रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 36

112 of 606 · 34 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तस्मिंस् तु पुरुषव्याघ्रे निष्क्रामति कृताञ्जलौ । (१।१)

tasmiṃs tu puruṣavyāghre niṣkrāmati kṛtāñjalau |

1.2१.२

आर्तशब्दो हि संजज्ञे स्त्रीणाम् अन्तःपुरे महान् ॥ (१।२)

ārtaśabdo hi saṃjajñe strīṇām antaḥpure mahān ||

2.1२.१

अनाथस्य जनस्यास्य दुर्बलस्य तपस्विनः । (२।१)

anāthasya janasyāsya durbalasya tapasvinaḥ |

2.2२.२

यो गतिः शरणं चासीत् स नाथः क्व नु गच्छति ॥ (२।२)

yo gatiḥ śaraṇaṃ cāsīt sa nāthaḥ kva nu gacchati ||

3.1३.१

न क्रुध्यत्य् अभिशस्तो ऽपि क्रोधनीयानि वर्जयन् । (३।१)

na krudhyaty abhiśasto 'pi krodhanīyāni varjayan |

3.2३.२

क्रुद्धान् प्रसादयन् सर्वान् समदुःखः क्व गच्छति ॥ (३।२)

kruddhān prasādayan sarvān samaduḥkhaḥ kva gacchati ||

4.1४.१

कौसल्यायां महातेजा यथा मातरि वर्तते । (४।१)

kausalyāyāṃ mahātejā yathā mātari vartate |

4.2४.२

तथा यो वर्तते ऽस्मासु महात्मा क्व नु गच्छति ॥ (४।२)

tathā yo vartate 'smāsu mahātmā kva nu gacchati ||

5.1५.१

कैकेय्या क्लिश्यमानेन राज्ञा संचोदितो वनम् । (५।१)

kaikeyyā kliśyamānena rājñā saṃcodito vanam |

5.2५.२

परित्राता जनस्यास्य जगतः क्व नु गच्छति ॥ (५।२)

paritrātā janasyāsya jagataḥ kva nu gacchati ||

6.1६.१

अहो निश्चेतनो राजा जीवलोकस्य सम्प्रियम् । (६।१)

aho niścetano rājā jīvalokasya sampriyam |

6.2६.२

धर्म्यं सत्यव्रतं रामं वनवासे प्रवत्स्यति ॥ (६।२)

dharmyaṃ satyavrataṃ rāmaṃ vanavāse pravatsyati ||

7.1७.१

इति सर्वा महिष्यस् ता विवत्सा इव धेनवः । (७।१)

iti sarvā mahiṣyas tā vivatsā iva dhenavaḥ |

7.2७.२

रुरुदुश् चैव दुःखार्ताः सस्वरं च विचुक्रुशुः ॥ (७।२)

ruruduś caiva duḥkhārtāḥ sasvaraṃ ca vicukruśuḥ ||

8.1८.१

स तम् अन्तःपुरे घोरम् आर्तशब्दं महीपतिः । (८।१)

sa tam antaḥpure ghoram ārtaśabdaṃ mahīpatiḥ |

8.2८.२

पुत्रशोकाभिसंतप्तः श्रुत्वा चासीत् सुदुःखितः ॥ (८।२)

putraśokābhisaṃtaptaḥ śrutvā cāsīt suduḥkhitaḥ ||

9.1९.१

नाग्निहोत्राण्य् अहूयन्त सूर्यश् चान्तरधीयत । (९।१)

nāgnihotrāṇy ahūyanta sūryaś cāntaradhīyata |

9.2९.२

व्यसृजन् कवलान् नागा गावो वत्सान् न पाययन् ॥ (९।२)

vyasṛjan kavalān nāgā gāvo vatsān na pāyayan ||

10.1१०.१

त्रिशङ्कुर् लोहिताङ्गश् च बृहस्पतिबुधाव् अपि । (१०।१)

triśaṅkur lohitāṅgaś ca bṛhaspatibudhāv api |

10.2१०.२

दारुणाः सोमम् अभ्येत्य ग्रहाः सर्वे व्यवस्थिताः ॥ (१०।२)

dāruṇāḥ somam abhyetya grahāḥ sarve vyavasthitāḥ ||

11.1११.१

नक्षत्राणि गतार्चींषि ग्रहाश् च गततेजसः । (११।१)

nakṣatrāṇi gatārcīṃṣi grahāś ca gatatejasaḥ |

11.2११.२

विशाखाश् च सधूमाश् च नभसि प्रचकाशिरे ॥ (११।२)

viśākhāś ca sadhūmāś ca nabhasi pracakāśire ||

12.1१२.१

अकस्मान् नागरः सर्वो जनो दैन्यम् उपागमत् । (१२।१)

akasmān nāgaraḥ sarvo jano dainyam upāgamat |

12.2१२.२

आहारे वा विहारे वा न कश्चिद् अकरोन् मनः ॥ (१२।२)

āhāre vā vihāre vā na kaścid akaron manaḥ ||

13.1१३.१

बाष्पपर्याकुलमुखो राजमार्गगतो जनः । (१३।१)

bāṣpaparyākulamukho rājamārgagato janaḥ |

13.2१३.२

न हृष्टो लक्ष्यते कश्चित् सर्वः शोकपरायणः ॥ (१३।२)

na hṛṣṭo lakṣyate kaścit sarvaḥ śokaparāyaṇaḥ ||

14.1१४.१

न वाति पवनः शीतो न शशी सौम्यदर्शनः । (१४।१)

na vāti pavanaḥ śīto na śaśī saumyadarśanaḥ |

14.2१४.२

न सूर्यस् तपते लोकं सर्वं पर्याकुलं जगत् ॥ (१४।२)

na sūryas tapate lokaṃ sarvaṃ paryākulaṃ jagat ||

15.1१५.१

अनर्थिनः सुताः स्त्रीणां भर्तारो भ्रातरस् तथा । (१५।१)

anarthinaḥ sutāḥ strīṇāṃ bhartāro bhrātaras tathā |

15.2१५.२

सर्वे सर्वं परित्यज्य रामम् एवान्वचिन्तयन् ॥ (१५।२)

sarve sarvaṃ parityajya rāmam evānvacintayan ||

16.1१६.१

ये तु रामस्य सुहृदः सर्वे ते मूढचेतसः । (१६।१)

ye tu rāmasya suhṛdaḥ sarve te mūḍhacetasaḥ |

16.2१६.२

शोकभारेण चाक्रान्ताः शयनं न जहुस् तदा ॥ (१६।२)

śokabhāreṇa cākrāntāḥ śayanaṃ na jahus tadā ||

17.1१७.१

ततस् त्व् अयोध्या रहिता महात्मना पुरंदरेणेव मही सपर्वता । (१७।१)

tatas tv ayodhyā rahitā mahātmanā puraṃdareṇeva mahī saparvatā |

17.2१७.२

चचाल घोरं भयभारपीडिता सनागयोधाश्वगणा ननाद च ॥ (१७।२)

cacāla ghoraṃ bhayabhārapīḍitā sanāgayodhāśvagaṇā nanāda ca ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 36

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit