MBh, 5, 62
Select a line for its word-by-word analysis.
कथम् एकान्ततस्तेषां पार्थानां मन्यसे जयम् ॥ (१।३)
katham ekāntatasteṣāṃ pārthānāṃ manyase jayam ||
अहं वैकर्तनः कर्णो भ्राता दुःशासनश्च मे । (४।१)
ahaṃ vaikartanaḥ karṇo bhrātā duḥśāsanaśca me |
पाण्डवान् समरे पञ्च हनिष्यामः शितैः शरैः ॥ (४।२)
pāṇḍavān samare pañca haniṣyāmaḥ śitaiḥ śaraiḥ ||
ततो राजन्महायज्ञैर् विविधैर् भूरिदक्षिणैः । (५।१)
tato rājanmahāyajñair vividhair bhūridakṣiṇaiḥ |
ब्राह्मणांस्तर्पयिष्यामि गोभिर् अश्वैर् धनेन च ॥ (५।२)
brāhmaṇāṃstarpayiṣyāmi gobhir aśvair dhanena ca ||
कश्चिच्छाकुनिकस्तात पूर्वेषाम् इति शुश्रुम ॥ (६।३)
kaścicchākunikastāta pūrveṣām iti śuśruma ||
तस्मिन् द्वौ शकुनौ बद्धौ युगपत् समपौरुषौ । (७।१)
tasmin dvau śakunau baddhau yugapat samapauruṣau |
तौ विहायसम् आक्रान्तौ दृष्ट्वा शाकुनिकस्तदा । (८।१)
tau vihāyasam ākrāntau dṛṣṭvā śākunikastadā |
अन्वधावद् अनिर्विण्णो येन येन स्म गच्छतः ॥ (८।२)
anvadhāvad anirviṇṇo yena yena sma gacchataḥ ||
आश्रमस्थो मुनिः कश्चिद् ददर्शाथ कृताह्निकः ॥ (९।२)
āśramastho muniḥ kaścid dadarśātha kṛtāhnikaḥ ||
तावन्तरिक्षगौ शीघ्रम् अनुयान्तं महीचरम् । (१०।१)
tāvantarikṣagau śīghram anuyāntaṃ mahīcaram |
श्लोकेनानेन कौरव्य पप्रच्छ स मुनिस्तदा ॥ (१०।२)
ślokenānena kauravya papraccha sa munistadā ||
विचित्रम् इदम् आश्चर्यं मृगहन् प्रतिभाति मे । (११।१)
vicitram idam āścaryaṃ mṛgahan pratibhāti me |
यत्र वै विवदिष्येते तत्र मे वशम् एष्यतः ॥ (१२।३)
yatra vai vivadiṣyete tatra me vaśam eṣyataḥ ||
तौ विवादम् अनुप्राप्तौ शकुनौ मृत्युसंधितौ । (१३।२)
tau vivādam anuprāptau śakunau mṛtyusaṃdhitau |
विगृह्य च सुदुर्बुद्धी पृथिव्यां संनिपेततुः ॥ (१३।३)
vigṛhya ca sudurbuddhī pṛthivyāṃ saṃnipetatuḥ ||
तौ युध्यमानौ संरब्धौ मृत्युपाशवशानुगौ । (१४।१)
tau yudhyamānau saṃrabdhau mṛtyupāśavaśānugau |
एवं ये ज्ञातयो ऽर्थेषु मिथो गच्छन्ति विग्रहम् । (१५।१)
evaṃ ye jñātayo 'rtheṣu mitho gacchanti vigraham |
ते ऽमित्रवशम् आयान्ति शकुनाविव विग्रहात् ॥ (१५।२)
te 'mitravaśam āyānti śakunāviva vigrahāt ||
संभोजनं संकथनं संप्रश्नो ऽथ समागमः । (१६।१)
saṃbhojanaṃ saṃkathanaṃ saṃpraśno 'tha samāgamaḥ |
यस्मिन् काले सुमनसः सर्वे वृद्धान् उपासते । (१७।१)
yasmin kāle sumanasaḥ sarve vṛddhān upāsate |
सिंहगुप्तम् इवारण्यम् अप्रधृष्या भवन्ति ते ॥ (१७।२)
siṃhaguptam ivāraṇyam apradhṛṣyā bhavanti te ||
श्रियं ते सम्प्रयच्छन्ति द्विषद्भ्यो भरतर्षभ ॥ (१८।२)
śriyaṃ te samprayacchanti dviṣadbhyo bharatarṣabha ||
इदम् अन्यत् प्रवक्ष्यामि यथा दृष्टं गिरौ मया । (२०।१)
idam anyat pravakṣyāmi yathā dṛṣṭaṃ girau mayā |
श्रुत्वा तद् अपि कौरव्य यथा श्रेयस्तथा कुरु ॥ (२०।२)
śrutvā tad api kauravya yathā śreyastathā kuru ||
वयं किरातैः सहिता गच्छामो गिरिम् उत्तरम् । (२१।१)
vayaṃ kirātaiḥ sahitā gacchāmo girim uttaram |
ब्राह्मणैर् देवकल्पैश्च विद्याजम्भकवातिकैः ॥ (२१।२)
brāhmaṇair devakalpaiśca vidyājambhakavātikaiḥ ||
कुञ्जभूतं गिरिं सर्वम् अभितो गन्धमादनम् । (२२।१)
kuñjabhūtaṃ giriṃ sarvam abhito gandhamādanam |
तत्र पश्यामहे सर्वे मधु पीतम् अमाक्षिकम् । (२३।१)
tatra paśyāmahe sarve madhu pītam amākṣikam |
मरुप्रपाते विषमे निविष्टं कुम्भसंमितम् ॥ (२३।२)
maruprapāte viṣame niviṣṭaṃ kumbhasaṃmitam ||
यत् प्राश्य पुरुषो मर्त्यो ऽमरत्वं निगच्छति ॥ (२४।२)
yat prāśya puruṣo martyo 'maratvaṃ nigacchati ||
अचक्षुर् लभते चक्षुर् वृद्धो भवति वै युवा । (२५।१)
acakṣur labhate cakṣur vṛddho bhavati vai yuvā |
इति ते कथयन्ति स्म ब्राह्मणा जम्भसाधकाः ॥ (२५।२)
iti te kathayanti sma brāhmaṇā jambhasādhakāḥ ||
ततः किरातास्तद् दृष्ट्वा प्रार्थयन्तो महीपते । (२६।१)
tataḥ kirātāstad dṛṣṭvā prārthayanto mahīpate |
विनेशुर् विषमे तस्मिन् ससर्पे गिरिगह्वरे ॥ (२६।२)
vineśur viṣame tasmin sasarpe girigahvare ||
तथैव तव पुत्रो ऽयं पृथिवीम् एक इच्छति । (२७।१)
tathaiva tava putro 'yaṃ pṛthivīm eka icchati |
मधु पश्यति संमोहात् प्रपातं नानुपश्यति ॥ (२७।२)
madhu paśyati saṃmohāt prapātaṃ nānupaśyati ||
न च पश्यामि तेजो ऽस्य विक्रमं वा तथाविधम् ॥ (२८।२)
na ca paśyāmi tejo 'sya vikramaṃ vā tathāvidham ||
प्रतीक्षमाणो यो वीरः क्षमते वीक्षितं तव ॥ (२९।२)
pratīkṣamāṇo yo vīraḥ kṣamate vīkṣitaṃ tava ||
द्रुपदो मत्स्यराजश्च संक्रुद्धश्च धनंजयः । (३०।१)
drupado matsyarājaśca saṃkruddhaśca dhanaṃjayaḥ |
अङ्के कुरुष्व राजानं धृतराष्ट्र युधिष्ठिरम् । (३१।१)
aṅke kuruṣva rājānaṃ dhṛtarāṣṭra yudhiṣṭhiram |
युध्यतोर् हि द्वयोर् युद्धे नैकान्तेन भवेज्जयः ॥ (३१।२)
yudhyator hi dvayor yuddhe naikāntena bhavejjayaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.