महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 115

1093 of 1995 · 50 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

dhṛtarāṣṭra uvāca

1.2१.२

अहन्यहनि मे दीप्तं यशः पतति संजय । (१।२)

ahanyahani me dīptaṃ yaśaḥ patati saṃjaya |

1.3१.३

हता मे बहवो योधा मन्ये कालस्य पर्ययम् ॥ (१।३)

hatā me bahavo yodhā manye kālasya paryayam ||

2.1२.१

धनंजयस्तु संक्रुद्धः प्रविष्टो मामकं बलम् । (२।१)

dhanaṃjayastu saṃkruddhaḥ praviṣṭo māmakaṃ balam |

2.2२.२

रक्षितं द्रोणकर्णाभ्याम् अप्रवेश्यं सुरैर् अपि ॥ (२।२)

rakṣitaṃ droṇakarṇābhyām apraveśyaṃ surair api ||

3.1३.१

ताभ्याम् ऊर्जितवीर्याभ्याम् आप्यायितपराक्रमः । (३।१)

tābhyām ūrjitavīryābhyām āpyāyitaparākramaḥ |

3.2३.२

सहितः कृष्णभीमाभ्यां शिनीनाम् ऋषभेण च ॥ (३।२)

sahitaḥ kṛṣṇabhīmābhyāṃ śinīnām ṛṣabheṇa ca ||

4.1४.१

तदा प्रभृति मा शोको दहत्यग्निर् इवाशयम् । (४।१)

tadā prabhṛti mā śoko dahatyagnir ivāśayam |

4.2४.२

ग्रस्तान् हि प्रतिपश्यामि भूमिपालान् ससैन्धवान् ॥ (४।२)

grastān hi pratipaśyāmi bhūmipālān sasaindhavān ||

5.1५.१

अप्रियं सुमहत् कृत्वा सिन्धुराजः किरीटिनः । (५।१)

apriyaṃ sumahat kṛtvā sindhurājaḥ kirīṭinaḥ |

5.2५.२

चक्षुर्विषयम् आपन्नः कथं मुच्येत जीवितः ॥ (५।२)

cakṣurviṣayam āpannaḥ kathaṃ mucyeta jīvitaḥ ||

6.1६.१

अनुमानाच्च पश्यामि नास्ति संजय सैन्धवः । (६।१)

anumānācca paśyāmi nāsti saṃjaya saindhavaḥ |

6.2६.२

युद्धं तु तद् यथा वृत्तं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ (६।२)

yuddhaṃ tu tad yathā vṛttaṃ tanmamācakṣva pṛcchataḥ ||

7.1७.१

यच्च विक्षोभ्य महतीं सेनां संलोड्य चासकृत् । (७।१)

yacca vikṣobhya mahatīṃ senāṃ saṃloḍya cāsakṛt |

7.2७.२

एकः प्रविष्टः संक्रुद्धो नलिनीम् इव कुञ्जरः ॥ (७।२)

ekaḥ praviṣṭaḥ saṃkruddho nalinīm iva kuñjaraḥ ||

8.1८.१

तस्य वृष्णिप्रवीरस्य ब्रूहि युद्धं यथातथम् । (८।१)

tasya vṛṣṇipravīrasya brūhi yuddhaṃ yathātatham |

8.2८.२

धनंजयार्थे यत् तस्य कुशलो ह्यसि संजय ॥ (८।२)

dhanaṃjayārthe yat tasya kuśalo hyasi saṃjaya ||

9.1९.१

संजय उवाच । (९।१)

saṃjaya uvāca

9.2९.२

तथा तु वैकर्तनपीडितं तं भीमं प्रयान्तं पुरुषप्रवीरम् । (९।२)

tathā tu vaikartanapīḍitaṃ taṃ bhīmaṃ prayāntaṃ puruṣapravīram |

9.3९.३

समीक्ष्य राजन्नरवीरमध्ये शिनिप्रवीरो ऽनुययौ रथेन ॥ (९।३)

samīkṣya rājannaravīramadhye śinipravīro 'nuyayau rathena ||

10.1१०.१

नदन् यथा वज्रधरस्तपान्ते ज्वलन् यथा जलदान्ते च सूर्यः । (१०।१)

nadan yathā vajradharastapānte jvalan yathā jaladānte ca sūryaḥ |

10.2१०.२

निघ्नन्न् अमित्रान् धनुषा दृढेन संकम्पयंस्तव पुत्रस्य सेनाम् ॥ (१०।२)

nighnann amitrān dhanuṣā dṛḍhena saṃkampayaṃstava putrasya senām ||

11.1११.१

तं यान्तम् अश्वै रजतप्रकाशैर् आयोधने नरवीरं चरन्तम् । (११।१)

taṃ yāntam aśvai rajataprakāśair āyodhane naravīraṃ carantam |

11.2११.२

नाशक्नुवन् वारयितुं त्वदीयाः सर्वे रथा भारत माधवाग्र्यम् ॥ (११।२)

nāśaknuvan vārayituṃ tvadīyāḥ sarve rathā bhārata mādhavāgryam ||

12.1१२.१

अमर्षपूर्णस् त्व् अनिवृत्तयोधी शरासनी काञ्चनवर्मधारी । (१२।१)

amarṣapūrṇas tv anivṛttayodhī śarāsanī kāñcanavarmadhārī |

12.2१२.२

अलम्बुसः सात्यकिं माधवाग्र्यम् अवारयद् राजवरो ऽभिपत्य ॥ (१२।२)

alambusaḥ sātyakiṃ mādhavāgryam avārayad rājavaro 'bhipatya ||

13.1१३.१

तयोर् अभूद् भारत संप्रहारस् तथागतो नैव बभूव कश्चित् । (१३।१)

tayor abhūd bhārata saṃprahāras tathāgato naiva babhūva kaścit |

13.2१३.२

प्रैक्षन्त एवाहवशोभिनौ तौ योधास्त्वदीयाश्च परे च सर्वे ॥ (१३।२)

praikṣanta evāhavaśobhinau tau yodhāstvadīyāśca pare ca sarve ||

14.1१४.१

अविध्यद् एनं दशभिः पृषत्कैर् अलम्बुसो राजवरः प्रसह्य । (१४।१)

avidhyad enaṃ daśabhiḥ pṛṣatkair alambuso rājavaraḥ prasahya |

14.2१४.२

अनागतान् एव तु तान् पृषत्कांश् चिछेद बाणैः शिनिपुंगवो ऽपि ॥ (१४।२)

anāgatān eva tu tān pṛṣatkāṃś cicheda bāṇaiḥ śinipuṃgavo 'pi ||

15.1१५.१

पुनः स बाणैस्त्रिभिर् अग्निकल्पैर् आकर्णपूर्णैर् निशितैः सुपुङ्खैः । (१५।१)

punaḥ sa bāṇaistribhir agnikalpair ākarṇapūrṇair niśitaiḥ supuṅkhaiḥ |

15.2१५.२

विव्याध देहावरणं विदार्य ते सात्यकेर् आविविशुः शरीरम् ॥ (१५।२)

vivyādha dehāvaraṇaṃ vidārya te sātyaker āviviśuḥ śarīram ||

16.1१६.१

तैः कायम् अस्याग्न्यनिलप्रभावैर् विदार्य बाणैर् अपरैर् ज्वलद्भिः । (१६।१)

taiḥ kāyam asyāgnyanilaprabhāvair vidārya bāṇair aparair jvaladbhiḥ |

16.2१६.२

आजघ्निवांस्तान् रजतप्रकाशान् अश्वांश्चतुर्भिश्चतुरः प्रसह्य ॥ (१६।२)

ājaghnivāṃstān rajataprakāśān aśvāṃścaturbhiścaturaḥ prasahya ||

17.1१७.१

तथा तु तेनाभिहतस्तरस्वी नप्ता शिनेश्चक्रधरप्रभावः । (१७।१)

tathā tu tenābhihatastarasvī naptā śineścakradharaprabhāvaḥ |

17.2१७.२

अलम्बुसस्योत्तमवेगवद्भिर् हयांश्चतुर्भिर् निजघान बाणैः ॥ (१७।२)

alambusasyottamavegavadbhir hayāṃścaturbhir nijaghāna bāṇaiḥ ||

18.1१८.१

अथास्य सूतस्य शिरो निकृत्य भल्लेन कालानलसंनिभेन । (१८।१)

athāsya sūtasya śiro nikṛtya bhallena kālānalasaṃnibhena |

18.2१८.२

सकुण्डलं पूर्णशशिप्रकाशं भ्राजिष्णु वक्त्रं निचकर्त देहात् ॥ (१८।२)

sakuṇḍalaṃ pūrṇaśaśiprakāśaṃ bhrājiṣṇu vaktraṃ nicakarta dehāt ||

19.1१९.१

निहत्य तं पार्थिवपुत्रपौत्रं संख्ये मधूनाम् ऋषभः प्रमाथी । (१९।१)

nihatya taṃ pārthivaputrapautraṃ saṃkhye madhūnām ṛṣabhaḥ pramāthī |

19.2१९.२

ततो ऽन्वयाद् अर्जुनम् एव वीरः सैन्यानि राजंस्तव संनिवार्य ॥ (१९।२)

tato 'nvayād arjunam eva vīraḥ sainyāni rājaṃstava saṃnivārya ||

20.1२०.१

अन्वागतं वृष्णिवरं समीक्ष्य तथारिमध्ये परिवर्तमानम् । (२०।१)

anvāgataṃ vṛṣṇivaraṃ samīkṣya tathārimadhye parivartamānam |

20.2२०.२

घ्नन्तं कुरूणाम् इषुभिर् बलानि पुनः पुनर् वायुर् इवाभ्रपूगान् ॥ (२०।२)

ghnantaṃ kurūṇām iṣubhir balāni punaḥ punar vāyur ivābhrapūgān ||

21.1२१.१

ततो ऽवहन् सैन्धवाः साधु दान्ता गोक्षीरकुन्देन्दुहिमप्रकाशाः । (२१।१)

tato 'vahan saindhavāḥ sādhu dāntā gokṣīrakundenduhimaprakāśāḥ |

21.2२१.२

सुवर्णजालावतताः सदश्वा यतो यतः कामयते नृसिंहः ॥ (२१।२)

suvarṇajālāvatatāḥ sadaśvā yato yataḥ kāmayate nṛsiṃhaḥ ||

22.1२२.१

अथात्मजास्ते सहिताभिपेतुर् अन्ये च योधास्त्वरितास्त्वदीयाः । (२२।१)

athātmajāste sahitābhipetur anye ca yodhāstvaritāstvadīyāḥ |

22.2२२.२

कृत्वा मुखं भारत योधमुख्यं दुःशासनं त्वत्सुतम् आजमीढ ॥ (२२।२)

kṛtvā mukhaṃ bhārata yodhamukhyaṃ duḥśāsanaṃ tvatsutam ājamīḍha ||

23.1२३.१

ते सर्वतः संपरिवार्य संख्ये शैनेयम् आजघ्नुर् अनीकसाहाः । (२३।१)

te sarvataḥ saṃparivārya saṃkhye śaineyam ājaghnur anīkasāhāḥ |

23.2२३.२

स चापि तान् प्रवरः सात्वतानां न्यवारयद् बाणजालेन वीरः ॥ (२३।२)

sa cāpi tān pravaraḥ sātvatānāṃ nyavārayad bāṇajālena vīraḥ ||

24.1२४.१

निवार्य तांस्तूर्णम् अमित्रघाती नप्ता शिनेः पत्रिभिर् अग्निकल्पैः । (२४।१)

nivārya tāṃstūrṇam amitraghātī naptā śineḥ patribhir agnikalpaiḥ |

24.2२४.२

दुःशासनस्यापि जघान वाहान् उद्यम्य बाणासनम् आजमीढ ॥ (२४।२)

duḥśāsanasyāpi jaghāna vāhān udyamya bāṇāsanam ājamīḍha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 115

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit