रामायणRāmāyaṇa

Rām, 4, 14

272 of 606 · 42 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सर्वे ते त्वरितं गत्वा किष्किन्धां वालिपालिताम् । (१।१)

sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vālipālitām |

1.2१.२

वृक्षैर् आत्मानम् आवृत्य व्यतिष्ठन् गहने वने ॥ (१।२)

vṛkṣair ātmānam āvṛtya vyatiṣṭhan gahane vane ||

2.1२.१

विचार्य सर्वतो दृष्टिं कानने काननप्रियः । (२।१)

vicārya sarvato dṛṣṭiṃ kānane kānanapriyaḥ |

2.2२.२

सुग्रीवो विपुलग्रीवः क्रोधम् आहारयद् भृशम् ॥ (२।२)

sugrīvo vipulagrīvaḥ krodham āhārayad bhṛśam ||

3.1३.१

ततः स निनदं घोरं कृत्वा युद्धाय चाह्वयत् । (३।१)

tataḥ sa ninadaṃ ghoraṃ kṛtvā yuddhāya cāhvayat |

3.2३.२

परिवारैः परिवृतो नादैर् भिन्दन्न् इवाम्बरम् ॥ (३।२)

parivāraiḥ parivṛto nādair bhindann ivāmbaram ||

4.1४.१

अथ बालार्कसदृशो दृप्तसिंहगतिस् तदा । (४।१)

atha bālārkasadṛśo dṛptasiṃhagatis tadā |

4.2४.२

दृष्ट्वा रामं क्रियादक्षं सुग्रीवो वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (४।२)

dṛṣṭvā rāmaṃ kriyādakṣaṃ sugrīvo vākyam abravīt ||

5.1५.१

हरिवागुरया व्याप्तां तप्तकाञ्चनतोरणाम् । (५।१)

harivāgurayā vyāptāṃ taptakāñcanatoraṇām |

5.2५.२

प्राप्ताः स्म ध्वजयन्त्राढ्यां किष्किन्धां वालिनः पुरीम् ॥ (५।२)

prāptāḥ sma dhvajayantrāḍhyāṃ kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm ||

6.1६.१

प्रतिज्ञा या त्वया वीर कृता वालिवधे पुरा । (६।१)

pratijñā yā tvayā vīra kṛtā vālivadhe purā |

6.2६.२

सफलां तां कुरु क्षिप्रं लतां काल इवागतः ॥ (६।२)

saphalāṃ tāṃ kuru kṣipraṃ latāṃ kāla ivāgataḥ ||

7.1७.१

एवम् उक्तस् तु धर्मात्मा सुग्रीवेण स राघवः । (७।१)

evam uktas tu dharmātmā sugrīveṇa sa rāghavaḥ |

7.2७.२

तम् अथोवाच सुग्रीवं वचनं शत्रुसूदनः ॥ (७।२)

tam athovāca sugrīvaṃ vacanaṃ śatrusūdanaḥ ||

8.1८.१

कृताभिज्ञानचिह्नस् त्वम् अनया गजसाह्वया । (८।१)

kṛtābhijñānacihnas tvam anayā gajasāhvayā |

8.2८.२

विपरीत इवाकाशे सूर्यो नक्षत्रमालया ॥ (८।२)

viparīta ivākāśe sūryo nakṣatramālayā ||

9.1९.१

अद्य वालिसमुत्थं ते भयं वैरं च वानर । (९।१)

adya vālisamutthaṃ te bhayaṃ vairaṃ ca vānara |

9.2९.२

एकेनाहं प्रमोक्ष्यामि बाणमोक्षेण संयुगे ॥ (९।२)

ekenāhaṃ pramokṣyāmi bāṇamokṣeṇa saṃyuge ||

10.1१०.१

मम दर्शय सुग्रीववैरिणं भ्रातृरूपिणम् । (१०।१)

mama darśaya sugrīvavairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam |

10.2१०.२

वाली विनिहतो यावद् वने पांसुषु वेष्टते ॥ (१०।२)

vālī vinihato yāvad vane pāṃsuṣu veṣṭate ||

11.1११.१

यदि दृष्टिपथं प्राप्तो जीवन् स विनिवर्तते । (११।१)

yadi dṛṣṭipathaṃ prāpto jīvan sa vinivartate |

11.2११.२

ततो दोषेण मा गच्छेत् सद्यो गर्हेच् च मा भवान् ॥ (११।२)

tato doṣeṇa mā gacchet sadyo garhec ca mā bhavān ||

12.1१२.१

प्रत्यक्षं सप्त ते साला मया बाणेन दारिताः । (१२।१)

pratyakṣaṃ sapta te sālā mayā bāṇena dāritāḥ |

12.2१२.२

ततो वेत्सि बलेनाद्य वालिनं निहतं मया ॥ (१२।२)

tato vetsi balenādya vālinaṃ nihataṃ mayā ||

13.1१३.१

अनृतं नोक्तपूर्वं मे वीर कृच्छ्रे ऽपि तिष्ठता । (१३।१)

anṛtaṃ noktapūrvaṃ me vīra kṛcchre 'pi tiṣṭhatā |

13.2१३.२

धर्मलोभपरीतेन न च वक्ष्ये कथंचन ॥ (१३।२)

dharmalobhaparītena na ca vakṣye kathaṃcana ||

14.1१४.१

सफलां च करिष्यामि प्रतिज्ञां जहि सम्भ्रमम् । (१४।१)

saphalāṃ ca kariṣyāmi pratijñāṃ jahi sambhramam |

14.2१४.२

प्रसूतं कलमं क्षेत्रे वर्षेणेव शतक्रतुः ॥ (१४।२)

prasūtaṃ kalamaṃ kṣetre varṣeṇeva śatakratuḥ ||

15.1१५.१

तदाह्वाननिमित्तं त्वं वालिनो हेममालिनः । (१५।१)

tadāhvānanimittaṃ tvaṃ vālino hemamālinaḥ |

15.2१५.२

सुग्रीव कुरु तं शब्दं निष्पतेद् येन वानरः ॥ (१५।२)

sugrīva kuru taṃ śabdaṃ niṣpated yena vānaraḥ ||

16.1१६.१

जितकाशी जयश्लाघी त्वया चाधर्षितः पुरात् । (१६।१)

jitakāśī jayaślāghī tvayā cādharṣitaḥ purāt |

16.2१६.२

निष्पतिष्यत्य् असङ्गेन वाली स प्रियसंयुगः ॥ (१६।२)

niṣpatiṣyaty asaṅgena vālī sa priyasaṃyugaḥ ||

17.1१७.१

रिपूणां धर्षणं शूरा मर्षयन्ति न संयुगे । (१७।१)

ripūṇāṃ dharṣaṇaṃ śūrā marṣayanti na saṃyuge |

17.2१७.२

जानन्तस् तु स्वकं वीर्यं स्त्रीसमक्षं विशेषतः ॥ (१७।२)

jānantas tu svakaṃ vīryaṃ strīsamakṣaṃ viśeṣataḥ ||

18.1१८.१

स तु रामवचः श्रुत्वा सुग्रीवो हेमपिङ्गलः । (१८।१)

sa tu rāmavacaḥ śrutvā sugrīvo hemapiṅgalaḥ |

18.2१८.२

ननर्द क्रूरनादेन विनिर्भिन्दन्न् इवाम्बरम् ॥ (१८।२)

nanarda krūranādena vinirbhindann ivāmbaram ||

19.1१९.१

तस्य शब्देन वित्रस्ता गावो यान्ति हतप्रभाः । (१९।१)

tasya śabdena vitrastā gāvo yānti hataprabhāḥ |

19.2१९.२

राजदोषपरामृष्टाः कुलस्त्रिय इवाकुलाः ॥ (१९।२)

rājadoṣaparāmṛṣṭāḥ kulastriya ivākulāḥ ||

20.1२०.१

द्रवन्ति च मृगाः शीघ्रं भग्ना इव रणे हयाः । (२०।१)

dravanti ca mṛgāḥ śīghraṃ bhagnā iva raṇe hayāḥ |

20.2२०.२

पतन्ति च खगा भूमौ क्षीणपुण्या इव ग्रहाः ॥ (२०।२)

patanti ca khagā bhūmau kṣīṇapuṇyā iva grahāḥ ||

21.1२१.१

ततः स जीमूतगणप्रणादो नादं व्यमुञ्चत् त्वरया प्रतीतः । (२१।१)

tataḥ sa jīmūtagaṇapraṇādo nādaṃ vyamuñcat tvarayā pratītaḥ |

21.2२१.२

सूर्यात्मजः शौर्यविवृद्धतेजाः सरित्पतिर् वानिलचञ्चलोर्मिः ॥ (२१।२)

sūryātmajaḥ śauryavivṛddhatejāḥ saritpatir vānilacañcalormiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 4, 14

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit