इन्द्र उवाच । (१।१)

सर्वं व्याप्तम् इदं देवा वृत्रेण जगद् अव्ययम् । (१।२)

न ह्यस्य सदृशं किंचित् प्रतिघाताय यद् भवेत् ॥ (१।३)

समर्थो ह्यभवं पूर्वम् असमर्थो ऽस्मि सांप्रतम् । (२।१)

कथं कुर्यां नु भद्रं वो दुष्प्रधर्षः स मे मतः ॥ (२।२)

तेजस्वी च महात्मा च युद्धे चामितविक्रमः । (३।१)

ग्रसेत् त्रिभुवनं सर्वं सदेवासुरमानुषम् ॥ (३।२)

तस्माद् विनिश्चयम् इमं शृणुध्वं मे दिवौकसः । (४।१)

विष्णोः क्षयम् उपागम्य समेत्य च महात्मना । (४।२)

तेन संमन्त्र्य वेत्स्यामो वधोपायं दुरात्मनः ॥ (४।३)

शल्य उवाच । (५।१)

एवम् उक्ते मघवता देवाः सर्षिगणास्तदा । (५।२)

शरण्यं शरणं देवं जग्मुर् विष्णुं महाबलम् ॥ (५।३)

ऊचुश्च सर्वे देवेशं विष्णुं वृत्रभयार्दिताः । (६।१)

त्वया लोकास्त्रयः क्रान्तास्त्रिभिर् विक्रमणैः प्रभो ॥ (६।२)

अमृतं चाहृतं विष्णो दैत्याश्च निहता रणे । (७।१)

बलिं बद्ध्वा महादैत्यं शक्रो देवाधिपः कृतः ॥ (७।२)

त्वं प्रभुः सर्वलोकानां त्वया सर्वम् इदं ततम् । (८।१)

त्वं हि देव महादेवः सर्वलोकनमस्कृतः ॥ (८।२)

गतिर् भव त्वं देवानां सेन्द्राणाम् अमरोत्तम । (९।१)

जगद् व्याप्तम् इदं सर्वं वृत्रेणासुरसूदन ॥ (९।२)

विष्णुर् उवाच । (१०।१)

अवश्यं करणीयं मे भवतां हितम् उत्तमम् । (१०।२)

तस्माद् उपायं वक्ष्यामि यथासौ न भविष्यति ॥ (१०।३)

गच्छध्वं सर्षिगन्धर्वा यत्रासौ विश्वरूपधृक् । (११।१)

साम तस्य प्रयुञ्जध्वं तत एनं विजेष्यथ ॥ (११।२)

भविष्यति गतिर् देवाः शक्रस्य मम तेजसा । (१२।१)

अदृश्यश्च प्रवेक्ष्यामि वज्रम् अस्यायुधोत्तमम् ॥ (१२।२)

गच्छध्वम् ऋषिभिः सार्धं गन्धर्वैश्च सुरोत्तमाः । (१३।१)

वृत्रस्य सह शक्रेण संधिं कुरुत माचिरम् ॥ (१३।२)

शल्य उवाच । (१४।१)

एवम् उक्तास्तु देवेन ऋषयस्त्रिदशास्तथा । (१४।२)

ययुः समेत्य सहिताः शक्रं कृत्वा पुरःसरम् ॥ (१४।३)

समीपम् एत्य च तदा सर्व एव महौजसः । (१५।१)

तं तेजसा प्रज्वलितं प्रतपन्तं दिशो दश ॥ (१५।२)

ग्रसन्तम् इव लोकांस्त्रीन् सूर्याचन्द्रमसौ यथा । (१६।१)

ददृशुस्तत्र ते वृत्रं शक्रेण सह देवताः ॥ (१६।२)

ऋषयो ऽथ ततो ऽभ्येत्य वृत्रम् ऊचुः प्रियं वचः । (१७।१)

व्याप्तं जगद् इदं सर्वं तेजसा तव दुर्जय ॥ (१७।२)

न च शक्नोषि निर्जेतुं वासवं भूरिविक्रमम् । (१८।१)

युध्यतोश्चापि वां कालो व्यतीतः सुमहान् इह ॥ (१८।२)

पीड्यन्ते च प्रजाः सर्वाः सदेवासुरमानवाः । (१९।१)

सख्यं भवतु ते वृत्र शक्रेण सह नित्यदा । (१९।२)

अवाप्स्यसि सुखं त्वं च शक्रलोकांश्च शाश्वतान् ॥ (१९।३)

ऋषिवाक्यं निशम्याथ स वृत्रः सुमहाबलः । (२०।१)

उवाच तांस्तदा सर्वान् प्रणम्य शिरसासुरः ॥ (२०।२)

सर्वे यूयं महाभागा गन्धर्वाश्चैव सर्वशः । (२१।१)

यद् ब्रूत तच्छ्रुतं सर्वं ममापि शृणुतानघाः ॥ (२१।२)

संधिः कथं वै भविता मम शक्रस्य चोभयोः । (२२।१)

तेजसोर् हि द्वयोर् देवाः सख्यं वै भविता कथम् ॥ (२२।२)

ऋषय ऊचुः । (२३।१)

सकृत् सतां संगतं लिप्सितव्यं ततः परं भविता भव्यम् एव । (२३।२)

नातिक्रमेत् सत्पुरुषेण संगतं तस्मात् सतां संगतं लिप्सितव्यम् ॥ (२३।३)

दृढं सतां संगतं चापि नित्यं ब्रूयाच्चार्थं ह्यर्थकृच्छ्रेषु धीरः । (२४।१)

महार्थवत् सत्पुरुषेण संगतं तस्मात् सन्तं न जिघांसेत धीरः ॥ (२४।२)

इन्द्रः सतां संमतश्च निवासश्च महात्मनाम् । (२५।१)

सत्यवादी ह्यदीनश्च धर्मवित् सुविनिश्चितः ॥ (२५।२)

तेन ते सह शक्रेण संधिर् भवतु शाश्वतः । (२६।१)

एवं विश्वासम् आगच्छ मा ते भूद् बुद्धिर् अन्यथा ॥ (२६।२)

शल्य उवाच । (२७।१)

महर्षिवचनं श्रुत्वा तान् उवाच महाद्युतिः । (२७।२)

अवश्यं भगवन्तो मे माननीयास्तपस्विनः ॥ (२७।३)

ब्रवीमि यद् अहं देवास्तत् सर्वं क्रियताम् इह । (२८।१)

ततः सर्वं करिष्यामि यद् ऊचुर् मां द्विजर्षभाः ॥ (२८।२)

न शुष्केण न चार्द्रेण नाश्मना न च दारुणा । (२९।१)

न शस्त्रेण न वज्रेण न दिवा न तथा निशि ॥ (२९।२)

वध्यो भवेयं विप्रेन्द्राः शक्रस्य सह दैवतैः । (३०।१)

एवं मे रोचते संधिः शक्रेण सह नित्यदा ॥ (३०।२)

बाढम् इत्येव ऋषयस्तम् ऊचुर् भरतर्षभ । (३१।१)

एवं कृते तु संधाने वृत्रः प्रमुदितो ऽभवत् ॥ (३१।२)

यत्तः सदाभवच्चापि शक्रो ऽमर्षसमन्वितः । (३२।१)

वृत्रस्य वधसंयुक्तान् उपायान् अनुचिन्तयन् । (३२।२)

रन्ध्रान्वेषी समुद्विग्नः सदाभूद् बलवृत्रहा ॥ (३२।३)

स कदाचित् समुद्रान्ते तम् अपश्यन्महासुरम् । (३३।१)

संध्याकाल उपावृत्ते मुहूर्ते रम्यदारुणे ॥ (३३।२)

ततः संचिन्त्य भगवान् वरदानं महात्मनः । (३४।१)

संध्येयं वर्तते रौद्रा न रात्रिर् दिवसं न च । (३४।२)

वृत्रश्चावश्यवध्यो ऽयं मम सर्वहरो रिपुः ॥ (३४।३)

यदि वृत्रं न हन्म्यद्य वञ्चयित्वा महासुरम् । (३५।१)

महाबलं महाकायं न मे श्रेयो भविष्यति ॥ (३५।२)

एवं संचिन्तयन्न् एव शक्रो विष्णुम् अनुस्मरन् । (३६।१)

अथ फेनं तदापश्यत् समुद्रे पर्वतोपमम् ॥ (३६।२)

नायं शुष्को न चार्द्रो ऽयं न च शस्त्रम् इदं तथा । (३७।१)

एनं क्षेप्स्यामि वृत्रस्य क्षणाद् एव नशिष्यति ॥ (३७।२)

सवज्रम् अथ फेनं तं क्षिप्रं वृत्रे निसृष्टवान् । (३८।१)

प्रविश्य फेनं तं विष्णुर् अथ वृत्रं व्यनाशयत् ॥ (३८।२)

निहते तु ततो वृत्रे दिशो वितिमिराभवन् । (३९।१)

प्रववौ च शिवो वायुः प्रजाश्च जहृषुस्तदा ॥ (३९।२)

ततो देवाः सगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः । (४०।१)

ऋषयश्च महेन्द्रं तम् अस्तुवन् विविधैः स्तवैः ॥ (४०।२)

नमस्कृतः सर्वभूतैः सर्वभूतानि सान्त्वयन् । (४१।१)

हतशत्रुः प्रहृष्टात्मा वासवः सह दैवतैः । (४१।२)

विष्णुं त्रिभुवनश्रेष्ठं पूजयामास धर्मवित् ॥ (४१।३)

ततो हते महावीर्ये वृत्रे देवभयंकरे । (४२।१)

अनृतेनाभिभूतो ऽभूच्छक्रः परमदुर्मनाः । (४२।२)

त्रैशीर्षयाभिभूतश्च स पूर्वं ब्रह्महत्यया ॥ (४२।३)

सो ऽन्तम् आश्रित्य लोकानां नष्टसंज्ञो विचेतनः । (४३।१)

न प्राज्ञायत देवेन्द्रस्त्वभिभूतः स्वकल्मषैः । (४३।२)

प्रतिच्छन्नो वसत्यप्सु चेष्टमान इवोरगः ॥ (४३।३)

ततः प्रनष्टे देवेन्द्रे ब्रह्महत्याभयार्दिते । (४४।१)

भूमिः प्रध्वस्तसंकाशा निर्वृक्षा शुष्ककानना । (४४।२)

विच्छिन्नस्रोतसो नद्यः सरांस्यनुदकानि च ॥ (४४।३)

संक्षोभश्चापि सत्त्वानाम् अनावृष्टिकृतो ऽभवत् । (४५।१)

देवाश्चापि भृशं त्रस्तास्तथा सर्वे महर्षयः ॥ (४५।२)

अराजकं जगत् सर्वम् अभिभूतम् उपद्रवैः । (४६।१)

ततो भीताभवन् देवाः को नो राजा भवेद् इति ॥ (४६।२)

दिवि देवर्षयश्चापि देवराजविनाकृताः । (४७।१)

न च स्म कश्चिद् देवानां राज्याय कुरुते मनः ॥ (४७।२)