ब्राह्मण उवाच । (१।१)

गन्धान्न जिघ्रामि रसान्न वेद्मि रूपं न पश्यामि न च स्पृशामि । (१।२)

न चापि शब्दान् विविधाञ् शृणोमि न चापि संकल्पम् उपैमि किंचित् ॥ (१।३)

अर्थान् इष्टान् कामयते स्वभावः सर्वान् द्वेष्यान् प्रद्विषते स्वभावः । (२।१)

कामद्वेषावुद्भवतः स्वभावात् प्राणापानौ जन्तुदेहान्निवेश्य ॥ (२।२)

तेभ्यश्चान्यांस्तेष्वनित्यांश्च भावान् भूतात्मानं लक्षयेयं शरीरे । (३।१)

तस्मिंस्तिष्ठन्नास्मि शक्यः कथंचित् कामक्रोधाभ्यां जरया मृत्युना च ॥ (३।२)

अकामयानस्य च सर्वकामान् अविद्विषाणस्य च सर्वदोषान् । (४।१)

न मे स्वभावेषु भवन्ति लेपास् तोयस्य बिन्दोर् इव पुष्करेषु ॥ (४।२)

नित्यस्य चैतस्य भवन्ति नित्या निरीक्षमाणस्य बहून् स्वभावान् । (५।१)

न सज्जते कर्मसु भोगजालं दिवीव सूर्यस्य मयूखजालम् ॥ (५।२)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (६।१)

अध्वर्युयतिसंवादं तं निबोध यशस्विनि ॥ (६।२)

प्रोक्ष्यमाणं पशुं दृष्ट्वा यज्ञकर्मण्यथाब्रवीत् । (७।१)

यतिर् अध्वर्युम् आसीनो हिंसेयम् इति कुत्सयन् ॥ (७।२)

तम् अध्वर्युः प्रत्युवाच नायं छागो विनश्यति । (८।१)

श्रेयसा योक्ष्यते जन्तुर् यदि श्रुतिर् इयं तथा ॥ (८।२)

यो ह्यस्य पार्थिवो भागः पृथिवीं स गमिष्यति । (९।१)

यद् अस्य वारिजं किंचिद् अपस्तत् प्रतिपद्यते ॥ (९।२)

सूर्यं चक्षुर् दिशः श्रोत्रे प्राणो ऽस्य दिवम् एव च । (१०।१)

आगमे वर्तमानस्य न मे दोषो ऽस्ति कश्चन ॥ (१०।२)

यतिर् उवाच । (११।१)

प्राणैर् वियोगे छागस्य यदि श्रेयः प्रपश्यसि । (११।२)

छागार्थे वर्तते यज्ञो भवतः किं प्रयोजनम् ॥ (११।३)

अनु त्वा मन्यतां माता पिता भ्राता सखापि च । (१२।१)

मन्त्रयस्वैनम् उन्नीय परवन्तं विशेषतः ॥ (१२।२)

य एवम् अनुमन्येरंस्तान् भवान् प्रष्टुम् अर्हति । (१३।१)

तेषाम् अनुमतं श्रुत्वा शक्या कर्तुं विचारणा ॥ (१३।२)

प्राणा अप्यस्य छागस्य प्रापितास्ते स्वयोनिषु । (१४।१)

शरीरं केवलं शिष्टं निश्चेष्टम् इति मे मतिः ॥ (१४।२)

इन्धनस्य तु तुल्येन शरीरेण विचेतसा । (१५।१)

हिंसा निर्वेष्टुकामानाम् इन्धनं पशुसंज्ञितम् ॥ (१५।२)

अहिंसा सर्वधर्माणाम् इति वृद्धानुशासनम् । (१६।१)

यद् अहिंस्रं भवेत् कर्म तत् कार्यम् इति विद्महे ॥ (१६।२)

अहिंसेति प्रतिज्ञेयं यदि वक्ष्याम्यतः परम् । (१७।१)

शक्यं बहुविधं वक्तुं भवतः कार्यदूषणम् ॥ (१७।२)

अहिंसा सर्वभूतानां नित्यम् अस्मासु रोचते । (१८।१)

प्रत्यक्षतः साधयामो न परोक्षम् उपास्महे ॥ (१८।२)

अध्वर्युर् उवाच । (१९।१)

भूमेर् गन्धगुणान् भुङ्क्षे पिबस्यापोमयान् रसान् । (१९।२)

ज्योतिषां पश्यसे रूपं स्पृशस्यनिलजान् गुणान् ॥ (१९।३)

शृणोष्याकाशजं शब्दं मनसा मन्यसे मतिम् । (२०।१)

सर्वाण्येतानि भूतानि प्राणा इति च मन्यसे ॥ (२०।२)

प्राणादाने च नित्यो ऽसि हिंसायां वर्तते भवान् । (२१।१)

नास्ति चेष्टा विना हिंसां किं वा त्वं मन्यसे द्विज ॥ (२१।२)

यतिर् उवाच । (२२।१)

अक्षरं च क्षरं चैव द्वैधीभावो ऽयम् आत्मनः । (२२।२)

अक्षरं तत्र सद्भावः स्वभावः क्षर उच्यते ॥ (२२।३)

प्राणो जिह्वा मनः सत्त्वं स्वभावो रजसा सह । (२३।१)

भावैर् एतैर् विमुक्तस्य निर्द्वंद्वस्य निराशिषः ॥ (२३।२)

समस्य सर्वभूतेषु निर्ममस्य जितात्मनः । (२४।१)

समन्तात् परिमुक्तस्य न भयं विद्यते क्वचित् ॥ (२४।२)

अध्वर्युर् उवाच । (२५।१)

सद्भिर् एवेह संवासः कार्यो मतिमतां वर । (२५।२)

भवतो हि मतं श्रुत्वा प्रतिभाति मतिर् मम ॥ (२५।३)

भगवन् भगवद्बुद्ध्या प्रतिबुद्धो ब्रवीम्यहम् । (२६।१)

मतं मन्तुं क्रतुं कर्तुं नापराधो ऽस्ति मे द्विज ॥ (२६।२)

ब्राह्मण उवाच । (२७।१)

उपपत्त्या यतिस्तूष्णीं वर्तमानस्ततः परम् । (२७।२)

अध्वर्युर् अपि निर्मोहः प्रचचार महामखे ॥ (२७।३)

एवम् एतादृशं मोक्षं सुसूक्ष्मं ब्राह्मणा विदुः । (२८।१)

विदित्वा चानुतिष्ठन्ति क्षेत्रज्ञेनानुदर्शिना ॥ (२८।२)