महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 10

10 of 1995 · 24 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

रुरुर् उवाच । (१।१)

rurur uvāca

1.2१.२

मम प्राणसमा भार्या दष्टासीद् भुजगेन ह । (१।२)

mama prāṇasamā bhāryā daṣṭāsīd bhujagena ha |

1.3१.३

तत्र मे समयो घोर आत्मनोरग वै कृतः ॥ (१।३)

tatra me samayo ghora ātmanoraga vai kṛtaḥ ||

2.1२.१

हन्यां सदैव भुजगं यं यं पश्येयम् इत्युत । (२।१)

hanyāṃ sadaiva bhujagaṃ yaṃ yaṃ paśyeyam ityuta |

2.2२.२

ततो ऽहं त्वां जिघांसामि जीवितेन विमोक्ष्यसे ॥ (२।२)

tato 'haṃ tvāṃ jighāṃsāmi jīvitena vimokṣyase ||

3.1३.१

डुण्डुभ उवाच । (३।१)

ḍuṇḍubha uvāca

3.2३.२

अन्ये ते भुजगा विप्र ये दशन्तीह मानवान् । (३।२)

anye te bhujagā vipra ye daśantīha mānavān |

3.3३.३

डुण्डुभान् अहिगन्धेन न त्वं हिंसितुम् अर्हसि ॥ (३।३)

ḍuṇḍubhān ahigandhena na tvaṃ hiṃsitum arhasi ||

4.1४.१

एकानर्थान् पृथगर्थान् एकदुःखान् पृथक्सुखान् । (४।१)

ekānarthān pṛthagarthān ekaduḥkhān pṛthaksukhān |

4.2४.२

डुण्डुभान् धर्मविद् भूत्वा न त्वं हिंसितुम् अर्हसि ॥ (४।२)

ḍuṇḍubhān dharmavid bhūtvā na tvaṃ hiṃsitum arhasi ||

5.1५.१

सूत उवाच । (५।१)

sūta uvāca

5.2५.२

इति श्रुत्वा वचस्तस्य भुजगस्य रुरुस्तदा । (५।२)

iti śrutvā vacastasya bhujagasya rurustadā |

5.3५.३

नावधीद् भयसंविग्न ऋषिं मत्वाथ डुण्डुभम् ॥ (५।३)

nāvadhīd bhayasaṃvigna ṛṣiṃ matvātha ḍuṇḍubham ||

6.1६.१

उवाच चैनं भगवान् रुरुः संशमयन्न् इव । (६।१)

uvāca cainaṃ bhagavān ruruḥ saṃśamayann iva |

6.2६.२

केन कर्मविपाकेन भुजगत्वम् उपागतः । (६।२)

kena karmavipākena bhujagatvam upāgataḥ |

6.3६.३

कामया भुजग ब्रूहि को ऽसीमां विक्रियां गतः ॥ (६।३)

kāmayā bhujaga brūhi ko 'sīmāṃ vikriyāṃ gataḥ ||

7.1७.१

डुण्डुभ उवाच । (७।१)

ḍuṇḍubha uvāca

7.2७.२

अहं पुरा रुरो नाम्ना ऋषिर् आसं सहस्रपात् । (७।२)

ahaṃ purā ruro nāmnā ṛṣir āsaṃ sahasrapāt |

7.3७.३

सो ऽहं शापेन विप्रस्य भुजगत्वम् उपागतः । (७।३)

so 'haṃ śāpena viprasya bhujagatvam upāgataḥ |

7.4७.४

ब्राह्मणस्य तु शापेन प्राप्तो ऽहं विक्रियाम् इमाम् । (७।४)

brāhmaṇasya tu śāpena prāpto 'haṃ vikriyām imām |

7.5७.५

सदा समुपयुक्तस्य वेदाध्यायरतस्य च ॥ (७।५)

sadā samupayuktasya vedādhyāyaratasya ca ||

8.1८.१

रुरुर् उवाच । (८।१)

rurur uvāca

8.2८.२

किमर्थं शप्तवान् क्रुद्धो द्विजस्त्वां भुजगोत्तम । (८।२)

kimarthaṃ śaptavān kruddho dvijastvāṃ bhujagottama |

8.3८.३

कियन्तं चैव कालं ते वपुर् एतद् भविष्यति ॥ (८।३)

kiyantaṃ caiva kālaṃ te vapur etad bhaviṣyati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 10

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit