महाभारतMahābhārata

MBh, 13, 122

1803 of 1995 · 35 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

भीष्म उवाच । (१।१)

bhīṣma uvāca

1.2१.२

एवम् उक्तः प्रत्युवाच मैत्रेयः कर्मपूजकः । (१।२)

evam uktaḥ pratyuvāca maitreyaḥ karmapūjakaḥ |

1.3१.३

अत्यन्तं श्रीमति कुले जातः प्राज्ञो बहुश्रुतः ॥ (१।३)

atyantaṃ śrīmati kule jātaḥ prājño bahuśrutaḥ ||

2.1२.१

असंशयं महाप्राज्ञ यथैवात्थ तथैव तत् । (२।१)

asaṃśayaṃ mahāprājña yathaivāttha tathaiva tat |

2.2२.२

अनुज्ञातस्तु भवता किंचिद् ब्रूयाम् अहं विभो ॥ (२।२)

anujñātastu bhavatā kiṃcid brūyām ahaṃ vibho ||

3.1३.१

व्यास उवाच । (३।१)

vyāsa uvāca

3.2३.२

यद् यद् इच्छसि मैत्रेय यावद् यावद् यथा तथा । (३।२)

yad yad icchasi maitreya yāvad yāvad yathā tathā |

3.3३.३

ब्रूहि तावन्महाप्राज्ञ शुश्रूषे वचनं तव ॥ (३।३)

brūhi tāvanmahāprājña śuśrūṣe vacanaṃ tava ||

4.1४.१

मैत्रेय उवाच । (४।१)

maitreya uvāca

4.2४.२

निर्दोषं निर्मलं चैव वचनं दानसंहितम् । (४।२)

nirdoṣaṃ nirmalaṃ caiva vacanaṃ dānasaṃhitam |

4.3४.३

विद्यातपोभ्यां हि भवान् भावितात्मा न संशयः ॥ (४।३)

vidyātapobhyāṃ hi bhavān bhāvitātmā na saṃśayaḥ ||

5.1५.१

भवतो भावितात्मत्वाद् दायो ऽयं सुमहान्मम । (५।१)

bhavato bhāvitātmatvād dāyo 'yaṃ sumahānmama |

5.2५.२

भूयो बुद्ध्यानुपश्यामि सुसमृद्धतपा इव ॥ (५।२)

bhūyo buddhyānupaśyāmi susamṛddhatapā iva ||

6.1६.१

अपि मे दर्शनाद् एव भवतो ऽभ्युदयो महान् । (६।१)

api me darśanād eva bhavato 'bhyudayo mahān |

6.2६.२

मन्ये भवत्प्रसादो ऽयं तद्धि कर्म स्वभावतः ॥ (६।२)

manye bhavatprasādo 'yaṃ taddhi karma svabhāvataḥ ||

7.1७.१

तपः श्रुतं च योनिश्चाप्येतद् ब्राह्मण्यकारणम् । (७।१)

tapaḥ śrutaṃ ca yoniścāpyetad brāhmaṇyakāraṇam |

7.2७.२

त्रिभिर् गुणैः समुदितस्ततो भवति वै द्विजः ॥ (७।२)

tribhir guṇaiḥ samuditastato bhavati vai dvijaḥ ||

8.1८.१

तस्मिंस्तृप्ते च तृप्यन्ते पितरो दैवतानि च । (८।१)

tasmiṃstṛpte ca tṛpyante pitaro daivatāni ca |

8.2८.२

न हि श्रुतवतां किंचिद् अधिकं ब्राह्मणाद् ऋते ॥ (८।२)

na hi śrutavatāṃ kiṃcid adhikaṃ brāhmaṇād ṛte ||

9.1९.१

यथा हि सुकृते क्षेत्रे फलं विन्दति मानवः । (९।१)

yathā hi sukṛte kṣetre phalaṃ vindati mānavaḥ |

9.2९.२

एवं दत्त्वा श्रुतवति फलं दाता समश्नुते ॥ (९।२)

evaṃ dattvā śrutavati phalaṃ dātā samaśnute ||

10.1१०.१

ब्राह्मणश्चेन्न विद्येत श्रुतवृत्तोपसंहितः । (१०।१)

brāhmaṇaścenna vidyeta śrutavṛttopasaṃhitaḥ |

10.2१०.२

प्रतिग्रहीता दानस्य मोघं स्याद् धनिनां धनम् ॥ (१०।२)

pratigrahītā dānasya moghaṃ syād dhanināṃ dhanam ||

11.1११.१

अदन् ह्यविद्वान् हन्त्यन्नम् अद्यमानं च हन्ति तम् । (११।१)

adan hyavidvān hantyannam adyamānaṃ ca hanti tam |

11.2११.२

तं च हन्यति यस्यान्नं स हत्वा हन्यते ऽबुधः ॥ (११।२)

taṃ ca hanyati yasyānnaṃ sa hatvā hanyate 'budhaḥ ||

12.1१२.१

प्रभुर् ह्यन्नम् अदन् विद्वान् पुनर् जनयतीश्वरः । (१२।१)

prabhur hyannam adan vidvān punar janayatīśvaraḥ |

12.2१२.२

स चान्नाज्जायते तस्मात् सूक्ष्म एव व्यतिक्रमः ॥ (१२।२)

sa cānnājjāyate tasmāt sūkṣma eva vyatikramaḥ ||

13.1१३.१

यद् एव ददतः पुण्यं तद् एव प्रतिगृह्णतः । (१३।१)

yad eva dadataḥ puṇyaṃ tad eva pratigṛhṇataḥ |

13.2१३.२

न ह्येकचक्रं वर्तेत इत्येवम् ऋषयो विदुः ॥ (१३।२)

na hyekacakraṃ varteta ityevam ṛṣayo viduḥ ||

14.1१४.१

यत्र वै ब्राह्मणाः सन्ति श्रुतवृत्तोपसंहिताः । (१४।१)

yatra vai brāhmaṇāḥ santi śrutavṛttopasaṃhitāḥ |

14.2१४.२

तत्र दानफलं पुण्यम् इह चामुत्र चाश्नुते ॥ (१४।२)

tatra dānaphalaṃ puṇyam iha cāmutra cāśnute ||

15.1१५.१

ये योनिशुद्धाः सततं तपस्यभिरता भृशम् । (१५।१)

ye yoniśuddhāḥ satataṃ tapasyabhiratā bhṛśam |

15.2१५.२

दानाध्ययनसम्पन्नास्ते वै पूज्यतमाः सदा ॥ (१५।२)

dānādhyayanasampannāste vai pūjyatamāḥ sadā ||

16.1१६.१

तैर् हि सद्भिः कृतः पन्थाश्चेतयानो न मुह्यते । (१६।१)

tair hi sadbhiḥ kṛtaḥ panthāścetayāno na muhyate |

16.2१६.२

ते हि स्वर्गस्य नेतारो यज्ञवाहाः सनातनाः ॥ (१६।२)

te hi svargasya netāro yajñavāhāḥ sanātanāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 13, 122

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit