महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 34

1012 of 1995 · 65 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

तद् अनीकम् अनाधृष्यं भारद्वाजेन रक्षितम् । (१।२)

tad anīkam anādhṛṣyaṃ bhāradvājena rakṣitam |

1.3१.३

पार्थाः समभ्यवर्तन्त भीमसेनपुरोगमाः ॥ (१।३)

pārthāḥ samabhyavartanta bhīmasenapurogamāḥ ||

2.1२.१

सात्यकिश्चेकितानश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः । (२।१)

sātyakiścekitānaśca dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ |

2.2२.२

कुन्तिभोजश्च विक्रान्तो द्रुपदश्च महारथः ॥ (२।२)

kuntibhojaśca vikrānto drupadaśca mahārathaḥ ||

3.1३.१

आर्जुनिः क्षत्रधर्मा च बृहत्क्षत्रश्च वीर्यवान् । (३।१)

ārjuniḥ kṣatradharmā ca bṛhatkṣatraśca vīryavān |

3.2३.२

चेदिपो धृष्टकेतुश्च माद्रीपुत्रौ घटोत्कचः ॥ (३।२)

cedipo dhṛṣṭaketuśca mādrīputrau ghaṭotkacaḥ ||

4.1४.१

युधामन्युश्च विक्रान्तः शिखण्डी चापराजितः । (४।१)

yudhāmanyuśca vikrāntaḥ śikhaṇḍī cāparājitaḥ |

4.2४.२

उत्तमौजाश्च दुर्धर्षो विराटश्च महारथः ॥ (४।२)

uttamaujāśca durdharṣo virāṭaśca mahārathaḥ ||

5.1५.१

द्रौपदेयाश्च संरब्धाः शैशुपालिश्च वीर्यवान् । (५।१)

draupadeyāśca saṃrabdhāḥ śaiśupāliśca vīryavān |

5.2५.२

केकयाश्च महावीर्याः सृञ्जयाश्च सहस्रशः ॥ (५।२)

kekayāśca mahāvīryāḥ sṛñjayāśca sahasraśaḥ ||

6.1६.१

एते चान्ये च सगणाः कृतास्त्रा युद्धदुर्मदाः । (६।१)

ete cānye ca sagaṇāḥ kṛtāstrā yuddhadurmadāḥ |

6.2६.२

समभ्यधावन् सहसा भारद्वाजं युयुत्सवः ॥ (६।२)

samabhyadhāvan sahasā bhāradvājaṃ yuyutsavaḥ ||

7.1७.१

समवेतांस्तु तान् सर्वान् भारद्वाजो ऽपि वीर्यवान् । (७।१)

samavetāṃstu tān sarvān bhāradvājo 'pi vīryavān |

7.2७.२

असंभ्रान्तः शरौघेण महता समवारयत् ॥ (७।२)

asaṃbhrāntaḥ śaraugheṇa mahatā samavārayat ||

8.1८.१

महौघाः सलिलस्येव गिरिम् आसाद्य दुर्भिदम् । (८।१)

mahaughāḥ salilasyeva girim āsādya durbhidam |

8.2८.२

द्रोणं ते नाभ्यवर्तन्त वेलाम् इव जलाशयाः ॥ (८।२)

droṇaṃ te nābhyavartanta velām iva jalāśayāḥ ||

9.1९.१

पीड्यमानाः शरै राजन् द्रोणचापविनिःसृतैः । (९।१)

pīḍyamānāḥ śarai rājan droṇacāpaviniḥsṛtaiḥ |

9.2९.२

न शेकुः प्रमुखे स्थातुं भारद्वाजस्य पाण्डवाः ॥ (९।२)

na śekuḥ pramukhe sthātuṃ bhāradvājasya pāṇḍavāḥ ||

10.1१०.१

तद् अद्भुतम् अपश्याम द्रोणस्य भुजयोर् बलम् । (१०।१)

tad adbhutam apaśyāma droṇasya bhujayor balam |

10.2१०.२

यद् एनं नाभ्यवर्तन्त पाञ्चालाः सृञ्जयैः सह ॥ (१०।२)

yad enaṃ nābhyavartanta pāñcālāḥ sṛñjayaiḥ saha ||

11.1११.१

तम् आयान्तम् अभिक्रुद्धं द्रोणं दृष्ट्वा युधिष्ठिरः । (११।१)

tam āyāntam abhikruddhaṃ droṇaṃ dṛṣṭvā yudhiṣṭhiraḥ |

11.2११.२

बहुधा चिन्तयामास द्रोणस्य प्रतिवारणम् ॥ (११।२)

bahudhā cintayāmāsa droṇasya prativāraṇam ||

12.1१२.१

अशक्यं तु तम् अन्येन द्रोणं मत्वा युधिष्ठिरः । (१२।१)

aśakyaṃ tu tam anyena droṇaṃ matvā yudhiṣṭhiraḥ |

12.2१२.२

अविषह्यं गुरुं भारं सौभद्रे समवासृजत् ॥ (१२।२)

aviṣahyaṃ guruṃ bhāraṃ saubhadre samavāsṛjat ||

13.1१३.१

वासुदेवाद् अनवरं फल्गुनाच्चामितौजसम् । (१३।१)

vāsudevād anavaraṃ phalgunāccāmitaujasam |

13.2१३.२

अब्रवीत् परवीरघ्नम् अभिमन्युम् इदं वचः ॥ (१३।२)

abravīt paravīraghnam abhimanyum idaṃ vacaḥ ||

14.1१४.१

एत्य नो नार्जुनो गर्हेद् यथा तात तथा कुरु । (१४।१)

etya no nārjuno garhed yathā tāta tathā kuru |

14.2१४.२

चक्रव्यूहस्य न वयं विद्म भेदं कथंचन ॥ (१४।२)

cakravyūhasya na vayaṃ vidma bhedaṃ kathaṃcana ||

15.1१५.१

त्वं वार्जुनो वा कृष्णो वा भिन्द्यात् प्रद्युम्न एव वा । (१५।१)

tvaṃ vārjuno vā kṛṣṇo vā bhindyāt pradyumna eva vā |

15.2१५.२

चक्रव्यूहं महाबाहो पञ्चमो ऽन्यो न विद्यते ॥ (१५।२)

cakravyūhaṃ mahābāho pañcamo 'nyo na vidyate ||

16.1१६.१

अभिमन्यो वरं तात याचतां दातुम् अर्हसि । (१६।१)

abhimanyo varaṃ tāta yācatāṃ dātum arhasi |

16.2१६.२

पितॄणां मातुलानां च सैन्यानां चैव सर्वशः ॥ (१६।२)

pitṝṇāṃ mātulānāṃ ca sainyānāṃ caiva sarvaśaḥ ||

17.1१७.१

धनंजयो हि नस्तात गर्हयेद् एत्य संयुगात् । (१७।१)

dhanaṃjayo hi nastāta garhayed etya saṃyugāt |

17.2१७.२

क्षिप्रम् अस्त्रं समादाय द्रोणानीकं विशातय ॥ (१७।२)

kṣipram astraṃ samādāya droṇānīkaṃ viśātaya ||

18.1१८.१

अभिमन्युर् उवाच । (१८।१)

abhimanyur uvāca

18.2१८.२

द्रोणस्य दृढम् अव्यग्रम् अनीकप्रवरं युधि । (१८।२)

droṇasya dṛḍham avyagram anīkapravaraṃ yudhi |

18.3१८.३

पितॄणां जयम् आकाङ्क्षन्न् अवगाहे भिनद्मि च ॥ (१८।३)

pitṝṇāṃ jayam ākāṅkṣann avagāhe bhinadmi ca ||

19.1१९.१

उपदिष्टो हि मे पित्रा योगो ऽनीकस्य भेदने । (१९।१)

upadiṣṭo hi me pitrā yogo 'nīkasya bhedane |

19.2१९.२

नोत्सहे तु विनिर्गन्तुम् अहं कस्यांचिद् आपदि ॥ (१९।२)

notsahe tu vinirgantum ahaṃ kasyāṃcid āpadi ||

20.1२०.१

युधिष्ठिर उवाच । (२०।१)

yudhiṣṭhira uvāca

20.2२०.२

भिन्द्ध्यनीकं युधां श्रेष्ठ द्वारं संजनयस्व नः । (२०।२)

bhinddhyanīkaṃ yudhāṃ śreṣṭha dvāraṃ saṃjanayasva naḥ |

20.3२०.३

वयं त्वानुगमिष्यामो येन त्वं तात यास्यसि ॥ (२०।३)

vayaṃ tvānugamiṣyāmo yena tvaṃ tāta yāsyasi ||

21.1२१.१

धनंजयसमं युद्धे त्वां वयं तात संयुगे । (२१।१)

dhanaṃjayasamaṃ yuddhe tvāṃ vayaṃ tāta saṃyuge |

21.2२१.२

प्रणिधायानुयास्यामो रक्षन्तः सर्वतोमुखाः ॥ (२१।२)

praṇidhāyānuyāsyāmo rakṣantaḥ sarvatomukhāḥ ||

22.1२२.१

भीम उवाच । (२२।१)

bhīma uvāca

22.2२२.२

अहं त्वानुगमिष्यामि धृष्टद्युम्नो ऽथ सात्यकिः । (२२।२)

ahaṃ tvānugamiṣyāmi dhṛṣṭadyumno 'tha sātyakiḥ |

22.3२२.३

पाञ्चालाः केकया मत्स्यास्तथा सर्वे प्रभद्रकाः ॥ (२२।३)

pāñcālāḥ kekayā matsyāstathā sarve prabhadrakāḥ ||

23.1२३.१

सकृद् भिन्नं त्वया व्यूहं तत्र तत्र पुनः पुनः । (२३।१)

sakṛd bhinnaṃ tvayā vyūhaṃ tatra tatra punaḥ punaḥ |

23.2२३.२

वयं प्रध्वंसयिष्यामो निघ्नमाना वरान् वरान् ॥ (२३।२)

vayaṃ pradhvaṃsayiṣyāmo nighnamānā varān varān ||

24.1२४.१

अभिमन्युर् उवाच । (२४।१)

abhimanyur uvāca

24.2२४.२

अहम् एतत् प्रवेक्ष्यामि द्रोणानीकं दुरासदम् । (२४।२)

aham etat pravekṣyāmi droṇānīkaṃ durāsadam |

24.3२४.३

पतंग इव संक्रुद्धो ज्वलितं जातवेदसम् ॥ (२४।३)

pataṃga iva saṃkruddho jvalitaṃ jātavedasam ||

25.1२५.१

तत् कर्माद्य करिष्यामि हितं यद् वंशयोर् द्वयोः । (२५।१)

tat karmādya kariṣyāmi hitaṃ yad vaṃśayor dvayoḥ |

25.2२५.२

मातुलस्य च या प्रीतिर् भविष्यति पितुश्च मे ॥ (२५।२)

mātulasya ca yā prītir bhaviṣyati pituśca me ||

26.1२६.१

शिशुनैकेन संग्रामे काल्यमानानि संघशः । (२६।१)

śiśunaikena saṃgrāme kālyamānāni saṃghaśaḥ |

26.2२६.२

अद्य द्रक्ष्यन्ति भूतानि द्विषत्सैन्यानि वै मया ॥ (२६।२)

adya drakṣyanti bhūtāni dviṣatsainyāni vai mayā ||

27.1२७.१

युधिष्ठिर उवाच । (२७।१)

yudhiṣṭhira uvāca

27.2२७.२

एवं ते भाषमाणस्य बलं सौभद्र वर्धताम् । (२७।२)

evaṃ te bhāṣamāṇasya balaṃ saubhadra vardhatām |

27.3२७.३

यस्त्वम् उत्सहसे भेत्तुं द्रोणानीकं सुदुर्भिदम् ॥ (२७।३)

yastvam utsahase bhettuṃ droṇānīkaṃ sudurbhidam ||

28.1२८.१

रक्षितं पुरुषव्याघ्रैर् महेष्वासैः प्रहारिभिः । (२८।१)

rakṣitaṃ puruṣavyāghrair maheṣvāsaiḥ prahāribhiḥ |

28.2२८.२

साध्यरुद्रमरुत्कल्पैर् वस्वग्न्यादित्यविक्रमैः ॥ (२८।२)

sādhyarudramarutkalpair vasvagnyādityavikramaiḥ ||

29.1२९.१

संजय उवाच । (२९।१)

saṃjaya uvāca

29.2२९.२

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा स यन्तारम् अचोदयत् । (२९।२)

tasya tad vacanaṃ śrutvā sa yantāram acodayat |

29.3२९.३

सुमित्राश्वान् रणे क्षिप्रं द्रोणानीकाय चोदय ॥ (२९।३)

sumitrāśvān raṇe kṣipraṃ droṇānīkāya codaya ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 34

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit