MBh, 14, 62
Select a line for its word-by-word analysis.
श्रुत्वैतद् वचनं ब्रह्मन् व्यासेनोक्तं महात्मना । (१।२)
śrutvaitad vacanaṃ brahman vyāsenoktaṃ mahātmanā |
तद् अवाप कथं चेति तन्मे ब्रूहि द्विजोत्तम ॥ (२।२)
tad avāpa kathaṃ ceti tanme brūhi dvijottama ||
श्रुत्वा द्वैपायनवचो धर्मराजो युधिष्ठिरः । (३।२)
śrutvā dvaipāyanavaco dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |
भ्रातॄन् सर्वान् समानाय्य काले वचनम् अब्रवीत् । (३।३)
bhrātṝn sarvān samānāyya kāle vacanam abravīt |
श्रुतं वो वचनं वीराः सौहृदाद् यन्महात्मना । (४।१)
śrutaṃ vo vacanaṃ vīrāḥ sauhṛdād yanmahātmanā |
संस्मृत्य तद् अहं सम्यक् कर्तुम् इच्छामि पाण्डवाः ॥ (६।२)
saṃsmṛtya tad ahaṃ samyak kartum icchāmi pāṇḍavāḥ ||
आयत्यां च तदात्वे च सर्वेषां तद्धि नो हितम् । (७।१)
āyatyāṃ ca tadātve ca sarveṣāṃ taddhi no hitam |
अनुबन्धे च कल्याणं यद् वचो ब्रह्मवादिनः ॥ (७।२)
anubandhe ca kalyāṇaṃ yad vaco brahmavādinaḥ ||
तच्चाचष्ट बहु व्यासो मरुत्तस्य धनं नृपाः ॥ (८।२)
taccācaṣṭa bahu vyāso maruttasya dhanaṃ nṛpāḥ ||
यद्येतद् वो बहुमतं मन्यध्वं वा क्षमं यदि । (९।१)
yadyetad vo bahumataṃ manyadhvaṃ vā kṣamaṃ yadi |
भीमसेनो नृपश्रेष्ठं प्राञ्जलिर् वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (१०।२)
bhīmaseno nṛpaśreṣṭhaṃ prāñjalir vākyam abravīt ||
व्यासाख्यातस्य वित्तस्य समुपानयनं प्रति ॥ (११।२)
vyāsākhyātasya vittasya samupānayanaṃ prati ||
यदि तत् प्राप्नुयामेह धनम् आविक्षितं प्रभो । (१२।१)
yadi tat prāpnuyāmeha dhanam āvikṣitaṃ prabho |
तद् आनयाम भद्रं ते समभ्यर्च्य कपर्दिनम् ॥ (१३।२)
tad ānayāma bhadraṃ te samabhyarcya kapardinam ||
तं विभुं देवदेवेशं तस्यैवानुचरांश्च तान् । (१४।१)
taṃ vibhuṃ devadeveśaṃ tasyaivānucarāṃśca tān |
प्रसाद्यार्थम् अवाप्स्यामो नूनं वाग्बुद्धिकर्मभिः ॥ (१४।२)
prasādyārtham avāpsyāmo nūnaṃ vāgbuddhikarmabhiḥ ||
रक्षन्ते ये च तद् द्रव्यं किंकरा रौद्रदर्शनाः । (१५।१)
rakṣante ye ca tad dravyaṃ kiṃkarā raudradarśanāḥ |
ते च वश्या भविष्यन्ति प्रसन्ने वृषभध्वजे ॥ (१५।२)
te ca vaśyā bhaviṣyanti prasanne vṛṣabhadhvaje ||
श्रुत्वैवं वदतस्तस्य वाक्यं भीमस्य भारत । (१६।१)
śrutvaivaṃ vadatastasya vākyaṃ bhīmasya bhārata |
अर्जुनप्रमुखाश्चापि तथेत्येवाब्रुवन्मुदा ॥ (१६।३)
arjunapramukhāścāpi tathetyevābruvanmudā ||
कृत्वा तु पाण्डवाः सर्वे रत्नाहरणनिश्चयम् । (१७।१)
kṛtvā tu pāṇḍavāḥ sarve ratnāharaṇaniścayam |
सेनाम् आज्ञापयामासुर् नक्षत्रे ऽहनि च ध्रुवे ॥ (१७।२)
senām ājñāpayāmāsur nakṣatre 'hani ca dhruve ||
ततो ययुः पाण्डुसुता ब्राह्मणान् स्वस्ति वाच्य च । (१८।१)
tato yayuḥ pāṇḍusutā brāhmaṇān svasti vācya ca |
अर्चयित्वा सुरश्रेष्ठं पूर्वम् एव महेश्वरम् ॥ (१८।२)
arcayitvā suraśreṣṭhaṃ pūrvam eva maheśvaram ||
आशास्य च महात्मानं प्रययुर् मुदिता भृशम् ॥ (१९।२)
āśāsya ca mahātmānaṃ prayayur muditā bhṛśam ||
तेषां प्रयास्यतां तत्र मङ्गलानि शुभान्यथ । (२०।१)
teṣāṃ prayāsyatāṃ tatra maṅgalāni śubhānyatha |
प्राहुः प्रहृष्टमनसो द्विजाग्र्या नागराश्च ते ॥ (२०।२)
prāhuḥ prahṛṣṭamanaso dvijāgryā nāgarāśca te ||
ततः प्रदक्षिणीकृत्य शिरोभिः प्रणिपत्य च । (२१।१)
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya śirobhiḥ praṇipatya ca |
ब्राह्मणान् अग्निसहितान् प्रययुः पाण्डुनन्दनाः ॥ (२१।२)
brāhmaṇān agnisahitān prayayuḥ pāṇḍunandanāḥ ||
धृतराष्ट्रं सभार्यं वै पृथां पृथुललोचनाम् ॥ (२२।२)
dhṛtarāṣṭraṃ sabhāryaṃ vai pṛthāṃ pṛthulalocanām ||
मूले निक्षिप्य कौरव्यं युयुत्सुं धृतराष्ट्रजम् । (२३।१)
mūle nikṣipya kauravyaṃ yuyutsuṃ dhṛtarāṣṭrajam |
सम्पूज्यमानाः पौरैश्च ब्राह्मणैश्च मनीषिभिः ॥ (२३।२)
sampūjyamānāḥ pauraiśca brāhmaṇaiśca manīṣibhiḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.