रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 30

30 of 606 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ तां रजनीं तत्र कृतार्थौ रामलक्ष्मणौ । (१।१)

atha tāṃ rajanīṃ tatra kṛtārthau rāmalakṣmaṇau |

1.2१.२

ऊषतुर् मुदितौ वीरौ प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ (१।२)

ūṣatur muditau vīrau prahṛṣṭenāntarātmanā ||

2.1२.१

प्रभातायां तु शर्वर्यां कृतपौर्वाह्णिकक्रियौ । (२।१)

prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ kṛtapaurvāhṇikakriyau |

2.2२.२

विश्वामित्रम् ऋषींश् चान्यान् सहिताव् अभिजग्मतुः ॥ (२।२)

viśvāmitram ṛṣīṃś cānyān sahitāv abhijagmatuḥ ||

3.1३.१

अभिवाद्य मुनिश्रेष्ठं ज्वलन्तम् इव पावकम् । (३।१)

abhivādya muniśreṣṭhaṃ jvalantam iva pāvakam |

3.2३.२

ऊचतुर् मधुरोदारं वाक्यं मधुरभाषिणौ ॥ (३।२)

ūcatur madhurodāraṃ vākyaṃ madhurabhāṣiṇau ||

4.1४.१

इमौ स्वो मुनिशार्दूल किंकरौ समुपस्थितौ । (४।१)

imau svo muniśārdūla kiṃkarau samupasthitau |

4.2४.२

आज्ञापय यथेष्टं वै शासनं करवाव किम् ॥ (४।२)

ājñāpaya yatheṣṭaṃ vai śāsanaṃ karavāva kim ||

5.1५.१

एवम् उक्ते ततस् ताभ्यां सर्व एव महर्षयः । (५।१)

evam ukte tatas tābhyāṃ sarva eva maharṣayaḥ |

5.2५.२

विश्वामित्रं पुरस्कृत्य रामं वचनम् अब्रुवन् ॥ (५।२)

viśvāmitraṃ puraskṛtya rāmaṃ vacanam abruvan ||

6.1६.१

मैथिलस्य नरश्रेष्ठ जनकस्य भविष्यति । (६।१)

maithilasya naraśreṣṭha janakasya bhaviṣyati |

6.2६.२

यज्ञः परमधर्मिष्ठस् तत्र यास्यामहे वयम् ॥ (६।२)

yajñaḥ paramadharmiṣṭhas tatra yāsyāmahe vayam ||

7.1७.१

त्वं चैव नरशार्दूल सहास्माभिर् गमिष्यसि । (७।१)

tvaṃ caiva naraśārdūla sahāsmābhir gamiṣyasi |

7.2७.२

अद्भुतं च धनूरत्नं तत्र त्वं द्रष्टुम् अर्हसि ॥ (७।२)

adbhutaṃ ca dhanūratnaṃ tatra tvaṃ draṣṭum arhasi ||

8.1८.१

तद्धि पूर्वं नरश्रेष्ठ दत्तं सदसि दैवतैः । (८।१)

taddhi pūrvaṃ naraśreṣṭha dattaṃ sadasi daivataiḥ |

8.2८.२

अप्रमेयबलं घोरं मखे परमभास्वरम् ॥ (८।२)

aprameyabalaṃ ghoraṃ makhe paramabhāsvaram ||

9.1९.१

नास्य देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः । (९।१)

nāsya devā na gandharvā nāsurā na ca rākṣasāḥ |

9.2९.२

कर्तुम् आरोपणं शक्ता न कथंचन मानुषाः ॥ (९।२)

kartum āropaṇaṃ śaktā na kathaṃcana mānuṣāḥ ||

10.1१०.१

धनुषस् तस्य वीर्यं हि जिज्ञासन्तो महीक्षितः । (१०।१)

dhanuṣas tasya vīryaṃ hi jijñāsanto mahīkṣitaḥ |

10.2१०.२

न शेकुर् आरोपयितुं राजपुत्रा महाबलाः ॥ (१०।२)

na śekur āropayituṃ rājaputrā mahābalāḥ ||

11.1११.१

तद् धनुर् नरशार्दूल मैथिलस्य महात्मनः । (११।१)

tad dhanur naraśārdūla maithilasya mahātmanaḥ |

11.2११.२

तत्र द्रक्ष्यसि काकुत्स्थ यज्ञं चाद्भुतदर्शनम् ॥ (११।२)

tatra drakṣyasi kākutstha yajñaṃ cādbhutadarśanam ||

12.1१२.१

तद्धि यज्ञफलं तेन मैथिलेनोत्तमं धनुः । (१२।१)

taddhi yajñaphalaṃ tena maithilenottamaṃ dhanuḥ |

12.2१२.२

याचितं नरशार्दूल सुनाभं सर्वदैवतैः ॥ (१२।२)

yācitaṃ naraśārdūla sunābhaṃ sarvadaivataiḥ ||

13.1१३.१

एवम् उक्त्वा मुनिवरः प्रस्थानम् अकरोत् तदा । (१३।१)

evam uktvā munivaraḥ prasthānam akarot tadā |

13.2१३.२

सर्षिसंघः सकाकुत्स्थ आमन्त्र्य वनदेवताः ॥ (१३।२)

sarṣisaṃghaḥ sakākutstha āmantrya vanadevatāḥ ||

14.1१४.१

स्वस्ति वो ऽस्तु गमिष्यामि सिद्धः सिद्धाश्रमाद् अहम् । (१४।१)

svasti vo 'stu gamiṣyāmi siddhaḥ siddhāśramād aham |

14.2१४.२

उत्तरे जाह्नवीतीरे हिमवन्तं शिलोच्चयम् ॥ (१४।२)

uttare jāhnavītīre himavantaṃ śiloccayam ||

15.1१५.१

प्रदक्षिणं ततः कृत्वा सिद्धाश्रमम् अनुत्तमम् । (१५।१)

pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā siddhāśramam anuttamam |

15.2१५.२

उत्तरां दिशम् उद्दिश्य प्रस्थातुम् उपचक्रमे ॥ (१५।२)

uttarāṃ diśam uddiśya prasthātum upacakrame ||

16.1१६.१

तं व्रजन्तं मुनिवरम् अन्वगाद् अनुसारिणाम् । (१६।१)

taṃ vrajantaṃ munivaram anvagād anusāriṇām |

16.2१६.२

शकटी शतमात्रं तु प्रयाणे ब्रह्मवादिनाम् ॥ (१६।२)

śakaṭī śatamātraṃ tu prayāṇe brahmavādinām ||

17.1१७.१

मृगपक्षिगणाश् चैव सिद्धाश्रमनिवासिनः । (१७।१)

mṛgapakṣigaṇāś caiva siddhāśramanivāsinaḥ |

17.2१७.२

अनुजग्मुर् महात्मानं विश्वामित्रं महामुनिम् ॥ (१७।२)

anujagmur mahātmānaṃ viśvāmitraṃ mahāmunim ||

18.1१८.१

ते गत्वा दूरम् अध्वानं लम्बमाने दिवाकरे । (१८।१)

te gatvā dūram adhvānaṃ lambamāne divākare |

18.2१८.२

वासं चक्रुर् मुनिगणाः शोणाकूले समाहिताः ॥ (१८।२)

vāsaṃ cakrur munigaṇāḥ śoṇākūle samāhitāḥ ||

19.1१९.१

ते ऽस्तं गते दिनकरे स्नात्वा हुतहुताशनाः । (१९।१)

te 'staṃ gate dinakare snātvā hutahutāśanāḥ |

19.2१९.२

विश्वामित्रं पुरस्कृत्य निषेदुर् अमितौजसः ॥ (१९।२)

viśvāmitraṃ puraskṛtya niṣedur amitaujasaḥ ||

20.1२०.१

रामो ऽपि सहसौमित्रिर् मुनींस् तान् अभिपूज्य च । (२०।१)

rāmo 'pi sahasaumitrir munīṃs tān abhipūjya ca |

20.2२०.२

अग्रतो निषसादाथ विश्वामित्रस्य धीमतः ॥ (२०।२)

agrato niṣasādātha viśvāmitrasya dhīmataḥ ||

21.1२१.१

अथ रामो महातेजा विश्वामित्रं महामुनिम् । (२१।१)

atha rāmo mahātejā viśvāmitraṃ mahāmunim |

21.2२१.२

पप्रच्छ मुनिशार्दूलं कौतूहलसमन्वितः ॥ (२१।२)

papraccha muniśārdūlaṃ kautūhalasamanvitaḥ ||

22.1२२.१

भगवन् को न्व् अयं देशः समृद्धवनशोभितः । (२२।१)

bhagavan ko nv ayaṃ deśaḥ samṛddhavanaśobhitaḥ |

22.2२२.२

श्रोतुम् इच्छामि भद्रं ते वक्तुम् अर्हसि तत्त्वतः ॥ (२२।२)

śrotum icchāmi bhadraṃ te vaktum arhasi tattvataḥ ||

23.1२३.१

चोदितो रामवाक्येन कथयामास सुव्रतः । (२३।१)

codito rāmavākyena kathayāmāsa suvrataḥ |

23.2२३.२

तस्य देशस्य निखिलम् ऋषिमध्ये महातपाः ॥ (२३।२)

tasya deśasya nikhilam ṛṣimadhye mahātapāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 30

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit