लोमश उवाच । (१।१)

तान् उवाच समेतांस्तु ब्रह्मा लोकपितामहः । (१।२)

गच्छध्वं विबुधाः सर्वे यथाकामं यथेप्सितम् ॥ (१।३)

महता कालयोगेन प्रकृतिं यास्यते ऽर्णवः । (२।१)

ज्ञातीन् वै कारणं कृत्वा महाराज्ञो भगीरथात् ॥ (२।२)

युधिष्ठिर उवाच । (३।१)

कथं वै ज्ञातयो ब्रह्मन् कारणं चात्र किं मुने । (३।२)

कथं समुद्रः पूर्णश्च भगीरथपरिश्रमात् ॥ (३।३)

एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन । (४।१)

कथ्यमानं त्वया विप्र राज्ञां चरितम् उत्तमम् ॥ (४।२)

वैशम्पायन उवाच । (५।१)

एवम् उक्तस् तु विप्रेन्द्रो धर्मराज्ञा महात्मना । (५।२)

कथयामास माहात्म्यं सगरस्य महात्मनः ॥ (५।३)

लोमश उवाच । (६।१)

इक्ष्वाकूणां कुले जातः सगरो नाम पार्थिवः । (६।२)

रूपसत्त्वबलोपेतः स चापुत्रः प्रतापवान् ॥ (६।३)

स हैहयान् समुत्साद्य तालजङ्घांश् च भारत । (७।१)

वशे च कृत्वा राज्ञो ऽन्यान् स्वराज्यम् अन्वशासत ॥ (७।२)

तस्य भार्ये त्वभवतां रूपयौवनदर्पिते । (८।१)

वैदर्भी भरतश्रेष्ठ शैब्या च भरतर्षभ ॥ (८।२)

स पुत्रकामो नृपतिस् तताप सुमहत् तपः । (९।१)

पत्नीभ्यां सह राजेन्द्र कैलासं गिरिम् आश्रितः ॥ (९।२)

स तप्यमानः सुमहत् तपो योगसमन्वितः । (१०।१)

आससाद महात्मानं त्र्यक्षं त्रिपुरमर्दनम् ॥ (१०।२)

शंकरं भवम् ईशानं शूलपाणिं पिनाकिनम् । (११।१)

त्र्यम्बकं शिवम् उग्रेशं बहुरूपम् उमापतिम् ॥ (११।२)

स तं दृष्ट्वैव वरदं पत्नीभ्यां सहितो नृपः । (१२।१)

प्रणिपत्य महाबाहुः पुत्रार्थं समयाचत ॥ (१२।२)

तं प्रीतिमान् हरः प्राह सभार्यं नृपसत्तमम् । (१३।१)

यस्मिन् वृतो मुहूर्ते ऽहं त्वयेह नृपते वरम् ॥ (१३।२)

षष्टिः पुत्रसहस्राणि शूराः समरदर्पिताः । (१४।१)

एकस्यां सम्भविष्यन्ति पत्न्यां तव नरोत्तम ॥ (१४।२)

ते चैव सर्वे सहिताः क्षयं यास्यन्ति पार्थिव । (१५।१)

एको वंशधरः शूर एकस्यां सम्भविष्यति । (१५।२)

एवम् उक्त्वा तु तं रुद्रस् तत्रैवान्तरधीयत ॥ (१५।३)

स चापि सगरो राजा जगाम स्वं निवेशनम् । (१६।१)

पत्नीभ्यां सहितस् तात सो ऽतिहृष्टमनास् तदा ॥ (१६।२)

तस्याथ मनुजश्रेष्ठ ते भार्ये कमलेक्षणे । (१७।१)

वैदर्भी चैव शैब्या च गर्भिण्यौ संबभूवतुः ॥ (१७।२)

ततः कालेन वैदर्भी गर्भालाबुं व्यजायत । (१८।१)

शैब्या च सुषुवे पुत्रं कुमारं देवरूपिणम् ॥ (१८।२)

तदालाबुं समुत्स्रष्टुं मनश्चक्रे स पार्थिवः । (१९।१)

अथान्तरिक्षाच्छुश्राव वाचं गम्भीरनिस्वनाम् ॥ (१९।२)

राजन् मा साहसं कार्षीः पुत्रान् न त्यक्तुम् अर्हसि । (२०।१)

अलाबुमध्यान् निष्कृष्य बीजं यत्नेन गोप्यताम् ॥ (२०।२)

सोपस्वेदेषु पात्रेषु घृतपूर्णेषु भागशः । (२१।१)

ततः पुत्रसहस्राणि षष्टिं प्राप्स्यसि पार्थिव ॥ (२१।२)

महादेवेन दिष्टं ते पुत्रजन्म नराधिप । (२२।१)

अनेन क्रमयोगेन मा ते बुद्धिर् अतो ऽन्यथा ॥ (२२।२)