वैशंपायन उवाच । (१।१)

इक्ष्वाकुवंशप्रभवो राजासीत् पृथिवीपतिः । (१।२)

महाभिष इति ख्यातः सत्यवाक् सत्यविक्रमः ॥ (१।३)

सो ऽश्वमेधसहस्रेण वाजपेयशतेन च । (२।१)

तोषयामास देवेन्द्रं स्वर्गं लेभे ततः प्रभुः । (२।२)

यौवनं चानुसंप्राप्तं कुमारं वदतां वरम् । (२।३)

संस्मरंश्चाक्षयांल्लोकान् विदितांश्च स्वकर्मणा ॥ (२।४)

ततः कदाचिद् ब्रह्माणम् उपासां चक्रिरे सुराः । (३।१)

तत्र राजर्षय आसन् स च राजा महाभिषः ॥ (३।२)

अथ गङ्गा सरिच्छ्रेष्ठा समुपायात् पितामहम् । (४।१)

तस्या वासः समुद्धूतं मारुतेन शशिप्रभम् ॥ (४।२)

ततो ऽभवन् सुरगणाः सहसावाङ्मुखास्तदा । (५।१)

महाभिषस्तु राजर्षिर् अशङ्को दृष्टवान् नदीम् ॥ (५।२)

अपध्यातो भगवता ब्रह्मणा स महाभिषः । (६।१)

उक्तश्च जातो मर्त्येषु पुनर् लोकान् अवाप्स्यसि । (६।२)

मनुष्येषु चिरं स्थित्वा लोकान् प्राप्स्यसि शोभनान् । (६।३)

यया हृतमनाश्चासि गङ्गया त्वं सुदुर्मते । (६।४)

सा ते वै मानुषे लोके विप्रियाण्याचरिष्यति । (६।५)

यदा ते भविता मन्युस्तदा शापाद् विमोक्ष्यसे ॥ (६।६)

स चिन्तयित्वा नृपतिर् नृपान् सर्वांस्तपोधनान् । (७।१)

प्रतीपं रोचयामास पितरं भूरिवर्चसम् ॥ (७।२)

महाभिषं तु तं दृष्ट्वा नदी धैर्याच्च्युतं नृपम् । (८।१)

तम् एव मनसाध्यायम् उपावर्तत् सरिद्वरा । (८।२)

भावं मनसि वै कृत्वा जगाम नृपतिं पतिम् ॥ (८।३)

सा तु विध्वस्तवपुषः कश्मलाभिहतौजसः । (९।१)

ददर्श पथि गच्छन्ती वसून् देवान् दिवौकसः ॥ (९।२)

तथारूपांश्च तान् दृष्ट्वा पप्रच्छ सरितां वरा । (१०।१)

किम् इदं नष्टरूपाः स्थ कच्चित् क्षेमं दिवौकसाम् । (१०।२)

सुखानि न प्रसन्नानि विवर्णानि कृतानि किम् । (१०।३)

किमर्थं मनुजा भूमौ निपतिष्यन्ति दुःखिताः ॥ (१०।४)

ताम् ऊचुर् वसवो देवाः शप्ताः स्मो वै महानदि । (११।१)

अल्पे ऽपराधे संरम्भाद् वसिष्ठेन महात्मना ॥ (११।२)

विमूढा हि वयं सर्वे प्रच्छन्नम् ऋषिसत्तमम् । (१२।१)

संध्यां वसिष्ठम् आसीनं तम् अत्यभिसृताः पुरा ॥ (१२।२)

तेन कोपाद् वयं शप्ता योनौ संभवतेति ह । (१३।१)

न शक्यम् अन्यथा कर्तुं यद् उक्तं ब्रह्मवादिना ॥ (१३।२)

त्वं तस्मान् मानुषी भूत्वा सूष्व पुत्रान् वसून् भुवि । (१४।१)

न मानुषीणां जठरं प्रविशेमाशुभं वयम् ॥ (१४।२)

इत्युक्ता तान् वसून् गङ्गा तथेत्युक्त्वाब्रवीद् इदम् । (१५।१)

मर्त्येषु पुरुषश्रेष्ठः को वः कर्ता भविष्यति । (१५।२)

इत्युक्ता गङ्गया ते च ताम् ऊचुर् वसवस्तदा ॥ (१५।३)

वसव ऊचुः । (१६।१)

प्रतीपस्य सुतो राजा शंतनुर् नाम धार्मिकः । (१६।२)

भविता मानुषे लोके स नः कर्ता भविष्यति ॥ (१६।३)

गङ्गोवाच । (१७।१)

ममाप्येवं मतं देवा यथावदत मानघाः । (१७।२)

प्रियं तस्य करिष्यामि युष्माकं चैतद् ईप्सितम् ॥ (१७।३)

वसव ऊचुः । (१८।१)

जातान् कुमारान् स्वान् अप्सु प्रक्षेप्तुं वै त्वम् अर्हसि । (१८।२)

यथा नचिरकालं नो निष्कृतिः स्यात् त्रिलोकगे ॥ (१८।३)

गङ्गोवाच । (१९।१)

एवम् एतत् करिष्यामि पुत्रस्तस्य विधीयताम् । (१९।२)

नास्य मोघः संगमः स्यात् पुत्रहेतोर् मया सह ॥ (१९।३)

वसव ऊचुः । (२०।१)

तुरीयार्धं प्रदास्यामो वीर्यस्यैकैकशो वयम् । (२०।२)

तेन वीर्येण पुत्रस्ते भविता तस्य चेप्सितः ॥ (२०।३)

न संपत्स्यति मर्त्येषु पुनस्तस्य तु संततिः । (२१।१)

तस्माद् अपुत्रः पुत्रस्ते भविष्यति स वीर्यवान् ॥ (२१।२)

वैशंपायन उवाच । (२२।१)

एवं ते समयं कृत्वा गङ्गया वसवः सह । (२२।२)

जग्मुः प्रहृष्टमनसो यथासंकल्पम् अञ्जसा । (२२।३)

सा तु विध्वस्तवपुषं कश्मलाभिहतं नृप ॥ (२२।४)