वैशम्पायन उवाच । (१।१)

ततो वनगताः पार्थाः सायाह्ने सह कृष्णया । (१।२)

उपविष्टाः कथाश् चक्रुर् दुःखशोकपरायणाः ॥ (१।३)

प्रिया च दर्शनीया च पण्डिता च पतिव्रता । (२।१)

ततः कृष्णा धर्मराजम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (२।२)

न नूनं तस्य पापस्य दुःखम् अस्मासु किंचन । (३।१)

विद्यते धार्तराष्ट्रस्य नृशंसस्य दुरात्मनः ॥ (३।२)

यस् त्वां राजन् मया सार्धम् अजिनैः प्रतिवासितम् । (४।१)

भ्रातृभिश् च तथा सर्वैर् नाभ्यभाषत किंचन । (४।२)

वनं प्रस्थाप्य दुष्टात्मा नान्वतप्यत दुर्मतिः ॥ (४।३)

आयसं हृदयं नूनं तस्य दुष्कृतकर्मणः । (५।१)

यस् त्वां धर्मपरं श्रेष्ठं रूक्षाण्यश्रावयत्तदा ॥ (५।२)

सुखोचितम् अदुःखार्हं दुरात्मा ससुहृद्गणः । (६।१)

ईदृशं दुःखम् आनीय मोदते पापपूरुषः ॥ (६।२)

चतुर्णाम् एव पापानाम् अश्रु वै नापतत्तदा । (७।१)

त्वयि भारत निष्क्रान्ते वनायाजिनवाससि ॥ (७।२)

दुर्योधनस्य कर्णस्य शकुनेश् च दुरात्मनः । (८।१)

दुर्भ्रातुस् तस्य चोग्रस्य तथा दुःशासनस्य च ॥ (८।२)

इतरेषां तु सर्वेषां कुरूणां कुरुसत्तम । (९।१)

दुःखेनाभिपरीतानां नेत्रेभ्यः प्रापतज्जलम् ॥ (९।२)

इदं च शयनं दृष्ट्वा यच्चासीत् ते पुरातनम् । (१०।१)

शोचामि त्वां महाराज दुःखानर्हं सुखोचितम् ॥ (१०।२)

दान्तं यच्च सभामध्ये आसनं रत्नभूषितम् । (११।१)

दृष्ट्वा कुशबृसीं चेमां शोको मां रुन्धयत्ययम् ॥ (११।२)

यद् अपश्यं सभायां त्वां राजभिः परिवारितम् । (१२।१)

तच्च राजन्न् अपश्यन्त्याः का शान्तिर् हृदयस्य मे ॥ (१२।२)

या त्वाहं चन्दनादिग्धम् अपश्यं सूर्यवर्चसम् । (१३।१)

सा त्वा पङ्कमलादिग्धं दृष्ट्वा मुह्यामि भारत ॥ (१३।२)

या वै त्वा कौशिकैर् वस्त्रैः शुभ्रैर् बहुधनैः पुरा । (१४।१)

दृष्टवत्यस्मि राजेन्द्र सा त्वां पश्यामि चीरिणम् ॥ (१४।२)

यच्च तद् रुक्मपात्रीभिर् ब्राह्मणेभ्यः सहस्रशः । (१५।१)

ह्रियते ते गृहाद् अन्नं संस्कृतं सार्वकामिकम् ॥ (१५।२)

यतीनाम् अगृहाणां ते तथैव गृहमेधिनाम् । (१६।१)

दीयते भोजनं राजन्न् अतीव गुणवत् प्रभो । (१६।२)

तच्च राजन्न् अपश्यन्त्याः का शान्तिर् हृदयस्य मे ॥ (१६।३)

यांस्ते भ्रातॄन् महाराज युवानो मृष्टकुण्डलाः । (१७।१)

अभोजयन्त मृष्टान्नैः सूदाः परमसंस्कृतैः ॥ (१७।२)

सर्वांस् तान् अद्य पश्यामि वने वन्येन जीवतः । (१८।१)

अदुःखार्हान् मनुष्येन्द्र नोपशाम्यति मे मनः ॥ (१८।२)

भीमसेनम् इमं चापि दुःखितं वनवासिनम् । (१९।१)

ध्यायन्तं किं न मन्युस् ते प्राप्ते काले विवर्धते ॥ (१९।२)

भीमसेनं हि कर्माणि स्वयं कुर्वाणम् अच्युत । (२०।१)

सुखार्हं दुःखितं दृष्ट्वा कस्मान् मन्युर् न वर्धते ॥ (२०।२)

सत्कृतं विविधैर् यानैर् वस्त्रैर् उच्चावचैस् तथा । (२१।१)

तं ते वनगतं दृष्ट्वा कस्मान् मन्युर् न वर्धते ॥ (२१।२)

कुरून् अपि हि यः सर्वान् हन्तुम् उत्सहते प्रभुः । (२२।१)

त्वत्प्रसादं प्रतीक्षंस् तु सहते ऽयं वृकोदरः ॥ (२२।२)

यो ऽर्जुनेनार्जुनस् तुल्यो द्विबाहुर् बहुबाहुना । (२३।१)

शरातिसर्गे शीघ्रत्वात् कालान्तकयमोपमः ॥ (२३।२)

यस्य शस्त्रप्रतापेन प्रणताः सर्वपार्थिवाः । (२४।१)

यज्ञे तव महाराज ब्राह्मणान् उपतस्थिरे ॥ (२४।२)

तम् इमं पुरुषव्याघ्रं पूजितं देवदानवैः । (२५।१)

ध्यायन्तम् अर्जुनं दृष्ट्वा कस्मान् मन्युर् न वर्धते ॥ (२५।२)

दृष्ट्वा वनगतं पार्थम् अदुःखार्हं सुखोचितम् । (२६।१)

न च ते वर्धते मन्युस् तेन मुह्यामि भारत ॥ (२६।२)

यो देवांश् च मनुष्यांश् च सर्पांश् चैकरथो ऽजयत् । (२७।१)

तं ते वनगतं दृष्ट्वा कस्मान् मन्युर् न वर्धते ॥ (२७।२)

यो यानैर् अद्भुताकारैर् हयैर् नागैश् च संवृतः । (२८।१)

प्रसह्य वित्तान्य् आदत्त पार्थिवेभ्यः परंतपः ॥ (२८।२)

क्षिपत्येकेन वेगेन पञ्च बाणशतानि यः । (२९।१)

तं ते वनगतं दृष्ट्वा कस्मान् मन्युर् न वर्धते ॥ (२९।२)

श्यामं बृहन्तं तरुणं चर्मिणाम् उत्तमं रणे । (३०।१)

नकुलं ते वने दृष्ट्वा कस्मान् मन्युर् न वर्धते ॥ (३०।२)

दर्शनीयं च शूरं च माद्रीपुत्रं युधिष्ठिर । (३१।१)

सहदेवं वने दृष्ट्वा कस्मान् मन्युर् न वर्धते ॥ (३१।२)

द्रुपदस्य कुले जातां स्नुषां पाण्डोर् महात्मनः । (३२।१)

मां ते वनगतां दृष्ट्वा कस्मान् मन्युर् न वर्धते ॥ (३२।२)

नूनं च तव नैवास्ति मन्युर् भरतसत्तम । (३३।१)

यत् ते भ्रातॄंश् च मां चैव दृष्ट्वा न व्यथते मनः ॥ (३३।२)

न निर्मन्युः क्षत्रियो ऽस्ति लोके निर्वचनं स्मृतम् । (३४।१)

तद् अद्य त्वयि पश्यामि क्षत्रिये विपरीतवत् ॥ (३४।२)

यो न दर्शयते तेजः क्षत्रियः काल आगते । (३५।१)

सर्वभूतानि तं पार्थ सदा परिभवन्त्युत ॥ (३५।२)

तत् त्वया न क्षमा कार्या शत्रून् प्रति कथंचन । (३६।१)

तेजसैव हि ते शक्या निहन्तुं नात्र संशयः ॥ (३६।२)

तथैव यः क्षमाकाले क्षत्रियो नोपशाम्यति । (३७।१)

अप्रियः सर्वभूतानां सो ऽमुत्रेह च नश्यति ॥ (३७।२)