau |

26.2२६.२

निःश्वसन्तौ रुदन्तौ च रुधिरेण समुक्षितौ ॥ (२६।२)

niḥśvasantau rudantau ca rudhireṇa samukṣitau ||

27.1२७.१

असिनाभ्याहतश्छिन्नो मध्ये रिपुनिषूदनः । (२७।१)

asinābhyāhataśchinno madhye ripuniṣūdanaḥ |

27.2२७.२

अभिष्टनति मेदिन्यां पनसः पनसो यथा ॥ (२७।२)

abhiṣṭanati medinyāṃ panasaḥ panaso yathā ||

28.1२८.१

नाराचैर् बहुभिश्छिन्नः शेते दर्यां दरीमुखः । (२८।१)

nārācair bahubhiśchinnaḥ śete daryāṃ darīmukhaḥ |

28.2२८.२

कुमुदस्तु महातेजा निष्कूजन् सायकैर् हतः ॥ (२८।२)

kumudastu mahātejā niṣkūjan sāyakair hataḥ ||

29.1२९.१

अङ्गदो बहुभिश्छिन्नः शरैर् आसाद्य राक्षसैः । (२९।१)

aṅgado bahubhiśchinnaḥ śarair āsādya rākṣasaiḥ |

29.2२९.२

पातितो रुधिरोद्गारी क्षितौ निपतितो ऽङ्गदः ॥ (२९।२)

pātito rudhirodgārī kṣitau nipatito 'ṅgadaḥ ||

30.1३०.१

हरयो मथिता नागै रथजालैस्तथापरे । (३०।१)

harayo mathitā nāgai rathajālaistathāpare |

30.2३०.२

शायिता मृदितास्तत्र वायुवेगैर् इवाम्बुदाः ॥ (३०।२)

śāyitā mṛditāstatra vāyuvegair ivāmbudāḥ ||

31.1३१.१

प्रद्रुताश्च परे त्रस्ता हन्यमाना जघन्यतः । (३१।१)

pradrutāśca pare trastā hanyamānā jaghanyataḥ |

31.2३१.२

अभिद्रुतास्तु रक्षोभिः सिंहैर् इव महाद्विपाः ॥ (३१।२)

abhidrutāstu rakṣobhiḥ siṃhair iva mahādvipāḥ ||

32.1३२.१

सागरे पतिताः केचित् केचिद् गगनम् आश्रिताः । (३२।१)

sāgare patitāḥ kecit kecid gaganam āśritāḥ |

32.2३२.२

ऋक्षा वृक्षान् उपारूढा वानरैस्तु विमिश्रिताः ॥ (३२।२)

ṛkṣā vṛkṣān upārūḍhā vānaraistu vimiśritāḥ ||

33.1३३.१

सागरस्य च तीरेषु शैलेषु च वनेषु च । (३३।१)

sāgarasya ca tīreṣu śaileṣu ca vaneṣu ca |

33.2३३.२

पिङ्गाक्षास्ते विरूपाक्षैर् बहुभिर् बहवो हताः ॥ (३३।२)

piṅgākṣāste virūpākṣair bahubhir bahavo hatāḥ ||

34.1३४.१

एवं तव हतो भर्ता ससैन्यो मम सेनया । (३४।१)

evaṃ tava hato bhartā sasainyo mama senayā |

34.2३४.२

क्षतजार्द्रं रजोध्वस्तम् इदं चास्याहृतं शिरः ॥ (३४।२)

kṣatajārdraṃ rajodhvastam idaṃ cāsyāhṛtaṃ śiraḥ ||

35.1३५.१

ततः परमदुर्धर्षो रावणो राक्षसेश्वरः । (३५।१)

tataḥ paramadurdharṣo rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ |

35.2३५.२

सीतायाम् उपशृण्वन्त्यां राक्षसीम् इदम् अब्रवीत् ॥ (३५।२)

sītāyām upaśṛṇvantyāṃ rākṣasīm idam abravīt ||

36.1३६.१

राक्षसं क्रूरकर्माणं विद्युज्जिह्वं त्वम् आनय । (३६।१)

rākṣasaṃ krūrakarmāṇaṃ vidyujjihvaṃ tvam ānaya |

36.2३६.२

येन तद् राघवशिरः संग्रामात् स्वयम् आहृतम् ॥ (३६।२)

yena tad rāghavaśiraḥ saṃgrāmāt svayam āhṛtam ||

37.1३७.१

विद्युज्जिह्वस्ततो गृह्य शिरस्तत् सशरासनम् । (३७।१)

vidyujjihvastato gṛhya śirastat saśarāsanam |

37.2३७.२

प्रणामं शिरसा कृत्वा रावणस्याग्रतः स्थितः ॥ (३७।२)

praṇāmaṃ śirasā kṛtvā rāvaṇasyāgrataḥ sthitaḥ ||

38.1३८.१

तम् अब्रवीत् ततो राजा रावणो राक्षसं स्थितम् । (३८।१)

tam abravīt tato rājā rāvaṇo rākṣasaṃ sthitam |

38.2३८.२

विद्युज्जिह्वं महाजिह्वं समीपपरिवर्तिनम् ॥ (३८।२)

vidyujjihvaṃ mahājihvaṃ samīpaparivartinam ||

39.1३९.१

अग्रतः कुरु सीतायाः शीघ्रं दाशरथेः शिरः । (३९।१)

agrataḥ kuru sītāyāḥ śīghraṃ dāśaratheḥ śiraḥ |

39.2३९.२

अवस्थां पश्चिमां भर्तुः कृपणा साधु पश्यतु ॥ (३९।२)

avasthāṃ paścimāṃ bhartuḥ kṛpaṇā sādhu paśyatu ||

40.1४०.१

एवम् उक्तं तु तद् रक्षः शिरस्तत् प्रियदर्शनम् । (४०।१)

evam uktaṃ tu tad rakṣaḥ śirastat priyadarśanam |

40.2४०.२

उपनिक्षिप्य सीतायाः क्षिप्रम् अन्तरधीयत ॥ (४०।२)

upanikṣipya sītāyāḥ kṣipram antaradhīyata ||

41.1४१.१

रावणश्चापि चिक्षेप भास्वरं कार्मुकं महत् । (४१।१)

rāvaṇaścāpi cikṣepa bhāsvaraṃ kārmukaṃ mahat |

41.2४१.२

त्रिषु लोकेषु विख्यातं सीताम् इदम् उवाच ह ॥ (४१।२)

triṣu lokeṣu vikhyātaṃ sītām idam uvāca ha ||

42.1४२.१

इदं तत् तव रामस्य कार्मुकं ज्यासमन्वितम् । (४२।१)

idaṃ tat tava rāmasya kārmukaṃ jyāsamanvitam |

42.2४२.२

इह प्रहस्तेनानीतं हत्वा तं निशि मानुषम् ॥ (४२।२)

iha prahastenānītaṃ hatvā taṃ niśi mānuṣam ||

43.1४३.१

स विद्युज्जिह्वेन सहैव तच्छिरो धनुश्च भूमौ विनिकीर्य रावणः । (४३।१)

sa vidyujjihvena sahaiva tacchiro dhanuśca bhūmau vinikīrya rāvaṇaḥ |

43.2४३.२

विदेहराजस्य सुतां यशस्विनीं ततो ऽब्रवीत् तां भव मे वशानुगा ॥ (४३।२)

videharājasya sutāṃ yaśasvinīṃ tato 'bravīt tāṃ bhava me vaśānugā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 22

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit