महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 62

1897 of 1995 · 50 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

जनमेजय उवाच । (१।१)

janamejaya uvāca

1.2१.२

श्रुत्वैतद् वचनं ब्रह्मन् व्यासेनोक्तं महात्मना । (१।२)

śrutvaitad vacanaṃ brahman vyāsenoktaṃ mahātmanā |

1.3१.३

अश्वमेधं प्रति तदा किं नृपः प्रचकार ह ॥ (१।३)

aśvamedhaṃ prati tadā kiṃ nṛpaḥ pracakāra ha ||

2.1२.१

रत्नं च यन्मरुत्तेन निहितं पृथिवीतले । (२।१)

ratnaṃ ca yanmaruttena nihitaṃ pṛthivītale |

2.2२.२

तद् अवाप कथं चेति तन्मे ब्रूहि द्विजोत्तम ॥ (२।२)

tad avāpa kathaṃ ceti tanme brūhi dvijottama ||

3.1३.१

वैशंपायन उवाच । (३।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

3.2३.२

श्रुत्वा द्वैपायनवचो धर्मराजो युधिष्ठिरः । (३।२)

śrutvā dvaipāyanavaco dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |

3.3३.३

भ्रातॄन् सर्वान् समानाय्य काले वचनम् अब्रवीत् । (३।३)

bhrātṝn sarvān samānāyya kāle vacanam abravīt |

3.4३.४

अर्जुनं भीमसेनं च माद्रीपुत्रौ यमावपि ॥ (३।४)

arjunaṃ bhīmasenaṃ ca mādrīputrau yamāvapi ||

4.1४.१

श्रुतं वो वचनं वीराः सौहृदाद् यन्महात्मना । (४।१)

śrutaṃ vo vacanaṃ vīrāḥ sauhṛdād yanmahātmanā |

4.2४.२

कुरूणां हितकामेन प्रोक्तं कृष्णेन धीमता ॥ (४।२)

kurūṇāṃ hitakāmena proktaṃ kṛṣṇena dhīmatā ||

5.1५.१

तपोवृद्धेन महता सुहृदां भूतिम् इच्छता । (५।१)

tapovṛddhena mahatā suhṛdāṃ bhūtim icchatā |

5.2५.२

गुरुणा धर्मशीलेन व्यासेनाद्भुतकर्मणा ॥ (५।२)

guruṇā dharmaśīlena vyāsenādbhutakarmaṇā ||

6.1६.१

भीष्मेण च महाप्राज्ञ गोविन्देन च धीमता । (६।१)

bhīṣmeṇa ca mahāprājña govindena ca dhīmatā |

6.2६.२

संस्मृत्य तद् अहं सम्यक् कर्तुम् इच्छामि पाण्डवाः ॥ (६।२)

saṃsmṛtya tad ahaṃ samyak kartum icchāmi pāṇḍavāḥ ||

7.1७.१

आयत्यां च तदात्वे च सर्वेषां तद्धि नो हितम् । (७।१)

āyatyāṃ ca tadātve ca sarveṣāṃ taddhi no hitam |

7.2७.२

अनुबन्धे च कल्याणं यद् वचो ब्रह्मवादिनः ॥ (७।२)

anubandhe ca kalyāṇaṃ yad vaco brahmavādinaḥ ||

8.1८.१

इयं हि वसुधा सर्वा क्षीणरत्ना कुरूद्वहाः । (८।१)

iyaṃ hi vasudhā sarvā kṣīṇaratnā kurūdvahāḥ |

8.2८.२

तच्चाचष्ट बहु व्यासो मरुत्तस्य धनं नृपाः ॥ (८।२)

taccācaṣṭa bahu vyāso maruttasya dhanaṃ nṛpāḥ ||

9.1९.१

यद्येतद् वो बहुमतं मन्यध्वं वा क्षमं यदि । (९।१)

yadyetad vo bahumataṃ manyadhvaṃ vā kṣamaṃ yadi |

9.2९.२

तद् आनयामहे सर्वे कथं वा भीम मन्यसे ॥ (९।२)

tad ānayāmahe sarve kathaṃ vā bhīma manyase ||

10.1१०.१

इत्युक्तवाक्ये नृपतौ तदा कुरुकुलोद्वह । (१०।१)

ityuktavākye nṛpatau tadā kurukulodvaha |

10.2१०.२

भीमसेनो नृपश्रेष्ठं प्राञ्जलिर् वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (१०।२)

bhīmaseno nṛpaśreṣṭhaṃ prāñjalir vākyam abravīt ||

11.1११.१

रोचते मे महाबाहो यद् इदं भाषितं त्वया । (११।१)

rocate me mahābāho yad idaṃ bhāṣitaṃ tvayā |

11.2११.२

व्यासाख्यातस्य वित्तस्य समुपानयनं प्रति ॥ (११।२)

vyāsākhyātasya vittasya samupānayanaṃ prati ||

12.1१२.१

यदि तत् प्राप्नुयामेह धनम् आविक्षितं प्रभो । (१२।१)

yadi tat prāpnuyāmeha dhanam āvikṣitaṃ prabho |

12.2१२.२

कृतम् एव महाराज भवेद् इति मतिर् मम ॥ (१२।२)

kṛtam eva mahārāja bhaved iti matir mama ||

13.1१३.१

ते वयं प्रणिपातेन गिरीशस्य महात्मनः । (१३।१)

te vayaṃ praṇipātena girīśasya mahātmanaḥ |

13.2१३.२

तद् आनयाम भद्रं ते समभ्यर्च्य कपर्दिनम् ॥ (१३।२)

tad ānayāma bhadraṃ te samabhyarcya kapardinam ||

14.1१४.१

तं विभुं देवदेवेशं तस्यैवानुचरांश्च तान् । (१४।१)

taṃ vibhuṃ devadeveśaṃ tasyaivānucarāṃśca tān |

14.2१४.२

प्रसाद्यार्थम् अवाप्स्यामो नूनं वाग्बुद्धिकर्मभिः ॥ (१४।२)

prasādyārtham avāpsyāmo nūnaṃ vāgbuddhikarmabhiḥ ||

15.1१५.१

रक्षन्ते ये च तद् द्रव्यं किंकरा रौद्रदर्शनाः । (१५।१)

rakṣante ye ca tad dravyaṃ kiṃkarā raudradarśanāḥ |

15.2१५.२

ते च वश्या भविष्यन्ति प्रसन्ने वृषभध्वजे ॥ (१५।२)

te ca vaśyā bhaviṣyanti prasanne vṛṣabhadhvaje ||

16.1१६.१

श्रुत्वैवं वदतस्तस्य वाक्यं भीमस्य भारत । (१६।१)

śrutvaivaṃ vadatastasya vākyaṃ bhīmasya bhārata |

16.2१६.२

प्रीतो धर्मात्मजो राजा बभूवातीव भारत । (१६।२)

prīto dharmātmajo rājā babhūvātīva bhārata |

16.3१६.३

अर्जुनप्रमुखाश्चापि तथेत्येवाब्रुवन्मुदा ॥ (१६।३)

arjunapramukhāścāpi tathetyevābruvanmudā ||

17.1१७.१

कृत्वा तु पाण्डवाः सर्वे रत्नाहरणनिश्चयम् । (१७।१)

kṛtvā tu pāṇḍavāḥ sarve ratnāharaṇaniścayam |

17.2१७.२

सेनाम् आज्ञापयामासुर् नक्षत्रे ऽहनि च ध्रुवे ॥ (१७।२)

senām ājñāpayāmāsur nakṣatre 'hani ca dhruve ||

18.1१८.१

ततो ययुः पाण्डुसुता ब्राह्मणान् स्वस्ति वाच्य च । (१८।१)

tato yayuḥ pāṇḍusutā brāhmaṇān svasti vācya ca |

18.2१८.२

अर्चयित्वा सुरश्रेष्ठं पूर्वम् एव महेश्वरम् ॥ (१८।२)

arcayitvā suraśreṣṭhaṃ pūrvam eva maheśvaram ||

19.1१९.१

मोदकैः पायसेनाथ मांसापूपैस्तथैव च । (१९।१)

modakaiḥ pāyasenātha māṃsāpūpaistathaiva ca |

19.2१९.२

आशास्य च महात्मानं प्रययुर् मुदिता भृशम् ॥ (१९।२)

āśāsya ca mahātmānaṃ prayayur muditā bhṛśam ||

20.1२०.१

तेषां प्रयास्यतां तत्र मङ्गलानि शुभान्यथ । (२०।१)

teṣāṃ prayāsyatāṃ tatra maṅgalāni śubhānyatha |

20.2२०.२

प्राहुः प्रहृष्टमनसो द्विजाग्र्या नागराश्च ते ॥ (२०।२)

prāhuḥ prahṛṣṭamanaso dvijāgryā nāgarāśca te ||

21.1२१.१

ततः प्रदक्षिणीकृत्य शिरोभिः प्रणिपत्य च । (२१।१)

tataḥ pradakṣiṇīkṛtya śirobhiḥ praṇipatya ca |

21.2२१.२

ब्राह्मणान् अग्निसहितान् प्रययुः पाण्डुनन्दनाः ॥ (२१।२)

brāhmaṇān agnisahitān prayayuḥ pāṇḍunandanāḥ ||

22.1२२.१

समनुज्ञाप्य राजानं पुत्रशोकसमाहतम् । (२२।१)

samanujñāpya rājānaṃ putraśokasamāhatam |

22.2२२.२

धृतराष्ट्रं सभार्यं वै पृथां पृथुललोचनाम् ॥ (२२।२)

dhṛtarāṣṭraṃ sabhāryaṃ vai pṛthāṃ pṛthulalocanām ||

23.1२३.१

मूले निक्षिप्य कौरव्यं युयुत्सुं धृतराष्ट्रजम् । (२३।१)

mūle nikṣipya kauravyaṃ yuyutsuṃ dhṛtarāṣṭrajam |

23.2२३.२

सम्पूज्यमानाः पौरैश्च ब्राह्मणैश्च मनीषिभिः ॥ (२३।२)

sampūjyamānāḥ pauraiśca brāhmaṇaiśca manīṣibhiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 62

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit